AVTOYUKLAGICHNI TURG’UNLIKGA SINASH UCHUN SINOV USULI.

Аннотация

Mazkur ishda avtoyuklagichlarning turg‘unlik (barqarorlik) holatini baholash va uni sinash usullari o‘rganilgan. Avtoyuklagichlar yuk ko‘tarish va tashish jarayonlarida muhim texnik vosita bo‘lib, ularning xavfsiz ishlashi birinchi navbatda turg‘unlik darajasiga bog‘liq. Ish davomida statik va dinamik sinov usullari, ularning bajarilish tartibi, asosiy texnik ko‘rsatkichlar va baholash mezonlari tahlil qilingan. Shuningdek, sinovlarning xalqaro va milliy standartlar asosida olib borilishi muhimligi ta'kidlangan. Tadqiqot natijalari yuklagichlarning ish jarayonidagi barqarorligi va xavfsizlik darajasini aniqlashda asos bo‘lib xizmat qiladi. Annotation: This study explores the methods for assessing and testing the stability of forklifts. Forklifts are essential technical equipment used for lifting and transporting loads, and their safe operation primarily depends on their level of stability. The research analyzes both static and dynamic testing methods, the procedures for conducting these tests, key technical parameters, and evaluation criteria. Furthermore, the importance of conducting tests in accordance with national and international https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-70 290 Часть–5_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 standards is emphasized. The results of the study serve as a foundation for determining the operational stability and safety level of forklifts in real working conditions. Kalit so‘zlar:Avtoyuklagich, elektroyuklagich, turg‘unlik sinovi, statik turg‘unlik, dinamik turg‘unlik, GOST 24282-97, qiya platforma, yuk ostida sinov, haydovchisiz sinov. Keywords:Forklift, electric forklift, stability test, static stability, dynamic stability, GOST 24282-97, inclined platform, load testing, unmanned testing. Zamonaviy sanoat va logistika sohalarida avtoyuklagichlar og‘ir yuklarni ko‘tarish, tashish va joylashtirish kabi jarayonlarda muhim rol o‘ynaydi. Ularning samarali va xavfsiz ishlashi, ayniqsa og‘ir yuklar bilan ishlaganda, texnik barqarorlikka yaqin bog‘liq. Shuning uchun har qanday avtoyuklagich ekspluatatsiyaga chiqarilishidan oldin uning turg‘unlik (barqarorlik) holatini aniqlash va baholash muhim vazifalardan biridir. Avtoyuklagichning turg‘unligi — bu uning belgilangan yuk bilan yoki yuklarsiz har xil ish rejimlarida ag‘darilib ketmasdan barqaror ishlash qobiliyatidir. Turg‘unlikka bo‘lgan talablar nafaqat texnik xavfsizlikni ta'minlaydi, balki operatorlar va atrof- muhit uchun xavfni kamaytirishga xizmat qiladi. Mazkur ishda avtoyuklagichning turg‘unlik holatini baholash usullari, sinov tartiblari hamda bu sinovlar natijasida olinadigan muhim ko‘rsatkichlar ko‘rib chiqiladi. Sinovlar orqali avtoyuklagichning konstruktsiyasi, og‘irlik markazi, yuklash holati va harakatlanishdagi barqarorligi aniqlanadi, bu esa uning real ish sharoitlaridagi xavfsizligini kafolatlaydi. • GOST 24282-97(To’liq rellssiz elektrlangan mashinalar transportining sinov usullari)ning 5.9-bo‘limlariga muvofiq elektr yuklagichlarning turg‘unligini sinash yuk ostida va qiya platformada o‘tkaziladi. 1.Elektroyuklagichlar va elektroshtabellerni turg‘unlikka sinash haydovchisiz sinov platformasida amalga oshiriladi. Qolgan mashinalarning sinovlari esa har bir aniq turdagi mashina uchun texnik shartlarda bayon etilgan dastur asosida o‘tkaziladi. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-70 291 Часть–5_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Avtoyuklagichlarning chidamlilik sinovlari sinov platformasida haydovchisiz o‘tkaziladi. Agar haydovchining og‘irligi mashinaning turg‘unligini kamaytirsa, u holda u 90 kg yuk bilan imitatsiya qilinadi, bunda og‘irlik markazi o‘tirgan haydovchining o‘rindig‘idan 250 mm masofada va tik turgan haydovchining tayanch maydonchasidan 1000 mm masofada bo‘ladi. 1-rasm: Haydovchi o’rindig’iga 90kgli moslama o’rnatilgan holati. 2.Mashina dastlab gorizontal platformaga tegishli sinov turi uchun zarur bo‘lgan holatda o‘rnatiladi, so‘ngra har bir sinovda platforma sekinlik bilan 1-jadvalda ko‘rsatilgan kattalikka egiladi. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-70 292 Часть–5_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 2-rasm: Sinash uchun sinov platformasida mashinaning holati. 1-jadval - Turg‘unlikka sinash turlari. Sinov raqami 1 2 3 4 Barqarorlik Bo‘ylama Ko‘ndalang Bajarilayotgan Shta Hara Shta Hara operatsiya bellar – kat bellar - kat tekislash tekislash Yuklama Nominal yuk Yuksiz Ko‘tarilish balandligi Maks 300 Maks 300 imal мм imal мм Yuk ko‘targichning Vertik Enga Engashgan holati al shgan holatda, mos eng kam (ko‘tarilgan orqaga chidamlilik (kiritilgan) ) * (kiritilgan * ) Platformaning qiyaligi 4 % 18 % 6% (15+1, - yuk ko‘tarish qobiliyati 4ν) %, lekin https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-70 293 Часть–5_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 5000 kg gacha bo‘lganda ortiq emas (5000 kg dan tashqari) 50 % Platformaning qiyaligi 3,5 % 18 % 6% (15+1,