INGLIZ TILIDA PREDLOGLARNING ISHLATILISHI

Аннотация

Ushbu maqola ingliz tilida predloglarning grammatik va semantik xususiyatlarini tahlil qiladi. Predloglarning asosiy turlari — joy, vaqt, yo‘nalish, sabab va vosita predloglari — batafsil ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, predloglarning frazali fe’llar va sifat-birliklaridagi roli, o‘quvchilarning predloglarni o‘rganishda duch keladigan qiyinchiliklari tahlil etiladi. Maqolada predloglarni o‘rgatishda samarali metod va usullar — kontekstual yondashuv, interaktiv mashqlar, vizual vositalar va rolli o‘yinlar — tavsiya etiladi. Tadqiqot natijalari ingliz tilini o‘rganuvchilarning predloglardan to‘g‘ri foydalanish qobiliyatini oshirishga xizmat qiladi. Maqola o‘qituvchilar va til o‘rganayotganlar uchun amaliy qo‘llanma sifatida mo‘ljallangan. Kalit so‘zlar ingliz tili, Predloglar (Prepositions), grammatik funksiyalar, frazali fe’llar (Phrasal verbs), til o‘rganish ANNOTATION This article analyzes the grammatical and semantic features of prepositions in the English language. The main types of prepositions—those of place, time, direction, cause, and means—are examined in detail. Additionally, the role of prepositions in phrasal verbs and adjective-preposition combinations, as well as the difficulties learners face when acquiring prepositions, are analyzed. The article recommends effective methods and approaches for teaching prepositions, including contextual learning, interactive exercises, visual aids, and role-playing activities. The findings contribute to improving learners’ ability to use prepositions correctly in English. This article is intended as a practical guide for teachers and language learners. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 90 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Key words English language, prepositions, grammatical functions, phrasal verbs, language learning, teaching methods KIRISH Ingliz tilida predloglar (prepositions) tilning eng muhim va shu bilan birga murakkab grammatik kategoriyalaridan biridir. Ular so‘zlar orasidagi munosabatlarni ko‘rsatadigan bog‘lovchi so‘zlar sifatida tilning sintaktik va semantik strukturasi uchun ajralmas ahamiyatga ega. Predloglarning vazifasi — gapdagi ot, olmosh yoki frazalarni boshqalariga bog‘lab, joy, vaqt, yo‘nalish, sabab, shart, vosita, daraja kabi turli xil munosabatlarni ifodalashdan iborat. Shu sababli ular gap mazmunini to‘liq va aniq yetkazishda katta rol o‘ynaydi. Ingliz tilida predloglar soni juda ko‘p bo‘lib, ular nafaqat o‘z mustaqil ma’nosiga ega, balki ko‘pincha so‘z birikmalari, frazali fe’llar (phrasal verbs), sifat va ot birikmalarining bir qismi sifatida qo‘llaniladi. Masalan, look at, get on, interested in https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 91 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 kabi ifodalar predloglar yordamida o‘ziga xos ma’no kasb etadi. Shu sababdan ingliz tilini mukammal egallash uchun predloglarning grammatik va kontekstual funksiyalarini to‘liq tushunish zarur. Predloglarning murakkabligi ayniqsa chet tilini o‘rganayotganlar uchun sezilarli bo‘ladi. Sababi shundaki, ular o‘zbek tilida aniq ekvivalenti bo‘lmagan yoki boshqa grammatik vositalar bilan ifodalanadigan mazmunlarni anglashi mumkin. Bundan tashqari, ingliz tilida bir predlog bir nechta ma’noda ishlatilishi mumkin, yoki turli predloglar bir xil ma’noni berishi mumkin, bu esa o‘rganishda chalkashliklar keltirib chiqaradi. Masalan, in, on, at kabi joy va vaqt predloglari o‘zaro nozik farqlarga ega bo‘lib, ularni mustaqil o‘rganish ko‘pincha noqulaylik tug‘diradi. Bundan tashqari, predloglar ko‘plab frazali fe’llar va idiomatik ifodalarda ishlatiladi, ularning ma’nosi esa ko‘pincha so‘zlarning alohida ma’nolaridan farq qiladi. Shuning uchun predloglar nafaqat grammatik jihatdan, balki kommunikativ nuqtai nazardan ham chuqur o‘rganishni talab etadi. Muloqotda predloglarni noto‘g‘ri https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 92 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 ishlatish nutqning tushunilishini qiyinlashtiradi va ko‘pincha grammatik xatolarga olib keladi. Ilmiy tadqiqotlar va amaliy ta’lim tajribalariga ko‘ra, predloglarni o‘rgatishda an’anaviy grammatik qoidalarni yodlash o‘rniga, ularni kontekstda tushunish, real hayotiy vaziyatlarda qo‘llash va interaktiv metodlardan foydalanish samaraliroq ekanligi ko‘rsatilgan. Shu bois ingliz tili o‘qituvchilari predloglarni o‘rgatishda turli metod va uslublarni qo‘llashlari, o‘quvchilarning til qobiliyatini mustahkamlash uchun maxsus treninglar tashkil etishlari muhimdir. Ushbu maqola ingliz tilida predloglarning asosiy turlari, ularning funksiyalari va o‘quvchilarning predloglarni o‘rganishda duch keladigan asosiy qiyinchiliklari haqida nazariy va amaliy jihatdan tahlil qiladi. Bundan tashqari, maqolada predloglarni o‘rgatishda qo‘llaniladigan samarali metodlar va darslikda foydalanish mumkin bo‘lgan interaktiv usullar ham ko‘rib chiqiladi. Maqolaning maqsadi — o‘qituvchilarga predlog