Физическое или психическое принуждение либо запугивание как обстоятельство, исключающее преступность деяния

Аннотация

мақолада жисмоний ёки руҳий Шу ўринда жисмоний ёки руҳий мажбурлаш ёхуд мажбурлаш ёхуд қўрқитиш таъсирида шахс ижтимоий қўрқитиш, қилмишнинг жиноийлигини истисно хавфли қилмиш содир қилиши қилмишнинг қиладиган ҳолат сифатида таҳлил этилганда, бунда жиноийлигини истисно қиладиган ҳолат сифатида ҳам биринчи навбатда инсоннинг тақдири ётади. таҳлил этилган. Дарҳақиқат, ижтимоий муносабатларни ҳар қандай Калит сўзлар: мажбурлаш, жисмоний ёки руҳий тажовузлардан ҳимоя қилиш давлатнинг, жамоат мажбурлаш, кўрқитиш, жазони истисно қилувчи ҳолат, ташкилотларининг ва барча фуқароларнинг муҳим мажбурлаш ёки қўрқитиш остида ижтимоий хавфли вазифаси ҳисобланади. Ана шундай тажовузлардан қилмишни содир қилиш. ҳимоя қилиш, бурчига садоқат, ижтимоий ҳаётда ҳуқуқ тартиботни сақлашнинг, жамиятда осойишталикни Аннотация: в данной статье проанализировано таъминлашнинг муҳим кафолатларидан бири совершение лицом общественно опасного деяния под ҳисобланади. воздействием физического или психического принуж- Жиноят таркибининг барча аломатлари мавжуд дения или угрозы в качестве обстоятельства исключа- бўлган жиноий тажовузлардан, шунингдек, жиноят ющего преступность деяния. ҳисобланмаган, аммо жамият учун ижтимоий хавфли Ключевые слова: принуждение, физическое или ҳисобланган тажовуздан ижтимоий муносабатларни психическое принуждение, угроза, обстаятельсто ис- ҳимоя қилиш ҳар бир фуқаронинг бурчидир. Ўз хизмат ключающие преступность деяния, совершение обще- вазифаси юзасидан ижтимоий муносабатларни ҳимоя ственно опасного деяния под влиянием принуждением қилиш топширилган шахсларнинг мажбурияти им угрозы. ҳисобланади. Ижтимоий хавфли ҳисобланмаган Annotation: тhis article analyzes the person’s perpe- қилмишларда жиноят таркиби ҳам бўлмайди, ундай tration of a socially dangerous act under the influence of қилмишлардан ижтимоий муносабатларни ҳимоя physical or mental coercion or threat as a circumstance қилиш зарурияти ҳам келиб чиқмайди. Маълумки, precluding the criminality of the act. содир этилаётган ва содир этилган оғир ва ўртача оғир Keywords: rejection, physical or mental rejection, жиноят ҳақида тегишли давлат идораларига хабар threat, circumstances precluding criminality, committing a бериш ҳар бир фуқаронинг мажбурияти ҳисобланиб, socially dangerous act under the influence of forcing them шахс бу мажбуриятини бажармаса, унга нисбатан to threaten қонунда белгиланган тартибда жавобгарлик қўлланади. Ўзбекистон ўз мустақиллигини қўлга киритгач, Ижтимоий муносабатлар хавф остида қолган ва бу демократик-ҳуқуқий давлат, эркин фуқаролик жамияти ижтимоий муносабатни дарҳол ҳимоя қилиш зарурати қуриш йўлини танлаб, эзгу мақсад сари олға интилиб келиб чиққан бўлса, ҳар бир фуқарога хавфни келмоқда. Ўзбекистон Республикаси Президенти бартараф қилиш орқали ижтимоий муносабатни ҳимоя Ш.М.Мирзиёев жорий йилнинг январь ойида қилиш бурчи юклатилган. Муайян шахс ёки бошқа прокуратура ходимлари куни арафасида ўтказилган хавф манбаи томонидан ижтимоий муносабатга учрашувдаги маърузасида, фуқароларнинг ижтимоий моддий ёки жисмоний зарар етказиш хавфи вужудга ҳимояси, аҳоли бандлиги ҳамда меҳнат ҳуқуқларини келтирилганда ушбу хавфни бартараф қилиши таъминлаш, тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш, жараёнида шахсга ёки бошқа бир ижтимоий иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш, қишлоқ муносабатга зарар етказилиши мумкин. Ана шу хўжалигида қонунийликни мустаҳкамлаш етказилган моддий ёки жисмоний зарар Ўзбекистон масалаларига алоҳида тўхталиб, бу борада қонун Республикаси Жиноят кодекси Махсус қисмининг устуворлигини таъминлаш ва қонун бузилишларининг бирор моддасида назарда тутилмаган жиноятга олдини олишга қаратилган аниқ вазифалар белгилаб формал жиҳатдан ўхшасада, аммо ижтимоий хавфли берилди [1]. ҳисобланмаганлиги туфайли жиноят ҳисобланмайди. Бундан ташқари, Президентимиз Ш.М.Мирзиёев Ижтимоий муносабатга зарар етказиш хавфи вужудга 2017 йил 7 февралда қабул қилган ПФ–4947-сонли келганда, бундай хавфни бартараф қилиш жараёнида “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш шахсга ёки ижтимоий муносабатга зарар етказиш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида”ги фақат жиноят ҳисобланмай, балки ижтимоий фойдали, Фармонида қонун устуворлигини таъминлаш ва суд- жамият нуқтаи назаридан мақсадга мувофиқ ҳамдир. ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш, жамиятни Чунки бундай зарар давлат, жамоат ёки ривожлантиришнинг устувор йўналишларидан бири фуқароларнинг манфаатларини ҳимоя қилиш сифатида белгиланган. Ҳаракатлар стратегиясидаги мақсадида тажовузчига нисбатан хавф манбаини фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли бартараф қилиш мақсадида қўлланилади. ҳимоя қилиш, уларга нисбатан асоссиз жазо Жиноятчиликка қарши кураш усулларидан бири тайинлашни олдини олиш ва бу борада қилмишни жиноят содир қилган шахсларни суд таъқиби орқали жиноийлигини истисно қилиш ҳолатларини таҳлил жиноий жавобгарликка тортишдир. Айнан ана шундай этиш ҳам ушбу масалаларга бағишланган [2]. шахслар суд таъқибидан қочиб кетмоқчи ёки жиноий Таъкидлаш жоизки, қўйилган барча вазифаларнинг фаол