Некоторые аспекты правового регулирования внешнеэкономической деятельности (ВЭД) в Республике Узбекистан

Аннотация

Мазкур мақолада ташқи иқтисодий ташкил этади: фаолиятининг аҳамияти, мазкур соҳадаги – халқаро иқтисодий ва молиявий ҳамкорлик; муносабатларни тартибга солиш масалалари ва – ташқи иқтисодий фаолият; иштирокчилар мақоми таҳлил этилган, тегишли таклиф – чет эл инвестицияларини жалб қилиш; ва тавсиялар ишлаб чиқилган. – Ўзбекистон Республикаси ташқарисидаги Калит сўзлар: ташқи иқтисодий фаолият, давлат, инвестициявий фаолият. қонун, тадбиркорлик субъектлари, иштирокчилар. Ўзбекистонда ТИФ, биринчидан, ТИФ субъектларининг эркинлиги ва иқтисодий Аннотация: В данной статье проанализированы мустақиллиги; иккинчидан, ТИФ субъектларининг тенг значение внешнеэкономической деятельности, вопро- ҳуқуқлилиги; учинчидан, иқтисодий тижорат сы правового регулирования отношений в данной муносабатларининг амалга оширилишида сфере и статус участников, разработаны предложения дискриминацияга йўл қўймаслиги; тўртинчидан, ТИФни и рекомендации. амалга оширишда ўзаро манфаатдорлик; бешинчидан, Ключевые слова: внешнеэкономическая деятель- давлат томонидан ТИФ субъектларининг ҳуқуқ ва ность, государство, закон, субъекты предпринима- қонуний манфаатларини ҳимояланиши каби тельства, участники. тамойилларга мувофиқ олиб борилади. Ўзбекистон Республикасида ТИФ давлат Annotation: This article analyzes the importance of томонидан тартибга солишнинг асосий мақсад ва foreign economic activity, issues of legal regulation of rela- вазифалари, биринчидан, меҳнат унумдорлиги ва tions in this area and the status of participants, developed маҳаллий ишлаб чиқариш самарадорлиги ҳамда proposals and recommendations. сифатини, шунингдек инновацион технологиялар, Key words: foreign economic activity, state, law, busi- сифатли бутловчи ускуналар ва ҳом ашё ҳарид ness entities, participants. қилинишини оширишга ҳамда маҳаллий ишлаб чиқарувчи ташкилотларни жаҳон бозорига, жаҳон Бозор иқтисодиётида ҳар қандай давлат, шу сифат рақобатига олиб чиқишга ёрдам бериш, жумладан Ўзбекистон Республикаси ТИФни давлат иккинчидан, маҳаллий тадбиркорларнинг жаҳон тинчлиги ва фаровонлиги ҳамда умуммиллий бозорига кириб боришига тегишли шароитларни манфатлар ҳимоясини таъминлаш мақсадларини яратиш; учинчидан, ички бозор ва ташқи иқтисодий кўзлаб амалга оширади. ТИФни тартиблаштиришда савдо муносабатларда миллий манфаатларни давлат органларининг фаолияти деярли барча ҳимоялаш; тўртинчидан, турли чет эл ташкилотлари ва давлатларда кузатилади. Аммо, унинг кўлами, давлатлари билан ўзаро манфаатли муносабатларни шакллари ва усуллари, мақсад ва вазифалари ҳар бир ўрнатиш ва мустаҳкамлаб боришга қулай имкониятлар давлатнинг ўзига хос жиҳатлари, даражаси, ички ва яратишдан иборат. ташқи сиёсатидан келиб чиқиб белгиланади. Ташқи иқтисодий алоқалар барча турдаги Маълумки, ТИФ деганда Ўзбекистон ижтимоий-иқтисодий муносабатлар каби ҳуқуқий ва Республикасининг “Ташқи иқтисодий фаолият меъёрий ҳужжатлар билан тартибга солинади. Ташқи тўғрисида”ги Қонунининг 3- модда, 2- қисмига биноан иқтисодий алоқаларнинг регламентлаштирилиши Ўзбекистон Республикасининг халқаро ташкилотлар, давлатлар ўртасида тузиладиган икки томонлама юридик ва жисмоний шахсларининг чет эл битим ва шартномалар, шунингдек Ўзбекистон давлатларининг юридик ва жисмоний шахслари билан Республикасининг ташқи иқтисодий алоқаларга оид ўзаро манфаатли муносабатларини йўлга қўйиш ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатлари асосида амалга ривожлантиришга йўналтирилган фаолияти оширилади. тушунилади. Ўзбекистон Республикасида давлат Ўзбекистон Республикасининг “Ташқи иқтисодий рўйхатидан ўтган юридик шахслар ҳамда якка фаолият тўғрисида”ги Қонунининг 19-моддасига мувофиқ тартибда рўйхатга олинган тадбиркорлар ТИФ билан ТИФни тартибга солиш соҳасида ваколатга эга давлат шуғулланишга хақли ҳисобланади [1]. органлари бўлиб, Ўзбекистон Республикаси Ташқи савдо Ўзбекистон Республикасида ТИФ билан вазирлиги ва Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар шуғулланувчи ташкилотларни давлат томонидан бўйича давлат қўмитаси ҳисобланади [2]. тартибга солиш тизими қуйидагилардан иборат: Ташқи иқтисодий фаолиятни савдо сиёсати орқали – қонуний – ҳуқуқий асослари; тартибга солиш давлат томонидан ташқи савдо – институционал ташкилий-таркибий тузилмалари; алоқаларини яхшилаш учун имкон яратиш ҳамда – ТИФнинг давлат томонидан дастурланиши; иқтисодий ва сиёсий манфаатларни ҳимоялаш – ташқи савдо битимларининг квоталаштирилиши мақсадида олиб борилади. Шуни ҳам таъкидлаб ўтиш ва лицензиялаштирилиши; жоизки, ҳаракатдаги тартиблаштириш механизми ТИФ – четдан келтириладиган (импорт) товарларнинг соҳасида бозор тамойилларини – эркин тадбиркорлик сертификатлаштирилиши; ва рақобат тамойилларини амалга оширишга етарли – айрим четга чиқариладиган (экспорт) даражада шароитларни яратади. Аммо иқтисодиёт шартномаларни рўйхатдан ўтказиш; эркинлигини ва очиқлигини таъминлаш борасида 69 2019 №2 ♦ ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА ЎЗБЕКИСТОН ҚОНУНЧИЛИГИ ТАҲЛИЛИ ♦ UZBEK LAW REVIEW ♦ ОБЗОР ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВА УЗБЕКИСТАНА давлат проте