INGLIZ TILIDA MODAL FEʼLLAR

Аннотация

Mazkur maqolada ingliz tilidagi modal fe’llarning (can, could, may, might, must, should, will, would va boshqalar) grammatik va kommunikativ funksiyalari chuqur tahlil qilinadi. Modal fe’llar yordamida so‘zlovchi o‘z fikrini ehtimollik, majburiyat, maslahat, ruxsat yoki imkoniyat kabi turli ma’no ohanglarida ifoda etadi. Shu jihatdan ularni chet tili sifatida o‘rganayotgan o‘quvchilarga o‘rgatish, ularning muloqot kompetensiyasini shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Maqolada modal fe’llarning turlari, ularning qo‘llanilishidagi farqlar, o‘quvchilar duch keladigan muammolar va ularni bartaraf etish bo‘yicha samarali o‘qitish strategiyalari yoritilgan. Bundan tashqari, interaktiv metodlar, vizual vositalar, real hayotiy vaziyatlar asosidagi topshiriqlarning afzalliklari ham tahlil qilingan. Mazkur tadqiqot natijalari ingliz tilini o‘qitishda modal fe’llar mavzusiga didaktik va amaliy yondashuvni taklif etadi. Kalit so‘zlar modal fe’llar, ingliz tili, grammatik kompetensiya, muloqot, til o‘qitish, ehtimollik, majburiyat, interaktiv metodika, kontekstual o‘rganish, chet tili ta’limi; ANNOTATION This article provides a comprehensive analysis of the grammatical and communicative functions of modal verbs in the English language (such as can, could, may, might, must, should, will, would, and others). Modal verbs allow speakers to express meaning with various shades such as probability, obligation, permission, advice, or ability. Therefore, teaching them effectively is crucial in developing communicative competence among learners of English as a foreign language. The article explores different types of modal verbs, their usage in context, typical learner errors, and effective strategies for teaching them. Additionally, the https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 6 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 benefits of interactive methods, visual aids, and real-life scenario-based activities are discussed. The findings of this study propose a didactic and practical approach to teaching modal verbs within the broader context of English language education. Key words Modal verbs, English language, grammatical competence, communication, language teaching, probability, obligation, interactive methodology, contextual learning, foreign language education KIRISH Ingliz tili bugungi globallashuv davrida xalqaro muloqot, ilm-fan, texnologiya, diplomatiya va ta’lim sohalarining eng asosiy vositalaridan biriga aylangan. Til o‘rganishda grammatik kompetensiya, ayniqsa, modal fe’llarni to‘g‘ri tushunish va qo‘llay olish, til egallovchilarning muvaffaqiyatli kommunikatsiyasida muhim o‘rin tutadi. Modal fe’llar (can, could, may, might, must, shall, should, will, would va boshqalar) ingliz tilida yordamchi fe’llar sifatida amal qiladi va ular gapda asosiy fe’lga qo‘shilib, nutqqa turli xil ma’no ohanglarini kiritadi. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 7 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Ular vositasida ehtimollik, imkoniyat, majburiyat, maslahat, ruxsat, tilak yoki ehtiyotkorlik kabi ifodalar bildiriladi. Ko‘plab tilshunoslar (Swan, 2005; Celce-Murcia & Larsen-Freeman, 1999) modal fe’llarni funksional grammatika doirasida baholab, ularni gap tuzishdagi vazifasidan tashqari, nutq egasining psixologik va kommunikativ kayfiyatini ifodalovchi vosita sifatida ham qaraydilar. Modal fe’llar nafaqat grammatik vosita, balki ijtimoiy til vaziyatlarida to‘g‘ri muomala madaniyatini shakllantirishda ham muhim ahamiyat kasb etadi. Masalan, "You must attend the meeting" (Siz majlisda qatnashishingiz shart) va "You should attend the meeting" (Siz majlisda qatnashishingiz kerak) jumlalari grammatik jihatdan o‘xshash ko‘rinsa-da, ular bildirayotgan majburiyat darajasi va nutq egasining niyati nuqtayi nazaridan sezilarli farq qiladi. Shuni ta’kidlash joizki, ingliz tilida modal fe’llar odatda o‘zgarmas shaklda ishlatiladi va ular doimo asosiy fe’lning infinitiv (to-siz) shakli bilan birga keladi. Biroq, ularning murakkab va noaniq ma’no qatlamlari til o‘rganayotgan o‘quvchilar uchun tushunishda qiyinchilik tug‘dirishi mumkin. Ayniqsa, ingliz tilini chet tili sifatida o‘rganayotgan talabalar orasida modal fe’llarni noto‘g‘ri qo‘llash hollari tez- tez uchraydi. Bu, o‘z navbatida, ularning fikrni aniq va to‘g‘ri ifoda qilishiga to‘sqinlik qiladi. Chet tillarni o‘rgatishda zamonaviy metodikalarning asosiy tamoyillaridan biri bu — til vositalarining muloqotdagi real qo‘llanilishini o‘rgatishdan iborat. Shu nuqtai nazardan, modal fe’llarni faqat grammatik qoidalar asosida emas, balki muloqotga yo‘naltirilgan holda, ya’ni ularning kontekstda ishlatilishini tahlil qilish orqali o‘rgatish zarur. Interaktiv metodlar — ro‘yxatga asoslangan topshiriqlar, rolli o‘yinlar, holatli mashqlar (case study), hamda dialoglar asosida mashq qilish orqali modal fe’llarni samarali o‘zlashtirish mumkin. Shu bilan birga, modal fe’llarning ona tilimizdagi ifodalar bilan farqini ha