POYEZDLAR HARAKATINI ROSTLASH TIZIMIDA RADIOSTANSIYASINING KIRISHIDA SIGNAL DARAJASINI HISOBLASH

Аннотация

Ushbu maqolada poyezdlar harakatini rostlash tizimida radiostansiyaning qabul qilish qismida signal darajalarini hisoblash usuli keltirilgan bo‘lib, antennalar balandiligini hisobga olgan holda signaldagi susayishlari, quvvati qiymatlari hisoblangan, shuningdek signalning yo‘qotishlarsiz bog‘lanish ehtimoli keltirilgan. Olingan natijalardan kelib chiqib antennani o‘rnatish masofalari grafiklari hosil qilingan. Kalit so‘zlar. Poyezd, radiostansiya, signal, antenna. Statsionar radiostantsiya-lokomotiv yo’nalishi uchun radioaloqani hisoblash quyidagi shartlarda amalga oshiriladi: 1 tipidagi yo’l, ochiq, tekis, yo’lning o’rtasida kichik to’siq bilan; uchastka doimiy tok tizimi bilan elektrlashtirilgan; “MOST-CM1” radiostansiya uzatuvchisi quvvati P=10 Wt; AC-1/2M statsionar antenna o`rnatish balandligi ℎ =14m; antenna fideri uzunligi 𝐿 = 30m; antenna fideri chiziqli 1 1 susaytirishi 𝑎 =0.05 dB/m; lokomotiv antennasi o`rnatish balandligi ALP 2/3 1 ℎ =5m; lokomotiv antennasi fideri uzunligi 𝐿 = 10m; antenna fideri chiziqli 2 2 susaytirishi 𝑎 =0.05 dB/m (160 MGts chastotada DX-10A kabeli uchun). 2 Lokomotiv radio stantsiyasining qabul qiluvchisi kirishida signal darajasini hisoblash quyidagi formula bo’yicha amalga oshiriladi: 𝑢 = 𝐸 + 𝑎 + 𝐵 + 𝐺 + 𝐺 + 𝑀 − 𝛼 𝐿 − 𝛼 𝐿 − 𝐾 − К − 𝑞 − К − К 2 2 𝑇 𝑀 1 2 1 1 2 2 Э КС 2 И В − К − К М Ф 𝑢 - qabul qiluvchining kirishidagi foydali signal darajasi; 𝐸 - elektromagnit 2 2 maydon kuchining o’rtacha qiymati radiostansiyalar orasidagi masofaga qarab asosiy tarqalish egri chiziqlari bilan belgilanadi. 1-jadval 𝐸 ,𝑑𝐵 74 62.1 50.2 43.2 38.2 34.5 31.2 14 16 2 360 SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 13(48), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 5.06.2025 R, km 1 2 4 6 8 10 12 28.6 26.3 𝑎 − radioto’lqinlarining tarqalishi koeffitsienti(К =1-trassa murakkabligi 𝑇 𝐶𝑇 koeffitsienti); 𝐵 = 10 𝑑𝐵 uzatuvchi quvvat koeffitsienti (𝐵 = 10lg (𝑃/𝑃 )); 𝑀 𝑀 1 (P=10Wt, 𝑃 = 1Wt); 𝐺 =0 dB - antennalar kuchaytirish koeffitsienti AC-1/2M; 1 1 𝐺 =0 dB- antennalar kuchaytirish koeffitsienti ALP 2/3; M= -3.1 dB -balandlik 2 koeffitsienti(M=20lgℎ ℎ /100,𝑑𝐵); 𝛼 𝐿 = 1.5 𝑑𝐵 - statsionar radio stantsiyasining 1 2 1 1 fideri tomonidan kiritilgan susayish; 𝛼 𝐿 = 0.5 𝑑𝐵 - radio stantsiyasining fideri 2 2 tomonidan kiritilgan susayish; 𝐾 = 2 𝑑𝐵 (Elektrovoz uchun); К = 2.0 𝑑𝐵 – aloqa Э КС tarmog'ining kuchlanishni kamaytirish koeffitsienti; 𝑞 = 12 𝑑𝐵 - antennaning fideri 2 bilan ulanish nuqtasida VCH maydonini kuchlanishga