MAKTAB OʻQUVCHILARINING QIZIQISHLARINI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK VAZIFALARI VA UNDA OʻQITUVCHI VA PSIXOLOGNING HAMKORLIGI

Аннотация

Mazkur maqolada maktab oʻquvchilarining shaxsiy qiziqishlarini aniqlash va ularni rivojlantirishga qaratilgan pedagogik hamda psixologik vazifalar yoritilgan. O‘quvchilarning ichki ehtiyojlari, bilim olishga bo‘lgan ishtiyoqi, ijodkorlikka bo‘lgan intilishlarini qo‘llab-quvvatlashda o‘qituvchi va psixologning o‘zaro hamkorligi muhim omil sifatida ko‘rsatiladi. Psixolog o‘quvchi shaxsini chuqur o‘rganib, individual psixologik yondashuv asosida uning qiziqishlarini rag‘batlantirish yo‘llarini belgilaydi. O‘qituvchi esa bu jarayonda motivatsiyani shakllantirish, o‘quv faoliyatini mazmunli tashkil etish orqali psixologik jarayonlarga ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada o‘qituvchi-psixolog tandemining samarali metodlari, hamkorlik mexanizmlari va ularning ta’lim-tarbiya jarayoniga ta’siri tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar: qiziqish, o‘quvchi shaxsi, pedagogik vazifa, psixologik yondashuv, o‘qituvchi va psixolog hamkorligi, motivatsiya, ijodkorlik, rivojlanish, individual yondashuv, ta’lim-tarbiya jarayoni Maktab o'quvchilarining qiziqishlari ularning ilmiy va shaxsiy rivojlanishida muhim o‘rin tutadi. Ularning qiziqishlari, maqsadlari va motivatsiyasi, o‘rganish jarayoniga nisbatan yuqori darajadagi faollikni ta’minlashga yordam beradi. Pedagogik-psixologik yondashuvlar o‘quvchilarning qiziqishlarini rivojlantirishda katta ahamiyatga ega, chunki ular nafaqat bilimlarni o‘rganish jarayonini https://scientific-jl.org/obr 2 1 8 Выпуск журнала №-69 Часть–5_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 yengillashtiradi, balki o‘quvchilarning ijtimoiy va psixologik salomatligini ham yaxshilaydi. Bu maqolada o‘qituvchi va psixologlarning o‘quvchilarning qiziqishlarini rivojlantirishdagi hamkorligining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. 1. O‘quvchilar qiziqishlarining psixologik ahamiyati O‘quvchilar qiziqishlari shaxsning ichki motivatsiyasi va ta’limga nisbatan ijobiy munosabatini ifodalaydi. Psixologik nuqtai nazardan, qiziqishlarning rivojlanishi o‘quvchilarni faollashtiradi, ularda mustaqil fikrlash va yaratish qobiliyatlarini oshiradi. O‘quvchilar qiziqishlarini rivojlantirishda o‘qituvchilar o‘z darslarini shunday tuzishi kerakki, ular qiziqarli va maqsadga yo‘naltirilgan bo‘lsin. O‘qituvchining o‘z kasbiga bo‘lgan qiziqishi va professionalligi o‘quvchilarni ham shu yo‘nalishda ilhomlantiradi. Psixologik jihatdan, qiziqish o‘quvchilarni muvaffaqiyatga erishishga undaydi. Ularning rivojlanishida to‘g‘ri va yo‘naltirilgan psixologik yondashuvlar ularga o‘rganish jarayonini samarali boshqarish imkonini beradi. 2. Pedagogik vazifalar va yondashuvlar Pedagogik yondashuvda o‘qituvchilarning asosiy vazifasi o‘quvchilarning qiziqishlarini uyg‘otish va rivojlantirishdan iborat. O‘qituvchilar o‘zlarining dars metodikalarini va ta’lim jarayonini shunday tashkil etishlari kerakki, bu o‘quvchilarning faolligini oshiradi va ularda o‘rganishga bo‘lgan ehtirosni uyg‘otadi. Buning uchun o‘qituvchi: Shaxsiy qiziqishlarni aniqlash: O‘quvchilarni yaqindan tanish va ularning individual qiziqishlarini hisobga olish. Darsni qiziqarli va boy materiallar bilan ta’minlash: O‘quvchilarni bilimga qiziqtirish uchun yangi metodlar, o‘yinlar, interaktiv usullar va texnologiyalardan foydalanish. Ijobiy muhit yaratish: O‘quvchilarda o‘ziga bo‘lgan ishonchni oshiradigan, xatolarga nisbatan to‘g‘ri munosabatni shakllantiradigan muhit yaratish. 3. O‘qituvchi va psixologning hamkorligi O‘qituvchi va psixologning hamkorligi o‘quvchilarning qiziqishlarini rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. Psixolog o‘qituvchiga o‘quvchilarning psixologik xususiyatlarini tushunishga yordam beradi va shaxsiy yondashuvlar ishlab chiqishga imkon yaratadi. Psixologik maslahatlar https://scientific-jl.org/obr 2 1 9 Выпуск журнала №-69 Часть–5_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 o‘quvchilarning stress darajasini pasaytirish, o‘zgalar bilan muloqot qilishni yaxshilash va o‘zlariga bo‘lgan ishonchni oshirishga yordam beradi. Psixologlar shuningdek, o‘quvchilarning o‘ziga xos xatti-harakatlarini va qiziqishlarini tahlil qilib, o‘qituvchilarga har bir o‘quvchiga individual yondashuvni shakllantirishda yordam beradi. Bunda psixologlar quyidagi vazifalarni bajaradilar: Emotsional holatni baholash: O‘quvchilarni psixologik jihatdan tahlil qilish va ularning ijtimoiy va emotsional holatini aniqlash. Individual qo‘llab-quvvatlash: Darsdan tashqarida o‘quvchilarga psixologik yordam ko‘rsatish va ular bilan muloqot qilish. Psixologik treninglar o‘tkazish: O‘quvchilarni stressni boshqarish, o‘zini o‘zi rag‘batlantirish va ijtimoiy ko‘nikmalarni rivojlantirishga yo‘naltirilgan treninglar o‘tkazish. 4. Hamkorlikning natijalari O‘qituvchi va psixologning hamkorligi o‘quvchilarda o‘zlariga nisbatan yuqori ishonchni va motivatsiyani yaratadi, o‘rganishga bo‘lgan qiziqishlarini kuchaytiradi. Bu, o‘z navbatida, o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi va ular uchun ta’lim jarayonini yanada samarali qiladi. O‘qituvchi va psixo