International legal framework of corruption and its importance in uzbekistan to reform governmental management policy

Аннотация

An attempt has been made to make concrete proposals aimed at more effective organization and improvement of anti-corruption activities in higher educational institutions. Keywords: higher education, anti-corruption, efficiency, risks, application, program. Мамлакатимизда коррупциянинг олдини олиш ва унга қарши муросасиз курашишнинг илғор халқаро стандартларига асосланган тизимини жорий этиш бўйича изчил чоралар кўрилмоқда. Илк бор коррупциявий хавфларни аниқлаш ва тизимли таҳлил қилиш, уларни келтириб чиқарувчи омилларни бартараф қилиш учун масъул бўлган алоҳида орган – Коррупцияга қарши курашиш Агентлик ташкил этилди. 68 Davlat boshqaruvi sohasida korrupsiyaviy xavf-xatarlarni bartaraf etish mehanizmlarini takomillashtirish masalalari” mavzusida respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi Давлат ҳокимияти органлари ва йирик хўжалик юритувчи субъектларда коррупцияга қарши ички назорат тузилмалари фаолияти йўлга қўйилмоқда.[1] Шу жумладан, олий таълим соҳасида коррупциявий хавф- хатарларни бартараф этиш борасида муайян ишлар амалга оширилиб, жойлардаги олий таълим муассасалари ва филиалларда коррупцияга қарши курашиш «Комплаенс назорат» тизимини бошқариш бўлимлари (Бўлим) жорий этилмоқда. Бўлимлар ўз ташкилотларида коррупция ҳолатларини барвақт аниқлаш ва олдини олиш, уларнинг сабаб ва шарт-шароитларини бартараф этиш, манфаатлар тўқнашувига йўл қўймаслик ҳамда коррупцияга нисбатан муросасиз муносабатни шакллантириш чораларини кўришга масъул ҳисобланади.[2] Бўлимларни ташкил этиш ва фаолиятларини такомиллаштириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (Вазирлик), жойлардаги ОТМларга бир қанча муҳим идоравий-меъёрий ҳужжатларни, буйруқларни, Низомларни жўнатмоқда. Бўлим ходимлари ўз малакаси ва тажрибасидан келиб чиққан ҳолда, юклатилган вазифаларни ўрганиб, бажариб келмоқда. Ишлар ҳолатининг холис таҳлили Бўлимлар ишларини янада самарали ташкил этиш учун ҳозирги пайтда Бўлимларда фаолият кўрсатиятган 150 дан ортиқ мутахассисларнинг Коррупцияга қарши курашиш фаолиятини такомиллаштиришга қаратилган аниқ таклифларидан фойдаланиш зарур. Шуларни инобатга олган ҳолда, Вазирлик, Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги (Агентлик) ва бошқа инстанциялардан келган топшириқ, ҳужжатларнинг барча ҳудуд ва ОТМларда аниқ ва бир хилда бажарилишини таъминлаш мақсадида Вазирлик ва Агентлик томонидан бўлим ходимларини ўқитиш ва малакасини ошириш масалалари кўриб чиқилиб, йўлга қўйилса мақсадга мувофиқ бўларди[4]. Юқоридаги таҳлиллардан келиб чиқиб, Бўлимлар ўз фаолиятларини мустақиллик, марказлашганлик, қонунийлик ва ошкоралик принципларига риоя қилган ҳолда, худудий ОТМлардан мустақил равишда амалга оширса ва Бўлимлар Вазирлик еки Агентликка моддий-техника, ташкилий ва услубий жиҳатдан тўғридан-тўғри бўйсинтирилса мақсадга мувофиқ бўларди. 69 Davlat boshqaruvi sohasida korrupsiyaviy xavf-xatarlarni bartaraf etish mehanizmlarini takomillashtirish masalalari” mavzusida respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi Ана шунда Бўлимлар, Вазирлик еки Агентлик раҳбарлик қиладиган ягона марказлашган тизимнинг иштирокчисига айланарди. Бўлимлар ўз ваколатларини ҳар қандай бошқа давлат органлари, жамоат бирлашмалари ҳамда мансабдор шахслардан мустақил равишда, фақат қонунга бўйсунган ҳолда амалга оширардилар. Бўлимларнинг фаолиятига аралашиш қонуний тақиқланиши керак. Бўлимлар ўз фаолияти тўғрисида жамоатчиликни мунтазам хабардор қилиши, қонунчиликда белгиланган тартибда ўз фаолиятини ошкора амалга ошириши керак. Ҳозирги пайтда давлат идораларида коррупцияга қарши курашиш бўлимлари ташкил этилиб, бўлимларга малакали мутахассисларнинг етишмаслигини инобатга олиб, юқори турувчи инстанциялар билан келишилган ҳолда, ОТМларнинг ўзларида, тегишли кафедраларда Коррупцияга қарши курашишнинг ҳуқуқий асослари, методикаси ва амалиёти, Халқаролик тажриба ва шу каби дарсларни ўқитишни йўлга қўйиш мақсадга мувофиқ бўлади деб ҳисоблаймиз. Коррупцион ҳолатларнинг олдини олишга ва ОТМ ходимларининг коррупцияга қарши иммунитетини юқори даражада ушлаб туришга қаратилган муайян, аниқ, ҳар бир ОТМ ходимларининг телефон, компютерларига юклаб олиши мумкин бўлган махсус илова ва компьютер дастурини ишлаб чиқиш зарур. Масалан, бу илова талабалар томонидан ўқув жараёнининг ҳар бир босқичида ўларга дарс бераятган профессор-ўкитувчиларнинг ҳулқ-атвори ва ҳаракатларида коррупцион хатти-ҳаракатларнинг бор йўқлиги ёки коррупцион ҳолатларни келтириб чиқаришга мойиллиги даражасини баҳолаб боришга имконият беради. Баҳолар илова еки дастурга киритилади ва ўлардан автоматик равишда ўзларининг қўйган баҳоларини изоҳлаб бериш сўралади. Баҳолаш ва изоҳлаш жараёнида талабалар ва ходимлар ўзларининг ким эканлигини очиқ кўрсатиб ёки аноним тарзда амалга ошириши мумкин. Шу билан бирга, ўз навбатида профессор-ўқитувчилар, гуруҳдаги ёшлар иттифоқи вакиллари ва коррупцияга қарши курашиш бўйича талаба-ёшлар Клуби аъзолари, талабаларнинг коррупциявий ҳолатларни келтириб чиқаришга мойиллик даражасини баҳолаб ва изоҳлаб бориш имкониятига эга болади.