ZAMONAVIY INGLIZ TILI O‘RGANISHDA SUN’IY INTELLEKTNING O‘RNI

Аннотация

Ushbu maqola ingliz tilini o‘rganish jarayonida sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining tobora ortib borayotgan ahamiyatini o‘rganadi. Chatbotlar, grammatikani tekshiruvchi ilovalar, shaxsiylashtirilgan dars platformalari va nutqni tanish dasturlarining ingliz tili ta’limiga qanday ta’sir ko‘rsatayotgani tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada sun’iy intellekt vositalarining afzalliklari, kamchiliklari, va kelajakdagi imkoniyatlari ko‘rib chiqilib, o‘rganuvchilar va o‘qituvchilar uchun tavsiyalar beriladi. Kalit so’z: Duolingo, LingQ, Babbel, Replika, ChatGPT, chatbotlar, SI platformalari, Google Translate, DeepL, Microsoft Translator, Khan Academy's Khanmigo, Quizlet AI, Pearson AI platformalar, IELTS va TOEFL, Magoosh AI, IELTS Writing Assist, XXI-asr ta’lim sohasida, ayniqsa, til o‘rganishda ulkan inqilobiy o‘zgarishlarga guvoh bo‘lmoqda. Sun’iy intellektning rivojlanishi tufayli o‘quvchilar endi faqatgina an’anaviy darsliklar va sinfdagi darslarga tayanib qolmayaptilar. SI asosidagi texnologiyalar o‘quvchilarning ingliz tilini o‘zlashtirish usullarini tubdan o‘zgartirib yubordi. Shaxsiy so‘z boyligini tavsiya qiluvchi ilovalardan tortib, real vaqtda talaffuz bo‘yicha fikr bildiradigan dasturlargacha, sun’iy intellekt har bir o‘quvchiga individual yondashuvni taqdim etmoqda. Ammo bu vositalar qanchalik samarali va ular an’anaviy metodlarni butunlay almashtira oladimi? 2. Sun’iy intellekt ingliz tilini o‘rganishni qanday o‘zgartirmoqda? a) SI asosidagi til o‘rgatuvchi ilovalar https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 384 Часть–4_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Duolingo, LingQ, Babbel kabi ilovalar o‘quvchining darajasi, xatolari va tezligiga qarab mashg‘ulotlarni moslashtiradi. b) Grammatika va uslubni tahlil qiluvchi vositalar Grammarly va Quillbot jumla tuzilishi, imlo va ohangni tahlil qiladi. Yozma tilni rivojlantirish va xatolarni tushunishga yordam beradi. c) Suhbat mashqlari uchun sun’iy chatbotlar Replika, ChatGPT kabi chatbotlar ingliz tilida tabiiy muloqot qilish imkonini beradi. Ular turli holatlarga mos suhbatlarni taqlid qiladi. d) Talaffuz va eshitish ko‘nikmalarini rivojlantiruvchi vositalar Elsa Speak, Speechling kabi ilovalar talaffuzni baholab, darhol tahlil va tavsiyalar beradi. 3. Sun’iy intellektdan foydalanishning afzalliklari a) Shaxsiylashtirilgan o‘qitish Har bir o‘quvchiga individual reja asosida moslashadi. Bu usul umumiy yondashuvga qaraganda samaraliroq. b) Real vaqtda fikr-mulohaza O‘qituvchidan farqli o‘laroq, SI vositalari darhol xato va kamchiliklarni ko‘rsatadi. c) Oson va arzon kirish imkoniyati Ko‘plab SI platformalari bepul yoki arzon. Ular internet orqali istalgan vaqtda foydalanish uchun qulay. d) O‘quvchini jalb qilish va motivatsiya O‘yin ko‘rinishidagi topshiriqlar, reyting tizimlari va interaktiv mashqlar mashg‘ulotlarni qiziqarli qiladi. 4. Muammolar va cheklovlar a) Haqiqiy hissiy anglash yetishmovchiligi SI inson emotsiyasini to‘liq tushuna olmaydi. Masalan, kinoya yoki madaniy jihatdan nozik mavzularni noto‘g‘ri talqin qilishi mumkin. b) Texnologiyaga haddan tashqari bog‘liqlik https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 385 Часть–4_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Ba’zi o‘quvchilar AI’ga haddan ziyod tayanib, haqiqiy muloqot, mustaqil fikrlash va ijodiy yondashuvdan uzoqlashadi. c) Maxfiylik muammolari Ilovalar foydalanuvchi ma’lumotlarini yig‘ishi mumkin. Bu esa xavfsizlikka tahdid tug‘diradi. d) Noto‘g‘ri fikrlar va xatolar Ba’zida grammatika vositalari noto‘g‘ri tuzatishlar beradi yoki kontekstni tushunmaydi. 5. Kelajakda SI qanday rol o‘ynaydi? Kelajakda sun’iy intellekt yanada aqlli o‘qituvchilar, ovozli yordamchilar va hissiyotga mos darsliklarni yaratadi. O‘qituvchilar SI yordamida o‘quvchilarning yutuq va muammolarini tahlil qiladi, darsni takomillashtiradi. Shu bilan birga, insoniy jihatlar — muloqot, madaniyat va ijod — hali ham asosiy o‘rinda qoladi. 6. O‘rganuvchi va o‘qituvchilar uchun tavsiyalar SI vositalarini qo‘shimcha yordamchi sifatida qo‘llang, asosiy manba sifatida emas. Sun’iy intellekt bergan fikrlarni inson o‘qituvchilar bilan solishtiring. Kitob o‘qish, insholar yozish, suhbat qilish kabi an’anaviy metodlarni unutmang. Ilovalardan foydalanganda shaxsiy ma’lumotlaringizni ehtiyot qiling. Sun’iy intellekt yordamida avtomatik tarjima Google Translate, DeepL, Microsoft Translator kabi AI asosidagi tarjima xizmatlari matnni bir necha soniyada turli tillarga tarjima qiladi. Ular neyron tarmoqlar yordamida tarjimaning kontekstini tushunishga harakat qiladi. Tarjima sifati inson darajasiga yaqinlashib bormoqda, lekin ba’zida noto‘g‘ri yoki soxta ma’lumotlar ham bo‘lishi mumkin. Ingliz tili o‘qituvchilari uchun AI vositalari Khan Academy's Khanmigo, Quizlet AI, Pearson AI platformalari o‘qituvchilarga dars rejalari tuzishda, topshiriqlar yaratishda va sinflarni boshqarishda yordam beradi. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 386 Часть–4_ июня–20