SHAMOL GENERATORINING TEMIRBETON USTUNI VA POYDEVORINI ANSYS DASTURIDA HISOBLASH

Аннотация

Shamol generatorining temirbeton ustuni va poydevorini hisoblash muhandislik sohasida murakkab va mas’uliyatli vazifa hisoblanadi. Bu jarayon qurilmaning bardoshli, xavfsiz va uzoq muddat ishlashini ta’minlash uchun zarur bo‘lib, zamonaviy hisoblash texnologiyalari yordamida amalga oshiriladi. ANSYS dasturi esa strukturalar tahlilida keng qo‘llaniladigan ilg‘or vositalardan biri bo‘lib, murakkab geometriyalar va yuklamalarni hisobga olish imkonini beradi. Ushbu maqolada shamol generatorining temirbeton ustuni va poydevorini ANSYS dasturida hisoblash jarayoni batafsil ko‘rib chiqiladi. https://scientific-jl.org/obr 1 0 4 Выпуск журнала №-69 Часть–3_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 Kalit so‘zlar: shamol generatori, hisoblash, ma'lumotlar, standartlar, bosim, modul, loyiha. Temirbeton ustun va poydevorning hisoblash jarayoni avvalo loyiha ma’lumotlarini yig‘ishdan boshlanadi. Bu bosqichda ustunning balandligi, diametri, devor qalinligi kabi o‘lchovlari aniqlanadi. Poydevorning o‘lchamlari va shakli esa yer osti sharoitlari hamda ustunning yukini qabul qilish imkoniyatiga qarab belgilanadi. Shamol generatorining joylashgan hududi shamol yuklamalarining xususiyatlarini belgilaydi, shuning uchun meteorologik ma’lumotlar va standartlar asosida shamol bosimi va tezligi aniqlanadi. Bu yuklamalar strukturaning barcha elementlariga ta’sir ko‘rsatadi. Material xususiyatlarini aniqlash muhim ahamiyatga ega. Temirbetonning elastiklik moduli, mustahkamlik ko‘rsatkichlari, zichligi va boshqa parametrlar hisoblashda asosiy o‘lchovlardir. ANSYS dasturida ushbu xususiyatlar modellashtiriladi va har bir element uchun alohida parametr sifatida kiritiladi. Shuningdek, temirbetonning yoriqlarga chidamliligi va deformatsiyalarga bo‘lgan reaksiyasi ham hisobga olinadi. Bu parametrlar strukturaning real sharoitlarda qanday harakat qilishini aniqlashda yordam beradi.[1] Geometriya yaratish bosqichida ANSYS dasturida ustun va poydevorning aniq uch o‘lchamli modeli yaratiladi. Modelda barcha konstruktsion elementlar, ularning o‘lchamlari va shakllari aks ettiriladi. Ushbu model hisoblashning asosiy bazasi bo‘lib xizmat qiladi. Shuningdek, model yaratishda elementlarning turlari tanlanadi. Temirbeton uchun maxsus elementlar qo‘llaniladi, ular materialning xususiyatlarini aniq aks ettiradi. Mesh yaratish jarayonida model kichik elementlarga bo‘linadi, bu esa hisoblash aniqligini oshiradi. Meshning zichligi va sifati hisoblash natijalarining ishonchliligiga bevosita ta’sir qiladi. Yuklamalarni qo‘llash bosqichi hisoblash jarayonining eng muhim qismidir. Shamol yuklamalari ustun va poydevorga turli yo‘nalishlarda ta’sir qiladi, shuning uchun yuklamalar aniq va to‘g‘ri tarzda modellashtirilishi zarur. Bundan tashqari, o‘z og‘irligi, seysmik kuchlar va boshqa tashqi ta’sirlar ham hisobga olinadi. Yuklamalar strukturaning haqiqiy sharoitlarga https://scientific-jl.org/obr 1 0 5 Выпуск журнала №-69 Часть–3_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 mos kelishini ta’minlaydi va natijalar ishonchliligini oshiradi. ANSYS dasturida turli yuklash variantlarini sinovdan o‘tkazish mumkin, bu esa loyihaning xavfsizligini yanada oshiradi. Hisoblash jarayoni boshlangach, ANSYS dasturi strukturaning stress, deformatsiya, moment va boshqa mexanik parametrlarini aniqlaydi. Natijalar asosida strukturaning zaif joylari aniqlanadi va kerak bo‘lsa, o‘lchamlar yoki materiallar o‘zgartiriladi. Hisoblash jarayoni iterativ bo‘lib, bir necha marta takrorlanadi, bu esa natijalarning to‘g‘riligini ta’minlaydi. Shuningdek, barqarorlik tahlili amalga oshiriladi, bu esa ustun va poydevorning shamol ta’sirida qanday harakat qilishini ko‘rsatadi. Poydevorning yer bilan aloqasi va uning barqarorligini o‘rganish ham hisoblashning muhim qismidir. Yer osti sharoitlari, tuproq turi, suv darajasi kabi omillar poydevorning dizayniga ta’sir qiladi. ANSYS dasturida tuproq-struqtura o‘zaro ta’siri modellashtiriladi, bu esa poydevorning real sharoitlarda qanday ishlashini aniqlash imkonini beradi. Poydevorning yetarlicha mustahkam va barqaror bo‘lishi qurilmaning umumiy xavfsizligini ta’minlaydi.[2] Hisoblash natijalari asosida konstruktsiyaning zaif tomonlari aniqlanadi. Bu joylarda kuchaytirish ishlari yoki materiallarni o‘zgartirish tavsiya etiladi. Shuningdek, poydevor va ustunning o‘lchamlari optimallashtiriladi, bu esa qurilish xarajatlarini kamaytirish va samaradorlikni oshirishga yordam beradi. ANSYS dasturining imkoniyatlari yordamida turli dizayn variantlari sinovdan o‘tkazilishi mumkin, bu esa eng maqbul variantni tanlash imkonini beradi. Natijalar hujjatlashtiriladi va loyiha hujjatlariga kiritiladi. Bu hujjatlar qurilish jarayonida va texnik nazoratda muhim ahamiyatga ega. Hisoblash natijalari asosida qurilish ishlari rejalashtiriladi, bu esa qurilmaning sifatli va xavfsiz qurilishini ta’minlaydi. Shuningdek, hisoblash natijalari kelajakda texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash ishlarida ham qo‘llaniladi. Shamol