Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
MATEMATIKA DARSLARINI SAMARALI TASHKIL ETISH USULLARI
Abduvali Yuldashev Qurbonaliyevich
Образование наука и инновационные идеи в мире · 2025
Аннотация
Mazkur ilmiy maqolada matematika fanini o‘rta maxsus, kasb-hunar va texnikumlarda o‘qitish jarayonini yanada takomillashtirish, darslarning samaradorligini oshirishga qaratilgan zamonaviy metodik yondashuvlar tahlil qilingan. Maqolada samarali dars tushunchasining mazmuni ochib berilib, o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalarini chuqurlashtirishda faol va interaktiv metodlardan foydalanishning ahamiyati ilmiy-nazariy asosda yoritilgan. Samarali dars — bu o‘quvchining markazda bo‘lgan, bilimni passiv emas, balki faol izlanish orqali o‘zlashtirishiga yo‘naltirilgan darsdir. Shuning uchun maqolada muammoli o‘qitish, darsda kichik guruhlar bilan ishlash, kasbiy yo‘naltirilgan topshiriqlarni joriy etish, o‘quvchilarning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda differensial yondashuvlarni qo‘llash kabi samarali dars tashkil etish mexanizmlari tahlil qilinadi. Ayniqsa, politexnikum va kasb-hunar kollejlari sharoitida o‘quvchilarni kelajak kasbiga tayyorlash jarayonida matematikani amaliy va hayotiy misollar bilan bog‘lab o‘qitish muhim o‘rin tutadi. Shuningdek, maqolada matematika fanini o‘qitishda raqamli texnologiyalar (GeoGebra, Desmos, Excel, Quizizz va h.k.) imkoniyatlaridan foydalanishning o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash, vizual tasavvur, muammoli vaziyatni modellashtirish kabi ko‘nikmalarini shakllantirishdagi o‘rni alohida ta’kidlanadi. Maqola pedagog-o‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanma sifatida xizmat qilishi, dars jarayonini samarali tashkil qilishda amaliy yordam bo‘lishi mumkin. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 52 Часть–3_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Kalit so‘zlar: matematika ta’limi, samarali dars, faol metodlar, muammoli o‘qitish, raqamli texnologiyalar, kompetensiyaviy yondashuv, kasbiy yo‘naltirish, politexnikum. ANNOTATION This scientific article explores modern methodological approaches aimed at improving the quality and effectiveness of mathematics instruction in vocational colleges, technical schools, and secondary specialized educational institutions. The concept of an effective lesson is examined in detail, emphasizing the importance of student-centered learning, where learners acquire knowledge through active engagement and critical thinking rather than passive reception. The paper discusses various teaching strategies such as problem-based learning, collaborative group work, differentiated instruction based on students' individual needs, and the integration of profession-oriented tasks. Special attention is paid to the role of mathematics in vocational education, where linking theoretical knowledge with real-life applications significantly enhances students' motivation and practical competence in their future professions. Moreover, the article highlights the effective use of digital tools such as GeoGebra, Desmos, Excel, and Quizizz, which contribute to the development of students' logical reasoning, spatial visualization, and problem-solving skills. These technologies not only increase engagement but also allow for the visualization and modeling of mathematical concepts in an accessible and interactive manner. This work serves as a practical and methodological guide for mathematics teachers seeking to organize more effective, engaging, and profession- oriented lessons. The recommendations provided are applicable in real classroom settings and aligned with competency-based and student-centered education reforms. Keywords: mathematics education, effective lesson, active learning methods, problem-based teaching, digital tools, competency-based approach, vocational training, technical college. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 53 Часть–3_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 KIRISH XXI asr — bu raqamli texnologiyalar, zamonaviy ta’lim metodlari va kompetensiyaviy yondashuvlar asridir. Ta’lim tizimidagi keskin islohotlar, fanlarni zamonaviy talablarga moslashtirishga qaratilgan siyosiy va ijtimoiy ehtiyojlar, ayniqsa texnikum va kollejlar kabi o‘rta maxsus ta’lim muassasalarida o‘qituvchilardan yuqori darajadagi metodik va didaktik tayyorgarlikni talab qilmoqda. Shunday sharoitda matematika fanini samarali o‘qitish masalasi dolzarb muammolardan biri sifatida maydonga chiqmoqda. Matematika – bu faqat formulalar va raqamlar yig‘indisi emas, balki fikrlash, tahlil qilish, umumlashtirish va xulosa chiqarish madaniyatidir. U nafaqat kasbiy bilimlar asosidir, balki hayotiy qarorlar qabul qilish, muammoli vaziyatlardan chiqish, mantiqiy fikrlash va intellektual salohiyatni shakllantiruvchi vositadir. Aynan shu sababli matematika fani har bir o‘quvchining intellektual rivojida hal qiluvchi o‘ringa ega. Ammo, hozirgi davrda darslarning formal, faqat darslik asosida o‘tkazilishi, o‘quvchilarning passiv holatda qolishi, hayotiy kontekstdan uzilgan masalalarning ko‘pligi o‘quvchilarda bu fandan begonalashuvga olib kelmoqda. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 54 Часть–3_ июня–2
Доказательный фрагмент
«Mazkur ilmiy maqolada matematika fanini o‘rta maxsus, kasb-hunar va texnikumlarda o‘qitish jarayonini yanada takomillashtirish, darslarning samaradorligini oshirishga qaratilgan zamonaviy metodik yondashuvlar tahlil q…»
Образец извлечения
Демо-превьюMazkur ilmiy maqolada matematika fanini o‘rta maxsus, kasb-hunar va texnikumlarda o‘qitish jarayonini yanada takomillashtirish, darslarning samaradorligini oshirishga qaratilgan zamonaviy metodik yondashuvlar tahlil q… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- mathematics education, effective lesson, active learning methods, Desmos, maqolada matematika fanini o‘qitishda raqamli texnologiyalar (GeoGebra, dars jarayonini samarali tashkil qilishda amaliy yordam bo‘lishi mumkin., vizual tasavvur, Excel, muammoli vaziyatni modellashtirish kabi ko‘nikmalarini shakllantirishdagi o‘rni alohida ta’kidlanadi. Maqola pedagog-o‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanma sifatida xizmat qilishi, Quizizz va h.k.) imkoniyatlaridan foydalanishning o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash, Shuningdek
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025