TABIATNI MUHOFAZA QILISH

Аннотация

Охрана природы — это комплекс мероприятий, направленных на защиту природных ресурсов, экосистем и животного мира от негативного воздействия человеческой деятельности, а также на обеспечение их устойчивого развития. Важность охраны природы заключается в сохранении экологического баланса, борьбе с изменением климата и сохранении ресурсов для будущих поколений. Ключевые слова: Охрана природы, экологическая устойчивость, природные ресурсы, экосистема, изменение климата, защита окружающей среды, устойчивое развитие, экотуризм, сохранение природных богатст, экологическое образование. Annotatsion: Environmental conservation is a set of actions aimed at protecting natural resources, ecosystems, and wildlife from the negative effects of human activity, as well as ensuring their sustainable development. The importance of conservation lies in maintaining ecological balance, combating climate change, and preserving resources for future generations. Additionally, it is necessary to manage natural resources wisely, use them efficiently, and strengthen environmental education systems. Keywords: Environmental conservation, ecological sustainability, natural resources, ecosystem, climate change, environmental protection, sustainable development, ecotourism, conservation of natural wealth, environmental education. Bugungi kunda tabiatni muhofaza qilish butun dunyo mamlakatlari uchun dolzarb bo‘lib qolmoqda. Sayyoramizda iqlim o‘zgarishi, ekologik muammolar va tabiiy resurslarning kamayishi insoniyatning yashash tarziga bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda. Tabiat va uning boyliklaridan oqilona foydalanish, tabiatni inson manfaatlarini koʻzlab https://scientific-jl.com 1 2 9 66-son_1-to’plam_Iyul-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali ongli ravishda oʻzgartirish mumkin emas, aks holda ekologik inqirozga yuz tutishimiz aniq. Shuning uchun xar birimiz tabiatni asrashni o‘zimizdan ya’ni, o‘z uyimizdan boshlashimiz kerak zero shunday qilsak ijobiy natijalarga erishamiz. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, dastlabki kunlardan boshlab, tabiatni muhofaza qilishga, respublika hududini ekologik tanazzuldan muhofaza qilishga kirishdi. Tabiatni va uning komponentlarini muhofaza qilish toʻgʻrisida bir qancha qonunlar qabul qilindi. Bular “Tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisida” (1992-yil 9- dekabr), “Suv va suvdan foydalanish toʻgʻrisida” (1993-yil 6-may), “Yer osti boyliklari toʻgʻrisida” (1994-yil 23 sentabr), 2002-yil 12 dekabrda yangi tahrirdagi “Atmosfera havosini muhofaza qilish toʻgʻrisida” (1996-yil 27-dekabr), “Oʻsimlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish toʻgʻrisida” va “Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish toʻgʻrisida” (1997-yil 26 dekabr), “Davlat kadastrlari toʻgʻrisida” (2000-yil 15 dekabr), “Oʻrmon toʻgʻrisida” (1999-yil 15-aprel), “Chiqindilar toʻgʻrisida” (2000-yil 5-aprel)gi qonunlardir. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 50, 54, 55 va 100-moddalarida tabiatni muhofaza qilishga oid normalar bayon etilgan. Konstitutsiyaning 11-bobining 50-moddasida “Fuqarolar atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda boʻlishga majburdirlar”, deb koʻrsatilgan. 55-moddasida “Yer, yer osti boyliklari, suv, oʻsimlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa tabiiy zaxiralar umummilliy boylikdir. Ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasidadir”, deyilgan. Mamlakatimizda “Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi” tashkil qilingan. 1996-yil 26 aprelda Oliy Majlis tomonidan tasdiqlangan Nizom asosida faoliyat koʻrsatadi. Qoʻmita quyidagi vazifalarni bajaradi: atrof muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan foydalanish va ularni qayta tiklash ustidan nazorat qilish; tabiatni muhofaza qilish faoliyatini tarmoklararo kompleks boshqarish; tabiatni muhofaza qilish hamda resurslarni tejash borasida yagona siyosatni ishlab chiqish va amalga oshirish; atrofmuhitning ekologik holati qulay boʻlishini taʼminlash, ekologik vaziyatni boshqarish. Oʻzbekiston tabiatni muhofaza qilish sohasida bir qancha xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi va dasturlarda, jumladan, BMTning atrofmuhit boʻyicha dasturi (YUNEP)da ishtirok etadi. YUNEP va ayrim rivojlangan mamlakatlar bilan hamkorlikda biologik xilma-xillikni saqlashning milliy strategiyasi va 10 dan ortiq milliy ekologik qonunlar ishlab chiqildi. 1993-yil mart oyida Qozogʻistonning Qiziloʻrda shahrida Oʻrta Osiyodagi 5 davlatning Oliy darajadagi uchrashuvida Orol dengizi muammolari boʻyicha Davlatlararo kengash va uning ijroiya qoʻmitasi hamda Orolni qutqarish xalqaro fondi tashkil etildi. Uning vazifasi Orol dengizi, uning sogʻlom ekologik sharoitini tiklash, mazkur regionni toza ichimlik suvi bilan taʼminlash, hudud sanitariyagigiyena muxitini yaxshilashdir. https://scientific-jl.com 1 3 0 66-son_1-to’plam_Iyul-2025 ISSN:3030- 3 6 1 3 T A D Q I Q O T L A R jahon ilmiy – metodik jurnali Oʻzbekistonda 10 dan ortiq oʻrmon xoʻjaligi, 9 ta qoʻriqxona, 2 milliy bogʻ, bir qancha buyurtma qoʻriqxona mavjud. Ularda tabiat yodgorl