INSON ORGANIZMIDA OQSIL TANQISLIGI OQIBATLARI.

Аннотация

The article provides information on how protein deficiency in the human body leads to serious health problems and plays an important role in ensuring various body functions, including cell construction, metabolic processes and the functioning of the immune system. The article provides detailed information on the causes, consequences and ways to combat protein deficiency. https://scientific-jl.org/obr 4 2 Выпуск журнала №-69 Часть–1_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 Keywords: Protein deficiency, body, metabolism, immune system, diseases, protein, vitamins, diets, health. Kirish: Oqsil inson organizmi uchun eng zarur bo‘lgan makroelementlardan biridir. Oqsilni tashkil etuvchi aminokislotalar hujayralarning qurilishi, metabolizm va biologik jarayonlarni boshqarishda ishtirok etadi. Oqsil yetishmovchiligi yoki tanqisligi organizmda turli xil salbiy holatlar, jumladan, o‘sishning sekinlashuvi, immun tizimining zaiflashuvi va hatto ayrim holatlarda o‘limga olib kelishi mumkin. Ma'lumki, oqsil tanqisligi nafaqat yomon ovqatlanish natijasida, balki ba'zi kasalliklar, genetik omillar va ekologik sharoitlarga ham bog‘liq bo‘lishi mumkin. Ushbu maqolada oqsil tanqisligining turli omillarini ko‘rib chiqib, uning ta'sirini, ta'sirchan jismoniy va psixologik holatlar bilan qanday bog‘liqligini tahlil qilishni maqsad qilamiz. Shuningdek, oqsil yetishmovchiligi bilan bog‘liq tibbiy va giyohvand davolash usullari ham muhokama qilinadi. Oqsil - bu organizmning normal faoliyati uchun zarur bo‘lgan asosiysi bo‘lib, u hujayra tarkibining ajralmas qismi sifatida qatnashadi. Oqsillar amino kislotalaridan tashkil topgan va ular organizmda ko‘plab vazifalarni bajaradi. Masalan, oqsillar organizmni tiklash, o‘sish, moddalar almashinuvi, shuningdek, immun tizimi, fermentlar va gormonlar ishlab chiqarishda ishtirok etadi. Oqsilning asosiy manbalariga go‘sht, baliq, sut mahsulotlari, tuxum, dukkaklilar, yong‘oqlar va sabzavotlar kiradi. Inson organizmida oqsil yetishmasligi (oqsil tanqisligi) jiddiy sog‘liq muammolariga olib keladi. Oqsilning yetishmasligi yoki muvozanatning buzilishi o‘sishning sekinlashuvi, muskullar kuchining pasayishi, energiya darajasining kamayishi, immun tizimining zaiflashuvi va boshqa salbiy holatlarni keltirib chiqarishi mumkin. Oqsil yetishmasligining eng keng tarqalgan sabablari noto‘g‘ri ovqatlanish, dietalarda oqsillarga boy mahsulotlarning yetishmasligi, yomon iqlim sharoitlari va turli kasalliklar (masalan, oshqozon-ichak traktining surunkali kasalliklari, jigar va buyrak kasalliklari) bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. https://scientific-jl.org/obr 4 3 Выпуск журнала №-69 Часть–1_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 Oqsil tanqisligi ko‘pincha maxsus ma'lumotlar va dietalar orqali bartaraf etilishi mumkin, ammo bu holatning jiddiylashishi organizmda qaytarilmas o‘zgarishlarga olib kelishi mumkin. Oqsil yetishmasligi bilan bog‘liq kasalliklar orasida "kwashiorkor" va "marasmas" kabi holatlar alohida o‘rin tutadi. Kwashiorkor - bu oqsil yetishmasligidan kelib chiqqan shishlar, siydik chiqarishning buzilishi va teri kasalliklari bilan ajralib turadi, marasmas esa o‘smirlarning o‘sishining sustlashuvi va umumiy zaiflashishi bilan namoyon bo‘ladi. Bundan tashqari, oqsil yetishmovchiligi bo‘lgan shaxslar ko‘proq infeksion kasalliklarga duchor bo‘lishi mumkin, chunki ularning immun tizimi zaiflashadi. Oqsilni to‘g‘ri darajada qabul qilish va organizmga yetarli miqdorda ta'minlash sog‘liqni saqlashda muhim o‘rin tutadi. Organizmda oqsil (protein) tanqisligi sogʻliq uchun jiddiy muammo boʻlishi mumkin. Oqsillar hujayralarning qurilishi, fermentlar, gormonlar va immun tizimining normal ishlashi uchun zarur. Asosiy qism: Oqsil minimumi - organizmda azot muvozanati saqlanishi uchun ovqatda boʻlishi zarur oqsilning eng kam miqdori. Ovqatdagi oqsil Oqsil minimumidan kamayib ketganda organizmning oʻz oqsillari parchalanadi. Oqsil minimumi organizmning individual xususiyatlariga, yoshiga, semizligiga, shuningdek, ovqatdagi uglevodlar, yogʻlar, vitaminlar va boshqa sifatiga hamda miqsoriga bogʻliq. Ovqat ratsionlari tuzish uchun oqsil optimumi (organizm ehtiyojlarini toʻla taʼminlash uchun zarur oqsil miqdori) asos qilib olinadi. Katta yoshli odamga bir sutkada oʻrta hisob bilan 80— 100 g (ogʻir jismoniy ishda 150 g) oqsil kerak. Oqsil yetishmasligini odamning umumiy ahvoli va tashqi ko‘rinishidan darrov bilib olsa bo‘ladi. Jismoniy kuch va mushaklar faolligidan tashqari, aqliy faoliyat ham keskin pasayadi. Shuning uchun organizmda proteinlar kamayishining sabablarini va ularni bartaraf etish yo‘llarini bilish juda muhimdir. Organizmda protein yetishmasligining asosiy sababi - tarkibida oqsil moddasi bo‘lgan ovqatlarning kam iste’mol qilinishi. https://scientific-jl.org/obr 4 4 Выпуск журнала №-69 Часть–1_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 Protein yetishmasligining ikkinchi darajali sabablaridan biri - organizmda modda almashinish