Методологические проблемы выявления пробелов в законодательстве

Аннотация

мақолада қонун ҳужжатларидаги аниқлаб олинади, таҳлил қилинади ва шундан сўнггина бўшлиқларни аниқлаш ва бартараф этиш билан боғлиқ уни бартараф этиш чоралари кўрилади. илмий-назарий масалалар таҳлил этилган. Шунингдек, Албатта, қонун ҳужжатларидаги бўшлиқни аниқлаш, унда қонун ҳужжатларидаги бўшлиқларни аниқлаш уни махсус қидиришни англатмайди. У амалиётда усуллари ва субъектлари доираси, улар томонидан ваколатли шахс томонидан муайян масалани ҳал этиш амалга ошириладиган фаолият йўналишлари кўриб вақтида келиб чиқади, яъни бунда ваколатли шахс чиқилган. Қонун ҳужжатларидаги бўшлиқларни ҳуқуқни қўллаш жараёнида тегишли қонунчилик аниқлашнинг методологик муаммоларига оид ҳужжатларида ечимини топиши лозим бўлган хулосалар ишлаб чиқилган. масалалар тўлиқ кўрсатиб берилмаганлигига тўқнаш Асосий сўзлар: қонун ҳужжатлари, қонун келади. ҳужжатларидаги бўшлиқлар, ҳуқуқ нормаси, норма Ҳуқуқшунослик фани тарихи ва назариясини тадқиқ ижодкорлиги, формал-юридик метод қилар эканмиз, бунда бўшлиқларнинг тушунчаси ва белгиларини ўрганиш доимо амалий характерга эга Аннотация: в статье анализируются научно- бўлган вазифалар, яъни бўшлиқларни аниқлаш теоретические вопросы выявления и устранения про- методлари ва уларни тўлдириш усулларини ишлаб белов в законодательных актах. Рассмотрены методы чиқиш зарурати билан боғлиқлигини кўрамиз. Ўз и круг субъектов по выявлению пробелов в законода- ўрнида, қонун ҳужжатларидаги бўшлиқларни тельных актах и направления их деятельности. Пред- аниқлашнинг амалий аҳамияти, ўрганилаётган ложены выводы по методологическим проблемам вы- муаммонинг барча жиҳатлари тизимида ҳуқуқшунос явления пробелов в законодательстве. олимлар ўртасида жиддий мунозара келтириб Ключевые слова: законодательные акты, пробе- чиқармайдиган ягона масаласи эканлигини эътироф лы в законодательных актах, норма права, нормотвор- этиш жоиз [2]. чество, формально-юридический метод. Тегишли адабиётларнинг таҳлили, қонун ҳужжатларидаги бўшлиқларни аниқлашнинг муайян Annotation: the article analyzes the scientific and методларидан фойдаланиш орқали қуйидагиларга theoretical issues of identifying and eliminating gaps in эришиш мумкинлигини кўрсатади: acts of legislation. The methods and range of subjects to 1) муайян норматив-ҳуқуқий ҳужжатда бўшлиқ identify gaps in the legislation and the directions of their мавжуд, деган нотўғри хулосага келиш ҳамда бунинг activities are reviewed. The conclusions on оқибатида уни асоссиз тўлдиришнинг олди олинади; methodological problems of identifying gaps in the 2) ҳуқуқни қўлловчи органлар томонидан legislation are suggested.. бўшлиқларни тўлдириш имкониятининг мавжудлиги Keywords: acts of legislation, gaps in acts of legisla- тўғрисидаги масала ҳал этилади; tion, norms of law, norm-making, formal-legal method. 3) ижтимоий муносабатлар ривожланишининг мавжуд даражаси билан боғлиқ ҳолда тегишли қонун Ижтимоий воқелик тез суръатлар билан ҳужжатларидаги бўшлиқларни бартараф этишнинг ривожланиб бораётган бугунги кунда қонун объектив зарурати бор ёки йўқлиги тўғрисидаги масала ҳужжатларидаги бўшлиқларнинг келиб чиқиши ҳал этилади; объектив ҳолатдир. Бинобарин, бундай шароитда 4) муайян норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни мавжуд муносабатлар янгича тус олади ҳамда янги такомиллаштириш мақсадида янги ҳуқуқий муносабатлар вужудга келади. Улар эса, ўз навбатида конструкцияларни ишлаб чиқиш билан боғлиқ ҳуқуқий тартибга солинишни талаб этади. Шу жиҳатдан вазифаларни режалаштиришда бўшлиқларни олганда, норма ижодкори бўшлиқлар келиб бартараф этиш заруратининг мавжудлигига оид чиқишининг олдини олиш учун ижтимоий масалалар кўриб чиқилади [3]. муносабатларни доимий равишда кузатиб, зарур Шу ўринда ҳуқуқшунос олим В.В.Лазаревнинг ҳолларда уларни тартибга солувчи қонунчиликни юқоридаги масалалар юзасидан қуйидаги фикрлари такомиллаштириб бориши лозим бўлади. Таъкидлаш эътиборга лойиқ эканлигини таъкидлаш жоиз. Хусусан, жоизки, мамлакатимизда амалга оширилаётган унинг фикрича, агар қонун ҳужжатларидаги ислоҳотларни ҳуқуқий жиҳатдан таъминлаш бугунги бўшлиқларни аниқлаш билан уларни ҳуқуқни қўллаш кундаги долзарб масалалардан биридир. Зеро, жараёнида енгиб ўтиш ёки бартараф этиш масалалари ислоҳотлар самараси қонунлар ва ҳуқуқий аҳамиятига қараб таққосланадиган бўлса, бунда нормаларнинг мукаммаллиги, ўзаро мувофиқлиги ва асосий эътибор айнан бўшлиқларни аниқлаш нуқсонсиз ишлашига кўп жиҳатдан боғлиқ. Соҳадаги вазифасига қаратилиши лозим. Чунки, ушбу мазкур муаммоларни бартараф этиш мақсадида қабул масаланинг ижобий ҳал этилиши, ўз навбатида, қилинган Ўзбекистон Республикаси Президентининг қонунийликка риоя этиш ҳамда ҳуқуқий тартибга солиш 2018 йил 8 августдаги “Норма ижодкорлиги тизимини такомиллаштиришга қаратилган фаолиятни фаолиятини такомиллаштириш концепциясини тўғри йўналишда боришини таъминлаш нуқтаи тасдиқлаш тўғрисида”ги ПФ–5505-сон Фармони назаридан бирламчи аҳамият касб этади. қонунчилик тизимини такомиллаштиришда муҳим Қонун ҳужжатларидаги бўшлиқларнинг мавжуд ёки қадам бўлди [1]. мавжуд эмаслиги