MAKTAB OʻQUVCHİLARİDA JİSMONİY TARBİYA JARAYONİ SOGʻLOM TURMUSH TARZİNİ SHAKLLANTİRİSH PSİXOLOGİK JARAYON SİFATİDA MAVZUSİGA MAQOLA YOZİB BER.

Аннотация

This article discusses the role of psychological approaches, effective control mechanisms, and practical methods in shaping a healthy lifestyle for schoolchildren. The role of the school psychologist, the family environment, pedagogical approaches, and society in ensuring the physical and mental health of students are analyzed. https://scientific-jl.org/obr 2 7 5 Выпуск журнала №-69 Часть–4_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 Аннотация: В статье рассматривается роль психологических подходов, эффективных механизмов контроля и практических методов в формировании здорового образа жизни школьников. Анализируется роль школьного психолога, семейной среды, педагогических подходов и общества в обеспечении физического и психического здоровья учащихся. Kalit.so‘zlar: sog‘lom turmush tarzi, maktab o‘quvchilari, psixologik usullar, nazorat, rivojlanish, psixoprofilaktika, psixokorreksiya, psixologik salomatlik, oila va maktab hamkorligi, sog‘lom fikrlash. Keywords: healthy lifestyle, schoolchildren, psychological methods, control, development, psychoprophylaxis, psychocorrection, psychological health, family and school cooperation, healthy thinking. Ключевые слова: здоровый образ жизни, школьники, психологические методы, контроль, развитие, психопрофилактика, психокоррекция, психологическое здоровье, взаимодействие семьи и школы, здоровое мышление. Bugungi kunda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish nafaqat jismoniy faollik yoki sog‘lom ovqatlanishni anglatadi, balki ruhiy barqarorlik, ijtimoiy moslashuvchanlik, hissiy intizom va ongli qaror qabul qilish ko‘nikmalarini ham o‘z ichiga oladi. Ayniqsa, maktab yoshidagi bolalar hayotida bu jarayon muhim o‘rin tutadi. Psixologik usullar orqali bu yo‘nalishni nazorat qilish, ularning turmush tarziga ongli ravishda ta’sir ko‘rsatish imkonini beradi. Asosiy qism 1. Sog‘lom turmush tarzi tushunchasi va uning psixologik asoslari Sog‘lom turmush tarzi – bu insonning jismoniy, ruhiy va ijtimoiy sog‘lig‘ini saqlash va mustahkamlashga qaratilgan xatti-harakatlar majmuidir. Maktab yoshida bu tushuncha quyidagi tarkibiy qismlardan iborat bo‘ladi: To‘g‘ri ovqatlanish va uyqu tartibi; Jismoniy faollik; Ruhiy barqarorlik; https://scientific-jl.org/obr 2 7 6 Выпуск журнала №-69 Часть–4_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 Ijtimoiy munosabatlarda sog‘lom muomala; Yomon odatlardan xoli bo‘lish. Psixologik jihatdan sog‘lom turmush tarzi o‘quvchining o‘zini anglash darajasi, irodaviy sifatlari, stressga qarshi immuniteti bilan chambarchas bog‘liq. 2. Psixologik usullar va nazorat mexanizmlari Maktab o‘quvchilari orasida sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda quyidagi psixologik usullar samarali hisoblanadi: Diagnostik testlar: O‘quvchilarning psixologik holatini aniqlash, masalan, stress darajasi, xavotir, o‘zini baholash (samoocenka) kabi ko‘rsatkichlarni aniqlash uchun testlar qo‘llaniladi. Suhbat va intervyular: O‘quvchilarning ichki dunyosini tushunish, ularning turmush tarziga bo‘lgan munosabatini o‘rganish uchun samimiy suhbatlar tashkil etiladi. Psixoprofilaktika tadbirlari: Yomon odatlardan ogohlantirish, ruhiy holatni barqarorlashtiruvchi treninglar va mashg‘ulotlar o‘tkaziladi. Psixokorreksion mashg‘ulotlar: Stressni kamaytirish, g‘azabni boshqarish, o‘zini tutish madaniyatini shakllantirishga qaratilgan mashg‘ulotlar. Ijtimoiy-psixologik treninglar: Jamoaviy ishga qobiliyat, o‘zaro hurmat, empatiya kabi ijtimoiy ko‘nikmalarni rivojlantirishga xizmat qiladi. 3. Maktab va ota-onalar hamkorligi Sog‘lom turmush tarzini shakllantirish jarayoni maktab, oila va jamiyat o‘rtasidagi uzviy hamkorlikni talab etadi. Ota-onalar bilan psixologik maslahatlar, ota-onalar majlislarida ma'lumot berish, ota-onalarga tarbiyaviy tavsiyalar berish – bu sohadagi muhim ishlar jumlasidir. Xulosa Psixologik yondashuvlar yordamida maktab o‘quvchilarining sog‘lom turmush tarzini shakllantirish – bu nafaqat jismoniy, balki ruhiy va ijtimoiy jihatdan barkamol avlodni tarbiyalashning muhim omilidir. Bu borada maktab psixologi, pedagog, ota- https://scientific-jl.org/obr 2 7 7 Выпуск журнала №-69 Часть–4_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 ona va jamiyat o‘rtasidagi hamkorlik hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Har bir bola uchun individual yondashuv, ularning psixologik holatini o‘rganish va rivojlanishiga ko‘maklashish sog‘lom jamiyat poydevorini yaratadi. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Karimova, R. A. (2018). Psixologiyaning nazariy va amaliy asoslari. Toshkent: O‘zbekiston pedagogika nashriyoti. 2. Xolmatova, M. T. (2020). Yoshlar psixologiyasi. Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti. 3. Abdullayeva, S. B. (2019). “Maktab o‘quvchilarining sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda psixologik xizmatning o‘rni.” // Pedagogik mahorat ilmiy- amaliy jurnali, №3, 45–50-bet. 4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 13-sentabrdagi PQ–4457- sonli qarori. “Sog‘lom turmush tarzini keng targ‘ib qilish chora-tadbirlari to‘g‘risi