REFLEKSIYA VA KASBIY O‘SISH

Аннотация

This text analyzes the professional development process of a psychologist from the perspective of various theoretical studies, practical experience and personal reflection. Reflection, trust and self-awareness are considered as the main components of professional growth in psychological activity. For all, young specialists, each experience of work is considered important, strengthening the professional “I” model. Qualifications, training and seminars not only update national knowledge, but also deeply build reflexive and ethical competencies. The dynamic nature of the professional position based on the principles of Super, John Holland and Bandura and its coordination with personal characteristics are emphasized. Local scientists interpret the professional position as a harmonious complex of personal, professional and social management. In general, the text justifies the implementation of the professional position of a psychologist through self-awareness, continuous learning, skills and interaction with the social environment. Keywords: professional position, reflection, self-awareness, professional development, professional identity, Dutch RIASEC model, and self-efficacy. Annotatsiya: Mazkur matnda psixologning kasbiy pozitsiyasi shakllanishi va rivojlanishi jarayoni turli nazariy yondashuvlar, amaliy tajriba va shaxsiy refleksiya nuqtai nazaridan tahlil qilingan. Psixologik faoliyatda refleksiya, ishonch va o‘zini anglash kabi omillar kasbiy o‘sishning asosiy komponentlari sifatida ko‘rsatilgan. Ayniqsa, yosh mutaxassislar uchun har bir muvaffaqiyatli ish holati kasbiy “men” modelini mustahkamlovchi muhim bosqich sifatida baholanadi. Malaka oshirish, trening va seminarlar nafaqat bilimlarni yangilaydi, balki refleksiv va etik kompetensiyalarni chuqurlashtiradi. Shuningdek, Donald Super, John Holland va https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 44 Часть–3_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Albert Bandura nazariyalari asosida kasbiy pozitsiyaning dinamik tabiati va uni shaxsiy qadriyatlar bilan uyg‘unlashtirish zarurligi asoslab berilgan. Mahalliy olimlarning yondashuvlari esa kasbiy pozitsiyani shaxsiy, professional va ijtimoiy jihatlarning uyg‘unlashgan majmuasi sifatida talqin qiladi. Umuman olganda, matn psixolog kasbiy pozitsiyasining shakllanishi o‘zini anglash, doimiy o‘rganish, malaka oshirish va ijtimoiy muhit bilan o‘zaro ta’sir orqali amalga oshishini asoslaydi. Kalit so‘zlar: kasbiy pozitsiya, refleksiya, o‘zini anglash, malaka oshirish, kasbiy identitet, holland RIASEC modeli va self-efficacy. Har bir muvaffaqiyatli ish holati psixolog uchun nafaqat amaliy natija, balki reflektiv o‘zgarish imkonidir. Refleksiya jarayoni orqali mutaxassis o‘zining muloqot strategiyasi, hissiy javoblari va uslublarini baholaydi. Bu psixologik o‘zini anglashni chuqurlashtiradi, o‘z uslubiga, qadriyatlariga va professional pozitsiyasiga bo‘lgan ishonchni oshiradi (Schon, 1983). Samarali ish tajribasi ayniqsa yosh mutaxassislar uchun muhim. Chunki ular o‘zlarining kasbiy rolini hali shakllantirayotgan bo‘lishadi. Har bir muvaffaqiyatli holat kasbiy barqarorlikni yaratadi, har bir ijobiy fikr yoki mulohaza ularning kasbiy “o‘zlik modeli”ni mustahkamlaydi. Mijozlar bilan ishlash tajribasi orqali kasbiy pozitsiyaning boyishi Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, muvaffaqiyatli psixologlar o‘z pozitsiyasini samarali muloqot va ijobiy natijalarga asoslab shakllantiradilar (Hill & Lent, 2006). Bu tajribalar faqatgina kasbiy bilimga emas, balki shaxsiy fazilatlar — sabr, empatiya, ehtiyotkorlik va mas’uliyatlilik kabi omillarga ham asoslanadi. Shu sababli ham har bir mijoz bilan ishlash holati – bu psixolog uchun o‘zini qayta kashf etish, malakasini chuqurlashtirish va o‘zining ichki kasbiy tamoyillarini sinovdan o‘tkazish imkonidir. Samarali tajriba nafaqat psixologga ishonch beradi, balki uning psixologik agentligini (ya'ni, mustaqil, ongli va mas'uliyatli faoliyat subyekti sifatida o‘zini anglashini) ham kuchaytiradi. Bu jarayon, o‘z navbatida, psixologning ichki https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 45 Часть–3_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 pozitsiyasini barqarorlashtiradi va uni kasbda uzoq muddatli muvaffaqiyatga olib boradi. Malaka oshirish va kasbiy rivojlanish – psixolog kasbiy pozitsiyasining dinamik omili Psixologning kasbiy pozitsiyasi dinamik tizim bo‘lib, u nafaqat bir martalik bilim va qadriyatlarga, balki doimiy yangilanish va o‘sishga asoslanadi. Bugungi kunda jamiyatda yuz berayotgan o‘zgarishlar, ta’lim va sog‘liqni saqlash sohalarida yangicha yondashuvlar, psixologik xizmat ko‘rsatishning texnologik va etik me’yorlaridagi yangiliklar mutaxassisdan kasbiy moslashuvchanlik va doimiy o‘rganishni talab etadi. Shu nuqtai nazardan qaralganda, malaka oshirish, trening va seminarlar psixologning kasbiy pozitsiyasini mustahkamlovchi asosiy omillardan biri hisoblanadi. Hayot davomida o‘qish (lifelong learning) konsepsiyasi va psix