К содержанию
РецензированоUZ1946

1946-1991 YILLARDA AMERIKA QO‘SHMA SHTATLARI

Abazova Hiromon Tohirjonovna.

Образование наука и инновационные идеи в мире · 1946

Аннотация

Ushbu maqolada 1946–1991 yillar oralig‘ida Amerika Qo‘shma Shtatlarining ichki va tashqi siyosati, sovuq urush davrida tutgan strategik pozitsiyasi hamda iqtisodiy va harbiy kuchining jahon miqyosidagi ta’siri tahlil qilinadi. Maqolada AQShning SSSR bilan raqobati, xalqaro siyosiy tashkilotlardagi faoliyati va demokratik qadriyatlarni targ‘ib qilish yo‘lidagi sa’y-harakatlari yoritilgan. Shuningdek, ushbu davrda yuzaga kelgan ijtimoiy-siyosiy jarayonlar, iqtisodiy rivojlanish omillari va AQShning global liderlik pozitsiyasi asosli manbalar asosida tahlil etiladi. Kalit so‘zlar: Amerika Qo‘shma Shtatlari, sovuq urush, tashqi siyosat, ichki siyosat, SSSR, geosiyosiy raqobat, xalqaro tashkilotlar, demokratik qadriyatlar, harbiy kuch, iqtisodiy rivojlanish. Ikkinchi jahon urushidan keyingi davr jahon siyosiy tarixida yangi bosqichni boshlab berdi. Ayniqsa, 1946–1991 yillar oralig‘i — sovuq urush yillari — dunyo tarixida muhim geosiyosiy o‘zgarishlar va global qarama-qarshiliklar davri sifatida ajralib turadi. Bu davrda Amerika Qo‘shma Shtatlari (AQSh) jahondagi yetakchi davlatlardan biriga aylanib, o‘zining siyosiy, harbiy va iqtisodiy salohiyatini namoyon etdi. AQShning ushbu tarixiy bosqichdagi roli, asosan, SSSR bilan raqobat, yadroviy qurollanish poygasi, geosiyosiy ittifoqlar tuzish, xalqaro tashkilotlarda faol ishtirok etish va demokratik qadriyatlarni tarqatish bilan belgilanadi. Sovuq urush sharoitida AQShning tashqi siyosati turli mintaqalarda o‘z ta’sirini kuchaytirishga, ichki siyosati esa sanoat, fan-texnika va ta’lim sohalarini rivojlantirishga qaratildi. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 132 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 1946–1991 yillarda AQShning tashqi va ichki siyosatidagi muhim jarayonlar, uning xalqaro maydondagi o‘rni va tarixiy roliga baho beriladi. Tadqiqot ilmiy manbalar, tarixiy hujjatlar va statistik ma’lumotlarga asoslangan holda olib borilgan. 1946-yilda AQSh va SSSR o‘rtasidagi geosiyosiy qarama-qarshilik kuchayib, sovuq urush davri boshlandi. AQSh bu davrda o‘zining tashqi siyosatini kommunizm tarqalishiga qarshi kurashishga yo‘naltirdi. 1947-yilda e’lon qilingan Trumen doktrinasi va Marshall rejasining amalga oshirilishi Amerika tashqi siyosatining antikommunistik yo‘nalishini belgilab berdi. AQSh Yevropada siyosiy va iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash orqali SSSR ta’sirini cheklashni ko‘zlagan. AQSh sovuq urush davrida o‘zining harbiy salohiyatini sezilarli darajada oshirdi. NATO (Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkiloti) tashkil etilishi (1949) orqali AQSh Yevropa davlatlari bilan harbiy ittifoq tuzdi. Bundan tashqari, yadroviy qurollanish poygasi boshlangan bo‘lib, bu sohada AQSh va SSSR o‘rtasida kuchli raqobat yuzaga keldi. Iqtisodiy jihatdan AQSh dunyodagi yetakchi davlatga aylandi. Ikkinchi jahon urushidan kam zarar ko‘rgan AQSh sanoati jadal sur’atlarda rivojlandi. Amerika dollari xalqaro savdo-sotiqda asosiy valyutaga aylandi. 1950–60-yillarda AQSh iqtisodiy “oltin davri”ni boshdan kechirdi. 1946–1991 yillar oralig‘ida AQSh ichki siyosatida fuqarolik huquqlari, irqiy tenglik va inson erkinliklari masalalari kun tartibiga chiqdi. 1960-yillarda Martin Lyuter King boshchiligidagi fuqarolik harakati oqibatida qora tanlilar huquqlari kengaytirildi. Demokratiya va inson huquqlari AQSh siyosiy hayotining markaziy tamoyillaridan biri bo‘lib qoldi. Sovuq urush yillarida AQSh ilm-fan va texnologiya sohalarida ham ustunlikni saqlab qoldi. 1969-yilda "Apollo 11" missiyasi orqali inson ilk bor Oyga qadam qo‘ydi. Bu voqea AQShning ilmiy salohiyati va texnologik qudratini butun dunyoga namoyish etdi. AQSh universitetlari va ilmiy markazlari global innovatsiyalar markaziga aylana boshladi. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 133 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 1946–1991 yillarda AQSh xalqaro tashkilotlar, xususan, BMT, Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi, Jahon banki kabi tuzilmalar orqali global siyosatga faol ta’sir ko‘rsatdi. AQShning tashqi siyosati “erkin dunyo”ni himoya qilishga qaratilgan bo‘lib, bu siyosat ko‘plab mintaqaviy nizolarga aralashish bilan kechdi (Koreya urushi, Vyetnam urushi, Afg‘oniston urushi). Sovuq urush davrida AQSh va SSSR o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar faqat diplomatik maydon bilan cheklanib qolmadi. Ular o‘z ta’sir doiralarini kengaytirish maqsadida uchinchi dunyo davlatlarida bevosita yoki bilvosita ishtirok etdilar. Koreya urushi (1950–1953) va Vyetnam urushi (1955–1975) AQSh tashqi siyosatidagi keskin va bahsli harakatlar sifatida tarixda qoldi. Bu urushlar Amerika jamoatchiligida norozilik kayfiyatini kuchaytirdi va ichki siyosiy beqarorlikka sabab bo‘ldi. Shuningdek, 1962-yilgi Kuba raketa inqirozi AQSh va SSSR o‘rtasidagi keskin to‘qnashuv nuqtasiga aylandi. Bu inqiroz butun dunyoni yadroviy urush xavfi ostida qoldirdi va ikki tomonlama muzokaralar orqali hal etildi. Natijada, har ikki tomon yadroviy qurollarni nazorat qilishga oid birinchi

Доказательный фрагмент

«Ushbu maqolada 1946–1991 yillar oralig‘ida Amerika Qo‘shma Shtatlarining ichki va tashqi siyosati, sovuq urush davrida tutgan strategik pozitsiyasi hamda iqtisodiy va harbiy kuchining jahon miqyosidagi ta’siri tahlil…»

Образец извлечения

Демо-превью

Ushbu maqolada 1946–1991 yillar oralig‘ida Amerika Qo‘shma Shtatlarining ichki va tashqi siyosati, sovuq urush davrida tutgan strategik pozitsiyasi hamda iqtisodiy va harbiy kuchining jahon miqyosidagi ta’siri tahlil… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
tashqi siyosat, SSSR, harbiy kuch, ichki siyosat, geosiyosiy raqobat, iqtisodiy rivojlanish., xalqaro tashkilotlar, Amerika Qo‘shma Shtatlari, sovuq urush, demokratik qadriyatlar
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники