O‘SPIRIN QIZLAR ORGANIZIMIDA YODNNING AHAMIYATI

Аннотация

Barcha kasalliklar qatori nafas yo’llari kasalliklaridan Pnevmoniyani o'z vaqtida diagnos quyish va davolash taktikasi zamonaviy tibbiyotning eng dolzarb muammolaridan biri hisobloanadi. Pnevmoniya o’spirinlarda kasalxonaga yotqizilganlardan eng keng tarqalgan kasallikdir. Toshkent Shahar markaziy shifoxonalari pediatriya bo‘limlariga yotqizilgan 13 yoshdan 15 yoshgacha bo‘lgan 42 nafar bemor 2 guruhga bo‘lingan bo‘lib, ular belgilangan terapiyaga qarab davollangan. Asosiy guruhga 27 bolani o'z ichiga oladi va terapiyasida Klaritromitsin preparati qo’llanilgan. Nazorat guruhini 27 bemor tashkil qildi va davollashda Amoksitsillin preparati qabul qiligan. Pnevmoniyaning tipik florasini aniqlash uchun PCR usullari qo'llanildi. Ushbu usul tipik bakteriyalarni aniqlash uchun yuqori diagnostika aniqligi bilan tavsiflanadi. Kalit so’zlar: davolash, tipik pnevmoniya, antibiotik terapiyasi, klaritromitsin, o’spirinlar. Dolzabligi: Pnevmoniyani o'z vaqtida tashxislash va davolash taktikasi zamonaviy pediatriyaning eng dolzarb muammolaridan biridir. Pnevmoniya o’spirinlarda kasalxonaga yotqizilganlardan eng keng tarqalgan kasallikdir [2,5]. O'pka to'qimalarining yallig'lanishi muammosining dolzarbligi, yosh o’spirinlar o'rtasida pnevmoniyadan o'limning yuqori darajasi, shuningdek, davolanishning yuqori narxi bilan izohlanadi [4]. O’spirinlardagi pnevmoniyaning yomon oqibatining asosiy sabablari orasida bu kech tashxis qo’yilishi va optimal terapiya belgilanmaganligi. Davolashni optimallashtirish haqida gapirganda, shuni esda tutish kerakki, pnevmoniyani davolash uchun antibiotiklarni tanlash uning etiologiyasiga qarab lozim [3,6]. Pnevmoniyaning tipik kechishi keltirib chiqaradigan asosiy patogenlar https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 11 Часть–3_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 mikoplazma, xlamidiya, legionella hisoblanadi. Mikoplazmali pnevmoniyaning eng keng tarqalgan qo'zg'atuvchisi M. pneumoniae hisoblanadi. Mikoplazmali pnevmoniya bilan kasallanish o’spirinlar va o'smirlarda ko'proq uchraydi. Maktablar va o’spirinlarda mikoplazmali pnevmoniya epidemiologik o'choqlari paydo bo'lishi mumkin. Tipik patogenlar keltirib chiqaradigan pnevmoniya klinikasi o'tkir boshlanish bilan namoyon bo'ladi. Kasallik asosiy belgilari haroratning febril va subfebril ko'tarilishi, yo'tal, balg'am ishlab chiqishi, umumiy intoksikatsiya sindromi, umumiy darmonsizlik, bosh og'rig'i, mialgiyalar, ishtahani yo'qotish, ko'ngil aynishi, ko’p terlash bilan namoyon bo'ladi. Ba'zi bemorlarda talvasa, artralgiya, hushidan ketish, diareya, ko'ngil aynishi va qayt qilish kuzatiladi. Perkussiyada o’pka tovushining tumtoqlashishi, bronxial nafas paydo bo'lishi, ovoz qaltirashining kuchayishi. Auskultatsiya ko'pincha mayda pufakchali xirilashlar aniqlanadi. Shuningdek, zardobda sitokinlar – IL-1, IL-4, IL6 kontsentratsiyasining ortishi kuzatiladi. Yallig'lanishning og'irligi ularning darajasiga bog'liq. Ular o'tkir fazali oqsillarni ishlab chiqarishni aniqlaydi - C-reaktiv oqsil, fibrinogen, leykotsitoz va EChT darajasi. Ushbu immunologik ko'rsatkichlarning barchasi pnevmoniyada patogenetik ahamiyatga ega bo'lib, kasallikning og'ir kechishini va o'limning yuqori darajasini ko’rsatadi. Tipik pnevmoniya patogenezining o'ziga xos xususiyati patogenning hujayra ichidagi joylashuvi bo'lib, u hujayra ichiga osongina kirib boradigan va u yerda yuqori bakteritsid kontsentratsiyasini yaratadigan antibiotiklardan foydalanishni o'z ichiga oladi [3,8]. Avvalo, bu makrolidlar, ftorxinolonlar, tetratsiklinlar. Ambulator sharoitida asoratlanmagan shifoxonadan tashqari pnevmoniya uchun o’spirinlarda antibiotik terapiyasi enteral preparatlari bilan amalga oshirilishi kerak [1,9,10]. Bunday dorilardan biri Klaritromitsindir. Klaritromitsinni pnevmoniyada mikroblarga qarshi faollik spektri barcha patogenlarini, shu jumladan tipiklarni ham o'z ichiga oladi; o'pka to'qimalarida yuqori konsentratsiyalarni yaratadi; yaxshi bardoshlilik; foydalanish qulayligi. Klaritromitsin tez so'riladi, qon plazmasidagi maksimal kontsentratsiyaga 2-4 soatdan keyinerishiladi. To'qimalarga va biologik https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 12 Часть–3_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 suyuqliklarga osongina kirib boradi. Yuqori konsentratsiyalarda klaritromitsin o'pkada, bronxial sekretsiyada va alveolyar suyuqlikda aniqlanadi. Klaritromitsinni qabul qilgandan keyin 24-96 soat o'tgach, uning bronxial shilliq qavatdagi konsentratsiyasi qon zardobidagidan 200 baravar, bronxial sekretsiyada esa 80 baravar yuqori. O'pka to'qimalarida klaritromitsin kontsentratsiyasi qon plazmasidagi konsentratsiyasidan sezilarli darajada oshib ketadi [6,11]. Uzoq vaqt davomida epiteliy va alveolyar makrofaglarni qoplaydigan suyuqlikda preparatning yuqori konsentratsiyasini saqlanib turishi, nafas yo'llarining infektsiyalarini davolashda foydalanish imkoniyatini beradi. Makrolid mikroblarga qarshi preparatlar klinik ama