YURAK-QON TOMIR TIZIMI KASALLIKLARIDA REABILITATSIYA QILISHNING AHAMIYATI

Аннотация

Ushbu maqolada yurak-qon tomir kasalliklarida reabilitatsiya qilishning ahamiyati atroflicha tahlil qilingan. Kalit so’zlar: reabilitatsiya, tomir, fizioterapiya Hamshira fizioterapiya bo‘limida muolajaga birinchi marta kelgan bemorga, shifokor buyurgan muolaja haqida ma’lumot beradi. Muolaja xaritasi bo‘yicha tushuntirishlar olib boradi. Nihoyatda xotirjam xushmuomalalik bilan, bemorlarni tinchlantirib, qo‘rqmaslikka undab, apparatning ishlash xususiyatini, uning foydali tomonlarini tushuntirib berishi kerak. Bemorning umumiy ahvoli bilan tanishgandan so‘ng, unga muolaja paytida qanday sezgilar paydo bo‘lishini aytib o‘tishi zarur. Bemorda holsizlik yoki boshqa shikoyatlar paydo bo‘lsa, hamshira muolajani darhol to‘xtatib, tezda shifokorga murojaat qilib, uning ko‘rsatmasi bo‘yicha ishlashi zarur.Barcha fizioterapiya bo‘limida ishlovchi xodimlar yilda 1 marta tibbiy ko‘rikdan o‘tishlari shart. Fizioterapiya bo‘limida ishlovchi hamshira va xodimlardan yuqori darajada malaka va mas’uliyat, bemorga nisbatan e’tibor va diqqat talab etiladi. Chunki elektrapparatlar bilan ishlashda ularni noto‘g‘ri saqlash yoki foydalanish ham bemorga, ham o‘ziga xavf soladi Yurak-qon tomir tizimi kasalliklarida reabilitatsiyani olib borish So‘ngi yillarda YUQTS-miokard infarkti, yurak poroklari, qon aylanishning o‘tkir, surunkali yetishmovchiligi, gipertoniya kabilarga chalingan bemorlarda konservativ davolashdan so‘ng reabilitatsiya maqsadida DBT (davolash badantarbiyasi), massaj, refleksoterapiya va boshqa muolajalar keng qo‘llanilmoqda. Maxsus jismoniy mashqlar qon aylanish apparatining https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 273 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 funksional holatiga qarab belgilanadi. Bunda doimo bir prinsip (qoida)ga amal qilish zarur: mashqlar oddiydan murakkabga, amplitudasi esa yengildan faolga qarab asta-sekinlik bilan kuchaytiriladi. Yurak-qon tomir tizimi kasalliklari reabilitatsiyasida sanatoriy-kurortda davolash muhim ahamiyatga ega. Bu usulning asosiy vazifasi xastalangan a’zolarni, xususan, YUQTS a’zolari faoliyatini qayta tiklashda tabiiy omillar ta’sirini keng qo‘llashdan iborat. Bunday vaziyatda bemorning aniq tashxisi, kasallik bosqichi, uning imkoniyat darajasi tabiiy shifobaxsh vositaning ta’sir kuchini aniqlash kabilar muhimdir. Bu davo usulida maxsus kun tartibi – faol dam olish, maxsus parhez, ovqatlanish rejimi, davolash badantarbiyasi, sayr va obhavoning, fzioterapevtik muolajalarning ijobiy ta’siri qo‘llaniladi. Sistolik bosimning 140 mm. sim.ust., diastolik bosimning 90 mm.sim. ust. dan balandligi tinch holatda kamida 3 marta o'lchab aniqlansa va bemor shu kuni AQB ko'taruvchi vositalar qabul qilmagan bo'lsa arterial gipertenziya deb ataladi AQB yuqori bo'lgan bemorlar soni hozirgi vaqtda 30–40% gacha etmoqda 65 yoshdan keyin bu ko'rsatkich 60-70% ni tashkil qiladi 50 yoshgacha ko'proq erkaklarda, 50 yoshdan keyin esa ko'proq ayollarda uchraydi AQBni davomli kuzatishning zamonaviy monitoring tizimi. bemorni tekshiruvga tayyorlash. Sanatoriy va kurortlarda tibbiy muolajalarning ta'siri butun tabiiy https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 274 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 sharoitlarning organizmga kuchli ta'siri bilan birlashtiriladi. Bularga havoga uzoq vaqt ta'sir qilish, landshaftning ijobiy ta'siri, atrofdagi gulzorlarning xushbo'yligi, o'rmonlar, faol vosita rejimi (dam olish va o'lchangan harakatni almashtirish, yurishlar, ekskursiyalar, sayohatlar) kiradi. Spa davolashning majburiy elementlari ertalabki gigienik gimnastika, shifobaxsh gimnastika, dozalangan yurish, ochiq sport o'yinlari. Qoidaga ko'ra, kasal va dam oluvchilar sayr va ekskursiyalarga boradilar, qayiqda sayr qilishadi. Ochiq havoda sayr qilishning boshqa turlari ham tashkil etiladi - tennis, suvga sho'ng'in, baliq ovlash, ov qilish, rafting, piyoda sayohat, jip, ot minish; tog 'iqlim kurortlarida - tog'lardan tushish, snoubord va boshqalar. Ko'pgina ishlar shuni ko'rsatdiki, zaruriy minimal harakatning yo'qligi bir qator metabolik kasalliklarning (semizlik, podagra, o't va buyrak toshlari va boshqalar) rivojlanishiga olib keladi, yurak faoliyatining funktsional va keyin organik buzilishlari rivojlanadi. Ta'sir ostida jismoniy mashqlar organizmda ruhiy, fiziologik, biokimyoviy jarayonlar sodir bo'lib, asosiy tizimlar va organlarning funktsional holatiga ijobiy ta'sir qiladi. Jismoniy faollikka javoban yuzaga keladigan jarayonlar majmuasi yosh, jins, jismoniy tayyorgarlik darajasi, kasallikning xususiyatlari, jismoniy mashqlar hajmi va intensivligiga bog'liq. Shu bilan birga, adaptiv o'zgarishlar butun organizmni egallab, organlarning yanada muvofiqlashtirilgan faoliyatini ta'minlaydi. Mashg'ulotlar jarayonida markaziy asab tizimidagi qo'zg'alish jarayonlarining kuchi, harakatchanligi va muvozanati yaxshilanadi, patogen inhibisyon kamayadi yoki yo'q qilinadi, vosita ko'nikmalari va reaktsiyalarini shakllantiris