STOL TENNISI O’YININING YARATILISH ETAPLARI

Аннотация

ushbu maqolada akademik litseylarda o‘qiydigan o‘quvchilarga stol tennisi o’yinining yaratilish etaplari mavzusida stol tennis tarixi, maydon o’lchamlari va rivojlanish bosqichlari, zarbalar berish, zarbani qabul qilish va rakqib zarbasini olib quyish usullari haqida so‘z yuritilgan. Kalit so’zlar: Stol tennis tarixi, stol tennis maydon o’lchamlari va rivojlanish bosqichlari, O’zbekistonda stol tennis o’yining rivojlanishi, raketkani ushlash, urgatish uslubi, juftliklar uyinida uyinchilarni joylashtirish, koptok uzatilgandan keyin keskin zarbalar berish taktikasi, zarbani kabul kilish va rakib zarbasini olib kuyish usullari, zarbalarning taktik klassifikatsiyasi va hakoza Stol tennis tarixi Stol tennisi tarixi xakida juda karama-karshi fikrlar mavjud. Ba’zi mutaxassislar stol tennisi Osiyo, ya’ni Yaponiya va Xitoyda paydo bulgan, deb xisoblashadi. Sport tarixchilari, shu jumladan yapon va xitoy sporti tarixchilarining fikricha, bu yanglish fikr. X,ozirgi kunda xech bir mutaxassis birinchi bulib kim, kachon va kaerda stol tennisini uynay boshlaganini aytolmaydi. Kupchilik mutaxassislar stol tennisi Angliyada, Kirol tennisining bir turi sifatida paydo bulgan, deb xisoblaydi. Stol tennisining paydo bulishi XIX asrning ikkinchi yarmiga borib takaladi. Avvaliga uyin ochik xavoda utkazilgan, keyinchalik xona ichida uynash rusm bulgan. Sung bir-biriga yakin joylashgan ikki stolda uynash, yanada keyinrok esa ikki stolni birlashtirib, urtasiga tur tortilgan xolda uynash odat tusiga kirgan. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 346 Часть–4_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 1901 yilda stol tennisiga “ping-pong” nomining berilishi koptokning raketkaga urilgandagi tovushi “ping” va stolga urilib, sakrab ketgandagi tovushi “pong”dan olingan. Jixozlarning soddaligi, asosiysi, katta joy talab kilmasligi stol tennisining tez orada mashxur bulib ketishiga sabab buldi. Buning natijasida xalkaro tashkilot tuzish va uyin koidalari ishlab chikishga. zarurat tugildi. 1926 yil yanvarda Berlinda stol tennisi xalkaro federatsiyasi - ITTF tashkil kilindi. Stol tennisi buyicha birinchi jaxon chempionati 1927 yil dekabrda bulib utgan. Unda ayollar va erkaklar yakka xolda, juftliklarda - xam erkak, xam ayollar aralash xolda ishtirok etishgan. 1928 yildan boshlab musobakalarda ayollar juftliklari xam ishtirok etishgan. Shundan beri jaxon birinchiligi 1940-1946 yillardan tashkari xar yili utkazib kelinadi. 1957 yildan jax,on birinchiligi xdr ikki yilda utkaziladigan buldi. Undan keyingi yilda Evropa birinchiligini, shuningdek, Osiyo va Afrika mintakaviy chempionatlarini utkazish boshlandi. 1936 yilda stol tennisi xalkaro federatsiyasi - ITTF ping-pong nomini stol tennisi nomi bilan almashtirdi. Xozirgi kunda 40 milliondan ortik uyinchi xdr yili butun dunyo buylab turli rasmiy turnirlarda ishtirok etishadi. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 347 Часть–4_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Raketkani ushlash Raketkani gorizontal ushlash deganda uni uch barmok - urta, nomsiz va jimjilok bilan ushlash tushuniladi, kursatkich barmok raketka chetida chuzilgan, katta barmok esa raketkaning orka tarafidan urta barmokka tegib turadi. Bu usul raketkaning ikkala tarafi bilan xam uynash mumkinligi bilan kulaydir. Bu usul turli zarbalar berish va ularni xam ungdan, xam chapdan kaytarishda yaxshi samara beradi. Urgatish uslubi https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 348 Часть–4_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Raketkaga kul urganishi uchun turli mashklar bajarish mumkin. Ularni mustakil yoki sport zalida, uyda, kuchada bajarish mumkin. Koptokka urish. Koptokni raketkaga otib, gorizontal xolatda pastdan bel balandligida uriladi. Avval bir tarafda, sung ikkinchi tarafda, undan keyin ikki tarafda navbat bilan uriladi. Devor oldida uynash. Devor oldida 3-4 metr masofada, ungga yarim burilgan xolda turib, koptokni engilgina tepaga otiladi va raketka bilan shunday uriladiki, koptok devorga tegib, orkaga kaytsin. Avvaliga koptokni raketka bilan emas, kul bilan ilish mumkin. Kunikish xosil bulgandan sung raketka bilan ilish boshlanadi. Bu mashkni murakkablashtirish mumkin: tepaga otilgan koptok avval polga tegib, sung devorga tegsin, keyin raketkangizga kaytsin. Mashklar majmui Koptokni raketka bilan uynatish: raketkaning bir tarafi bilan; raketkaning ikkinchi tarafi bilan; navbat bilan; devorga urish; avval polga urib, sung devorga urish; koptokni badmintondagi kabi uynatish. Juftliklar uyinida uyinchilarni joylashtirish Juftliklar uyinida, koidaga kura, ustunlik uyin boshlagan juftlikda buladi, shu sababli birinchi bulib uyin boshlash zarba berish imkoniyatini beradi. Ammo, juftliklar uyini koidasiga kura birinchi bulib uyin boshlash ung tomondan ung tomonga beriladi, Bu xolda ustunlik koptokni kabul kilayotgan tarafda buladi. Bundan tashkari, koptokni kabul kilayotgan juftlik uyinchilari u yoki bu uslubni kay darajada yaxs