aylantirish koeffitsienti; К = Ф 0.8 𝑑𝐵 - antenna-fider yo’liga kiritilgan filtrning o’tish diapazonidagi zaiflashuv; К = 9 𝑑𝐵 (P=98%), К = 11 𝑑𝐵 (P=99%) - to’lqin shovqinini hisobga olgan holda И И tuzatish koeffitsienti; К = 4 𝑑𝐵 (P=98%), К = 5 𝑑𝐵 (P=99%), - troposferadagi В В sinishi hodisalari tufayli elektromagnit maydon kuchining tebranishlarini hisobga oluvchi tuzatish koeffitsienti; К = 4 𝑑𝐵 (P=98%), К = 5 𝑑𝐵 (P=99%) - 𝑀 𝑀 relyefning o’zgarishi tufayli elektromagnit maydon kuchining sekin tebranishlarini hisobga oladigan koeffitsient. AC 1/2M antennasini turli balandliklarda o’rnatishda radioaloqa diapazonini hisoblash natijalari 1 va 2- rasmlarda ko’rsatilgan. Lokomotiv radiostantsiyasining qabul qiluvchisi kirishidagi minimal signal darajasi 𝑢 =20 dB shartida, radioaloqa diapazoni quyidagicha bo’ladi: 2𝑚𝑖𝑛 aloqa ehtimoli P=98% 5,0 km (antennani h1=14 m balandlikda joylashtirganda) va 5,8 km (antennani h1=20 m balandlikda joylashtirganda); aloqa ehtimoli uchun P=99% 4,0 km (antennani h1=14 m balandlikda joylashtirganda) va 4,7 km (antennani h1=20 m balandlikda joylashtirganda). 50 45 40 35 U2, dB (P=0.98) 30 U2, dB (P=0.99) 25 20 15 10 5 1,0 2,0 4,0 6,0 361 Bd ,2U R, km SCIENCE SHINE INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL Issue 13(48), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 5.06.2025 1-rasm. 14 metr balandlikda AC-1/2M antennasini o’rnatishda radio aloqa masofasi. 362 Bd ,2U 5 4 3 2 1 0 0 0 0 0 1 ,0 2 ,0 R , k m 4 ,0 U U 2 , d 2 , d 6 ,0 B B (P (P = = 0 0 .9 .9 9 8 ) ) 8 ,0 2-rasm. 20 metr balandlikda AC-1/2M antennasini o’rnatishda radio aloqa masofasi. Hisoblash natijalaridan (1 va 2-rasmlar) ko’rinib turibdiki, berilgan parametrlar bilan Poyezdlar harakatini rostlash tizimi qurilmalari tashish paytida ma'lumotlar uzatilishini ta'minlash uchun 20 metrdan yuqori balandlikda antenna o’rnatishi yoki takrorlagichni o’rnatishi kerak. Bundan tashqari, aloqa sifati asosan ishlatiladigan radiostansiya turiga ta'sir qiladi. Foydalanilgan adabiyotlar. 1.Алабушев И. И., Зорин В. И., Шалягин Д. В. Цифровой радиоканал передачи данных. Автоматика, связь, информатика № 3 М.: 2007. — с. 4−6. 2.Баранов Л. А. Оптимизация управления движением поездов : учеб. пособие/ Л. А. Баранов, Е. В. Ерофеев, И. С. Милёшин, Л. М. Чинь ; под ред. Л. А. Баранова. – М. : МИИТ, 2011. – 163 с 3.Попов П. А. Интервальное регулирование на основе цифрового радиоканала /П. А. Попов, А. В. Озеров //Автоматика, связь, информатика. – 2016. – № 10. – С. 19–22. 4.Зорин В.И., Алабушев И. И., Титов В. П. Локомотивные устройства обеспечения безопасн