ANALIZATORLARIDA KAMCHILIKLARI BOR BOLALAR. KO'RISHIDA NUQSONI BO'LGAN BOLALAR.

Аннотация

Ushbu maqolamni mazmuni shundan iboratki , Kòrishda nuqsoni bòlgan bolalarni koreksiya qilish va jamiyatga qòshish. Korreksion chora tadbirlar natijasida ularni hayotida òz òrnini toptirsh. Kalit sòzlar: Albinizm, katarakta, glaukoma, traxoma, kriptoftalm, mikroblefaron, koloboma, miopiya, gipermetropiya, astigmatizm, refraksiya, nistagm, ritmik, kòrish nervi atrofiyasi, afaksiya, oftalmolog, korreksiya, pigmentli retinit, distrofiyasi, toksoplazmoz. Kòrish bolaning hayotiy faoliyatida va rivojlanishida muhim ahamiyatga ega . Kòrish analizatori yordamida duyoni idrok - etish bolaning ruhiy rivojlanlanishida muhim ahamiyatga ega. Atrof - muhit haqidagi eng kuchli taassurotlar kòz bilan idrok etiladi. Bola kòrish qobilyati orqali narsalarning rangi , shakli , hajmi , harakati, uzoq yaqinligi, fazodagi òrni haqida tasavvurga ega. Tiflopsixologiyada ikki turlicha yònalgan jarayon - kòrishda nuqsoni bòlganlarni nisbatan chuqur differensiatsiyalash : https://scientific-jl.org/obr 2 4 5 Выпуск журнала №-69 Часть–1_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 total kòzi ojiz ; yoruģlikni his qiladigan kòzi ojiz ; qoldiqli kòrishga ega kòzi ojiz ; chuqur zaif kòruvchi ; zaif kòruvchi. Bunday tendensiyalar ko'rishda nuqsoni bòlgan bolalarning psixologik tavsifiga ta'sir òtkazadi , kòrish patalogiyasi turli shakllairning bolalarning psixik rivojlanishiga ta'sir darajasi va kuchini , shuningdek yakka tartibda ishlaganda va maxsus korreksiyalash mashģulotlarida ularni kompesatsiyalash imkoniyatlarini belgilaydi. Kòrishga aloqador nuqsonlar kelib chiqish sabablariga kòra tuģma va orttirilgan bòladi. Tuģma nuqsonlar sabablari orasida irsiy kasalliklar (masalan, tuģma kataraktaning ba'zi shakllari va boshqalar), xomilador ayolning topsoklazmoz , qizilcha kasaliklari bilan oģrishi , xomila kòrish organlarning embrional rivojlanish paytda zararlanishi , miya òsmasi va shu kabi kasalliklar katta rol òynaydi. Kòrishda nuqsoni bòlgan bolalar kòruv òtkirligiga kòra 2 turga bòlinadi : 1. Total kòrlar - kòrish òtkirligi 0. 2. Qisman kòrlar. Kòrish òtkirligi 0,05 gacha. Mashģulotlarda ular asosan òquv materializing sezish , eshitish idroki asosida òzlashtiradilar. Brayl tizimi bòyicha o'qiydi va yozadilar. Ba'zi bir bolalar saqlangan kòrish imkoniyatidan o'qish va yozishda foydalanishlari mumkin. Zaif kòruvchilar kòrish òtkirligiga ko'ra quyidagicha turga bòlinadi. 1. Kòruv òtkirligi 0,05 dan 0,1 gacha 2. Kòruv òtkirligi 0, 1 dan 0, 2 gacha 3. Kòruv òtkirligi 0, 2dan 0, 4 gacha Kòrish òtkirligi pastligi bilan bir qatorda ayrim bolalarda ko'rish maydoni today gang, fazoviy idrok buzilgan bòlishi ham mumkin. (Kòrish òtkirligi 0, 1 bòlgan bolalar). Bularning barchasi òquv materiallarni idrok etish, òzlashtirishga salary ta'sir kòrsatadi. Zaif kòruvchi bolalar maxsus sharoitda , maxsus usul , uskunalar , texnik va optik vositalar yordamida òqitilishi maqsadga muvofiqdir. Ularga ta'lim - tarbiya https://scientific-jl.org/obr 2 4 6 Выпуск журнала №-69 Часть–1_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 berish jarayonida ko'ruv idrokini rivojlantirishga alohida alohida ahamiyat beriladi. Kòrishdagi nuqsonlar bolaning ruxiy , jismoniy rivojlanishida ikkilamchi nuqsonlar kelib chiqishiga olib keladi. Kòrishida nuqsoni bòlgan bolalar va kattalarning ta'limi va tarbiyasini tashkil etishni òrganuvchi ilmiy ta'limotlarni òrganuvchi fan tiflopedagogika fani hisonlanadi. Kòrishning zaiflashuvi sabablari: 1.Albinizm - odamlarning terida , kòzda, sochda rangning (pigmentning) bòlmasligi bilan tuģilish. Ularda rangsiz teri va juda yorqin oq - sariq soch bòlishi mumkin odatiy yetnik gruppalardan tashqari. Albinizm kòruv faoliyatiga ta'sir qiladi. 2.Katarakta - bu kòz linzalarining xiralashuvi oqibatida yorqin kòrishni qiyinlashtiradi. Katarakta kòp hollarda bir necha sabablar bilan boģliq. Kòp bolalar katarakta bilan tuģiladi. Katarakta kòzdagi qizarishlar, shishlar, va boshqa kòz kasalliklaridan bòlishi mumkin. Bunda bolaning kòzi odatdagidan kichikroq bòladi. Homiladorlik davridagi infeksiyalar ham kataraktaga sabab bòlishi mumkin. 3.Diabetga aloqador kòz kasalligi. Kòp davlatlarda kòrish zaiflashuvining asosiy sababchisi sifatida kòrsatiladi. Bunda glaukoma , katarakta , diabetik retionapiya kelib chiqishi mumkin. 4.Glaukoma - kòruv nervi miyaga ma'lumotni beradi. U shikastlanganda kòzda bosim oshadi. Kòzlarning tòģri ishlashi ularning shaklini ushlab qolishi soģlom bòlishi uchun bosim ma'lum miqdorda bòlishi kerak. Bosim juda yuqori bòlsa bolada quyosh yoki yorqin nurlarda noqulaylik kuzatilishi, bolada g'ilaylik bòlishi ( bolaning kòzlari turli tomonga qarashi ) yoki "dangasa kòz" ( bir kòzning boshqasiga qaraganda kuchsizligi ) ning bòlishi va kòz yoshlanishi mumkin. 5. Daryo kòrlik . Daryo bòyida yashaydigan qora pashsha tomonidan yuqadigan , kòzlarning hamma ichki tòqimalari zararlanib , qon ketishi , qizarish , shish , va boshqa yakuniy asoratlar bòlsa kòrlikka olib beradi. Ta'siriga uchragan kish