Текст научной работы на тему Роль договорно-правовых отношений в охране авторских прав: отечественный и зарубежный опыт

Аннотация

в данной статье проанализированы технологик ускуналар ва материалларда аниқланган вопросы обеспечения охраны авторского права, его яширин камчиликлар учун кафолат муддати давомида правовые средства, нормы законодательства Респуб- жавобгар ҳисобланадилар; лики Узбекистан и зарубежных стран, разработаны - нозосликлари бор ва (ёки) шартнома предложения и рекомендации. шартларига мос келмайдиган технологик ускуналар ва Ключевые слова: авторское право, законодатель- материаллар етказиш натижасида буюртмачига ство, охрана, договор, права и обязанности. келтирилган зарарни қоплаши зарур. Ишлаб чиқариш-технологик объектларига уланган Annotation: this article analyzes the issues of ensur- технологик ва диспетчерлик бошқармалари ўзининг ing the protection of copyright, its legal means, the legisla- мулкий шаклидан қаътий назар магистрал қувурга tion of the Republic of Uzbekistan and foreign countries, уланган марказий оператор томонидан developed proposals and recommendations. бошқарилишини қонунда белгилаб қўйиш магистрал Key words: copyright, legislation, protection, contract, қувур транспортида ташилаётган газ, нефть ва нефть rights and obligations. маҳсулотларини узлуксиз ҳамда ўз вақтида ташилишини таъминлаб беради. Муаллифлик ҳуқуқи муҳофазасини таъминлаш Магистрал қувур транспорти фаолияти жуда ҳам бугунги кунда дунёнинг кўплаб мамлакатлари учун хавфли фаолият турларидан бири ҳисобланади. долзарб ва ечими кутаётган муҳим аҳамиятга эга Қонунда магистрал қувур транспорти объектлари масалалардан биридир. Айниқса, бу масала хавфсизлигини таъминлаш бўйича, шунингдек юзага телекоммуникация тармоқларининг ижтимоий ҳаётнинг келиши мумкин бўлган аварияларнинг кенгайиб барча жабҳаларига кенг кириб бориши шароитида кетмасли ва уларни бартараф этиш харакатларига янада ўз аҳамияти ва долзарблилигини ошириши айни ушбу объектларнинг тайёргарлик даражасига нисбатан ҳақиқатдир. Ҳозирги кунда жуда кўплаб мамлакатлар алоҳида талаблар белгилаб қўйилиши лозим. ва фаолияти муаллифлик ҳуқуқи муҳофазасини Ўзбекистон Республикасида “Магистрал қувур таъминлашга қаратилган халқаро ва минтақавий транспорти тўғрисида”ги қонуннинг қабул қилиниши газ ноҳукумат ташкилотлари томонидан муаллифлик ва нефть қувурлари транспортининг экологик ҳуқуқи муҳофазасини таъминлаш борасида ишлар хавфсизлик учун жавобгарлигини оширишга, аҳоли, амалга оширилмоқда. саноат ва ишлаб чиқариш объектларини ёқилғи- Албатта, муаллифлик ҳуқуқи муҳофазасини энергетика ресурслари билан таъминлашни таъминлашнинг энг муҳим ҳуқуқий воситаларидан яхшиланишига, мамлакатнинг ёқилғи-энергетика бири бу муаллифлик шартномасидир. Ўзбекистон комплекси бошқарувини такомиллашувига, Республикасининг Фуқаролик кодексига кўра икки ёки мамлакатнинг ягона халқаро энергетика тизимига бир неча шахснинг фуқаролик ҳуқуқлари ва чуқур иқтисодий интеграциялашувига шарт-шароит бурчларини вужудга келтириш, ўзгартириш ёки бекор яратиб беришга хизмат қилади. қилиш ҳақидаги келишуви шартнома дейилади.[1, 153-бет]. Шартнома муаллифлик ҳуқуқида муҳим ўринга эга Адабиётлар рўйхати: бўлган тушунчалардан биридир. Ўз навбатида 1. htpp:// www.turkmenistan.gov.tm Закон муаллифлик шартномасига доир қоида ва нормалар Туркменистана “О магистральном трублпроводном Ўзбекистон Республикасининг “Муаллифлик ҳуқуқи ва транспорте”. турдош ҳуқуқлар тўғрисида”ги Қонунининг 38–42- 2. http://www.pravo.by Закон Республики Беларусь моддаларида ўз ифодасини топган. Хусусан, мазкур “О магистральном трублпроводном транспорте”. Қонуннинг 38- моддасига кўра, муаллифнинг мулкий 3. http://www.consultant.ru Закон Российской ҳуқуқларини бошқа шахсга ўтказиш мутлақ ҳуқуқларни Федерации “О магистральном трублпроводном бошқа шахсга ўтказиш тўғрисидаги муаллифлик транспорте”. шартномаси асосида ёки мутлақ бўлмаган ҳуқуқларни 4. Егиазаров В.А. Транспортное право: Учеб. пособие. бошқа шахсга ўтказиш тўғрисидаги муаллифлик –М.: Юрид. лит., 1999. шартномаси асосида амалга оширилиши мумкин. 5. Перчик А.И. Трубопроводное право: учеб. –М., 2002. Мутлақ ҳуқуқларни бошқа шахсга ўтказиш тўғрисидаги муаллифлик шартномаси фақат ушбу ҳуқуқлар ўтказилаётган шахс асардан муайян усулда ва 90 2019 №2 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА шартномада белгиланган доирада фойдаланишига – асарни эфир ёки кабель орқали кўрсатув ёхуд рухсат беради. эшиттириш беришнинг муаллифлик шартномаси; Муаллифлик шартномасини тузиш жараёнида – бадиий асар буюртмасининг муаллифлик қуйидагилар шартномада бевосита акс этишига шартномаси; алоҳида эътибор қаратиш лозим. – намойишнинг муаллифлик шартномаси. – асардан фойдаланиш усуллари (муаллифлик Ўзбекистон қонунчилигига кўра, муаллифлик шартномаси асосида ўтказиладиган конкрет ҳуқуқлар шартномасида асардан фойдаланиш ҳуқуқи қанча таснифи); муддатга ўтказилиши тўғрисида шарт бўлмаган – асардан фойдаланишнинг ҳар бир усули учун тақдирда, шартнома тузилган санадан бошлаб беш тўланадиган ҳақ