Правовое регулирование налоговых проверок (зарубежный опыт)

Аннотация

муаллиф ушбу мақолада хорижий солиқ текширувлари ҳисобланади, чунки кўпгина солиқ давлатларда солиқ текширув органлари, солиқ ҳуқуқбузарликлари айнан ушбу жараёнларда текширувларининг турлари ва шакллари, солиқ аниқланади [7, 104- бет]. Сайёр ва ҳужжатли солиқ текширувларига оид тушунчалар, солиқ текширувлари текширувлари синоним ҳисобланади. Сайёр солиқ бўйича қонунчиликнинг ривожланишини таҳлил қилиб текширувлари солиқ тўловчининг ҳудудида амалга ёритган. оширилади. Ҳужжатли текширув дастлабки Калит сўзлар: солиқ назорати, солиқ текшируви, бухгалтерия ҳужжатлари ва рўйхат регистрларини солиқ текшируви шакли, солиқ текшируви усули ва текшириш ҳисобланади [8, 116-бет]. солиқ органлари. Ўзбекистон Республикаси. Ўзбекистон Республикаси Солиқ кодексига кўра солиқ текшируви Аннотация: в данной статье автор анализирует давлат солиқ хизмати органлари томонидан, қонун развитие законодательства о налоговых проверках, ҳужжатларида назарда тутилган ҳолларда эса, понятие о налоговых проверках, виды и формы прокуратура органлари томонидан амалга налоговых проверок, налоговых проверок в ошириладиган солиқ тўғрисидаги қонун зарубежных странах. ҳужжатларининг бажарилишини текшириш Ключевые слова: налоговый контроль, налоговая ҳисобланади. Солиқ текшируви солиқ тўловчининг проверка, форма налоговой проверки, метод молия-хўжалик фаолияти текшируви (тафтиши) ва налоговой проверки и налоговые органы. қисқа муддатли текширув шаклида амалга оширилади. Солиқ тўловчининг молия-хўжалик фаолияти Annotation: in this article the author analyzes the текшируви (тафтиши) солиқ тўғрисидаги қонун development of legislation on tax audits, the concept of tax ҳужжатларига риоя этилиши устидан назоратни амалга audits, types and forms of tax audits, tax audits in foreign ошириш мақсадида солиқ тўловчининг бухгалтерия, countries. молия, статистика, банк ҳужжатлари ҳамда бошқа Keywords: tax control, tax audit, form of tax audit, ҳужжатларини ўрганиш ва таққослаш ҳисобланади. method of tax audit and tax authorities. Қисқа муддатли текширув солиқ тўловчининг молия- хўжалик фаолиятини текшириш билан боғлиқ Хорижий давлатларда солиқ текширувларининг бўлмаган, унинг айрим операцияларининг солиқ кенг тарқалган ўхшаш турлари мавжуд бўлиб, уларнинг тўғрисидаги қонун ҳужжатларига мувофиқлигини биринчиси умумий қоида тариқасида ўтказиладиган текшириш ҳисобланади. камерал текширув, иккинчиси солиқ органининг Солиқ текширувлари қуйидаги турларга бўлинади: жойлашган жойи бўйича (office audit) текширув ва тадбиркорлик субъектларининг фаолиятини учинчиси солиқ тўловчининг ҳудудига чиққан ҳолда текширишларни мувофиқлаштириш бўйича ваколатли (field audit) сайёр текширув ҳисобланади [1]. Солиқ орган билан келишувга кўра ўтказиладиган назорати солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларни текширувлар; тадбиркорлик субъектларининг бюджетга тўлиқ ва ўз вақтида тўланишини, солиқ фаолиятини текширишларни мувофиқлаштириш қонунчилигига риоя қилиниши ва ушбу қонунчилик бўйича ваколатли органни хабардор қилиш тартибида бузилганда тегишли жазо чоралари қўлланилишини ўтказиладиган текширувлар. таъминлаш мақсадини кўзлайди [2, 122-бет]. Тадбиркорлик субъектларининг фаолиятини Солиқ органлари томонидан ўтказиладиган текширишларни мувофиқлаштириш бўйича ваколатли текширувларни турли хил мезонлар асосида орган билан келишувга кўра ўтказиладиган таснифлаш мумкин. Солиқ текширувлари текширувлар жумласига қуйидагилар киради: солиқ ўтказиладиган жойига қараб: камерал ва сайёр тўловчининг молия-хўжалик фаолиятини текшириш текширувлар; текшираладиган масалалар ҳажмига (тафтиш); жисмоний ва юридик шахсларнинг қонун қараб: комплекс, тематик, мақсадли; солиқ ҳужжатлари бузилиши фактлари тўғрисидаги текширувларини ташкил этиш усулларига қараб: мурожаатлари асосида ўтказиладиган текшириш ёки режали ва тасодифий; текшириладиган таваккалчиликни таҳлил этиш натижаларининг ҳужжатларнинг ҳажмига қараб: ёппаси ва танловли якунлари бўйича давлат солиқ хизмати органлари турларга бўлинади, шунингдек назорат ва қайта солиқ ташаббусига кўра текшириш. текширув турлари ҳам мавжуд [3, 66-67-бетлар]. Тадбиркорлик субъектларининг фаолиятини Баъзи давлатларда солиқ органлари тизими турли текширишларни мувофиқлаштириш бўйича ваколатли хил ҳисобланади. Масалан, Австралия, Китай ва органни хабардор қилиш тартибида ўтказиладиган Японияда солиқ органлари алоҳида мустақил статусга текширувлар жумласига қуйидагилар киради: юридик эга бўлса, Италия, Франция, Швецария ва АҚШда шахс тугатилиши муносабати билан ўтказиладиган солиқ органлари молия органларининг таркибий текшириш ҳамда фаолияти тугатилаётганда ягона тузилмаси ҳисобланади [4, 99-бет]. солиқ тўловини тўловчи бўлган якка тартибдаги Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотига тадбиркорни текшириш; тегишли рухсатномаларсиз аъзо давлатлар (Европа ва осиёнинг 36 га яқин алкоголь ва тамаки маҳсулотларининг ишлаб давлатлари)да солиқ назоратининг асосий шакли чиқарилиши ёки реализация қилинишини текшириш; солиқ текширувлари ҳисобланади ва солиқ қалбаки акциз маркали ё