MIJOZ ILOVALARIGA HUJUM TURLARI.

Аннотация

This thesis covers the types of attacks against client applications, which are one of the modern cybersecurity threats. It provides detailed information about the https://scientific-jl.org/obr 3 2 4 Выпуск журнала №-70 Часть–3_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 10 most common types of attacks: Phishing, DDoS, SQL Injection, Cross-Site Scripting (XSS), Man-in-the-Middle, Zero-Day, Ransomware, API attacks, Session Hijacking, and Clickjacking. The mechanism of action, purpose, and vulnerabilities exploited by each attack are explained with examples. The study is important in determining precautions to ensure the security of client applications, informing users, and eliminating software vulnerabilities. Kalit so‘zlar: Axborot xavfsizligi,Kiberhujumlar, Mijoz ilovalari,Fishing (Phishing), DDoS (Distributed Denial of Service), SQL Injection, XSS (Cross-Site Scripting), MITM (Man-in-the-Middle), Zero-Day zaiflik, Ransomware, API hujumlari, Sessiyani egallash (Session Hijacking), Clickjacking, Zaiflikdan foydalanish, Web xavfsizlik. Ключевые слова: Информационная безопасность, Кибератаки, Клиентские приложения, Фишинг, DDoS (Распределенный отказ в обслуживании), SQL-инъекция, XSS (Межсайтовый скриптинг), MITM (Человек посередине), Уязвимость нулевого дня, Программы-вымогатели, Атаки на API, Перехват сеанса, Clickjacking, Эксплуатация уязвимостей, Веб-безопасность. Keywords: Information Security, Cyberattacks, Client Applications, Phishing, DDoS (Distributed Denial of Service), SQL Injection, XSS (Cross-Site Scripting), MITM (Man-in-the-Middle), Zero-Day Vulnerability, Ransomware, API Attacks, Session Hijacking, Clickjacking, Vulnerability Exploitation, Web Security. Mijoz ilovalariga qilingan hujumlar turli usullar orqali amalga oshiriladi. Quyida eng keng tarqalgan hujum turlari haqida qisqa ma’lumot berilgan: https://scientific-jl.org/obr 3 2 5 Выпуск журнала №-70 Часть–3_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 1. Fishing (Phishing) - Foydalanuvchilarni aldash orqali ularning maxfiy ma’lumotlarini (login, parol, kredit karta ma’lumotlari) qo‘lga kiritish. Ko‘pincha soxta elektron pochta xabarlari yoki veb-saytlar orqali amalga oshiriladi. Fishing ijtimoiy injeneriya va firibgarlikdir, bunda tajovuzkorlar odamlarni maxfiy ma'lumotlarni oshkor qilish yoki viruslar, qurtlar, reklama dasturlari yoki to'lov dasturlari kabi zararli dasturlarni o'rnatish uchun aldashadi. Fishing hujumlari tobora takomillashib bordi va ko'pincha nishonga olingan saytni shaffof aks ettiradi, bu esa tajovuzkorga jabrlanuvchi sayt bo'ylab harakatlanayotganda va jabrlanuvchi bilan qo'shimcha xavfsizlik chegaralarini kesib o'tayotganda hamma narsani kuzatish imkonini beradi. 2020 yil holatiga koʻra, bu kiberjinoyatlarning eng keng tarqalgan turi boʻlib, FQBning Internetdagi jinoyatlar boʻyicha shikoyat markazi har qanday kiberjinoyatga qaraganda koʻproq fishing hodisalari haqida xabar beradi. 2. DDoS (Distributed Denial of Service) hujumi. Server yoki tarmoqqa ortiqcha so‘rovlar yuborish orqali ularni ishdan chiqarish. Bu hujum foydalanuvchilarning xizmatlardan foydalanishini qiyinlashtiradi. Hisoblashda xizmat ko‘rsatishni rad etish hujumi (DoS hujumi) bu kiberhujum bo‘lib, unda jinoyatchi tarmoqqa ulangan xost xizmatlarini vaqtincha yoki cheksiz muddatga to‘xtatib, mashina yoki tarmoq resursini o‘z mo‘ljallangan foydalanuvchilari uchun foydalana olmaydigan qilib qo‘yishga intiladi. Xizmat ko'rsatishni rad etish odatda tizimlarni ortiqcha yuklash va qonuniy so'rovlarning bir qismini yoki barchasini bajarishga yo'l qo'ymaslik uchun maqsadli mashina yoki resursni ortiqcha so'rovlar bilan to'ldirish orqali amalga oshiriladi. Hujumlar diapazoni juda xilma-xil bo'lib, uning ishlashini sekinlashtirish uchun millionlab so'rovlar bilan https://scientific-jl.org/obr 3 2 6 Выпуск журнала №-70 Часть–3_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 serverni to'ldirishdan tortib, katta miqdordagi yaroqsiz ma'lumotlarga ega bo'lgan serverni to'ldirishdan tortib, noqonuniy IP-manzil bilan so'rovlarni yuborishgacha bo'lgan. Taqsimlangan xizmatdan bosh tortish hujumida (DDoS hujumi) jabrlanuvchini suv bosadigan kiruvchi trafik turli manbalardan kelib chiqadi. 3. SQL Injection. Veb-ilovalardagi ma’lumotlar bazalariga noqonuniy SQL so‘rovlar yuborish orqali tizimdan maxfiy ma’lumotlarni olish yoki o‘zgartirish. Hisoblashda SQL injection - bu ma'lumotlarga asoslangan ilovalarga hujum qilish uchun ishlatiladigan kodni kiritish usuli bo'lib, unda zararli SQL bayonotlari bajarish uchun kirish maydoniga kiritiladi (masalan, ma'lumotlar bazasi tarkibini tajovuzkorga tashlash uchun). SQL in'ektsiyasi ilovaning dasturiy ta'minotidagi xavfsizlik zaifligidan foydalanishi kerak, masalan, foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlar SQL bayonotlariga o'rnatilgan satrning literal qochish belgilari uchun noto'g'ri filtrlanganda yoki foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlar kuchli kiritilmagan va kutilmagan tarzd