SHE’RIYATDA VATANPARVARLIK RUHINING IFODALANISHI (ALISHER NAVOIY VA ABDULLA ORIPOV IJODI MISOLIDA)

Аннотация

Mazkur maqolada o‘zbek she’riyatining yirik namoyandalari Alisher Navoiy va Abdulla Oripov ijodi misolida vatanparvarlik ruhining badiiy ifodasi tahlil etiladi. Maqolada Vatan, xalq, til, erkinlik, adolat kabi tushunchalarning har ikki shoir ijodida qanday badiiy talqin etilgani ochib beriladi. Alisher Navoiy asarlarida vatanparvarlik ilm-ma’rifat, adolat va axloqiy poklik orqali ifoda topgan bo‘lsa, Abdulla Oripov ijodida u mustaqillik, milliy uyg‘onish, tarixiy xotira va zamonaviylik ruhida yuksak badiiy shakl kasb etgani tahlil qilinadi. Maqola orqali she’riyatda vatanparvarlik g‘oyasining tarixiy davomiyligi, badiiy obrazlar tizimi va ularning tarbiyaviy ahamiyati ochib beriladi. Kalit so‘zlar: Vatanparvarlik, milliy g‘urur, Alisher Navoiy, Abdulla Oripov, she’riyat, badiiy obraz, vatan tuyg‘usi. ANNOTATION This article analyzes the artistic expression of the spirit of patriotism in the works of the great figures of Uzbek poetry, Alisher Navoi and Abdulla Oripov. The article reveals how concepts such as homeland, people, language, freedom, and justice are artistically interpreted in the works of both poets. While in the works of Alisher Navoi, patriotism is expressed through science and enlightenment, justice, and moral purity, in the works of Abdulla Oripov it is analyzed that it has acquired a high artistic form in the spirit of independence, national revival, historical https://scientific-jl.org/obr 5 9 Выпуск журнала №-70 Часть–4_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 memory, and modernity. The article reveals the historical continuity of the idea of patriotism in poetry, the system of artistic images, and their educational significance. Key words Patriotism, national pride, Alisher Navoi, Abdulla Oripov, poetry, artistic image, sense of homeland. KIRISH Adabiyot har bir xalqning tarixiy xotirasi, ma’naviy dunyosi va ruhiy hayotining muhim bir ko‘zgusidir. Ayniqsa, she’riyat badiiy so‘zning eng nozik va ta’sirchan shakli bo‘lib, inson qalbining eng chuqur tuyg‘ularini, orzu-umidlarini va fidoyilik ruhini ifoda etish qudratiga ega. She’riyatda vatanparvarlik g‘oyasining ifodalanishi esa adabiyotning eng dolzarb, eng muqaddas mavzularidan biri sanaladi. Chunki vatanparvarlik har qanday shoir va yozuvchining dunyoqarashida asosiy g‘oya bo‘lib, u o‘z ijodi orqali o‘z xalqining yuragida Vatanga muhabbat, xalqga sadoqat, millatga fidoyilik kabi oliy tuyg‘ularni uyg‘otishga harakat qiladi. https://scientific-jl.org/obr 6 0 Выпуск журнала №-70 Часть–4_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 O‘zbek adabiyoti tarixida bu an’ana chuqur ildiz otgan. Ayniqsa, o‘zbek adabiy tilining asoschisi, mumtoz adabiyotimizning eng yirik vakili Alisher Navoiy hamda mustaqillik davrining zabardast shoiri Abdulla Oripov ijodida vatanparvarlik g‘oyasi yuksak darajada ifoda etilgan. Alisher Navoiy XV asrda yashab ijod qilgan bo‘lishiga qaramay, uning asarlarida xalqning ahvoli, jamiyatdagi adolatsizlik, ilm-ma’rifat orqali taraqqiy qilish g‘oyalari bilan bir qatorda, milliy g‘urur va vatanparvarlik tuyg‘usi kuchli aks etgan. U o‘z she’riyatida Vatan timsolini yuksak axloqiy, madaniy va ruhiy qadriyatlar bilan uyg‘un holda tasvirlagan. https://scientific-jl.org/obr 6 1 Выпуск журнала №-70 Часть–4_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 Abdulla Oripov esa XX asrning ikkinchi yarmi va XXI asr boshlarida yashab ijod qilgan bo‘lib, u o‘zining ko‘plab she’riy asarlarida O‘zbekistonning mustaqilligini, erkinlik va ozodlik ne’matining ulug‘ligini, Vatanga bo‘lgan muhabbatni yuksak badiiy mahorat bilan tasvirladi. U o‘zbek xalqining boshidan kechirgan tarixiy sinovlarini chuqur anglagan holda, xalqni birlikka, fidoyilikka, kelajak sari ishonch bilan intilishga da’vat etdi. Bugungi kunda yoshlar tarbiyasida, milliy o‘zlikni anglash va ma’naviyatni yuksaltirishda vatanparvarlik ruhining ahamiyati juda katta. https://scientific-jl.org/obr 6 2 Выпуск журнала №-70 Часть–4_ Мая –2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181-3187 Ayniqsa, adabiyot va san’at vositasida bu tuyg‘ularni singdirish, yosh avlodni o‘z yurtiga mehr-muhabbat ruhida tarbiyalash dolzarb masala bo‘lib qolmoqda. Shu nuqtai nazardan, Alisher Navoiy va Abdulla Oripov ijodida vatanparvarlikning badiiy ifodasi bugungi avlod uchun ham ibrat maktabidir. Mazkur maqolada ushbu ikki buyuk shoir ijodi misolida she’riyatda vatanparvarlik ruhining qanday ifodalangani, bu g‘oyaning badiiy vositalar orqali qanday talqin topgani va ular orasidagi ma’naviy, g‘oyaviy bog‘liqlik tahlil qilinadi. Shuningdek, bu adabiy an’ananing tarixiy ildizlari va zamonaviy talqini o‘rtasidagi uzviylik ochib beriladi. TADQIQOT METODOLOGIYASI. Alisher Navoiy ijodida vatanparvarlik ruhining badiiy ifodasi. Alisher Navoiy ijodida vatanparvarlik g‘oyasi bevosita «Vatan» so‘zining ishlatilishi bilan emas, balki uning asarlarida xalq manfaatiga xizmat qilish, millatning sha’ni va g‘ururini yuksaltirish, ilm-ma’rifat va ad