HUQUQIY ONG VA HUQUQIY MADANIYAT

Аннотация

Mazkur ishda huquqiy ong va huquqiy madaniyat tushunchalarining mohiyati, ularning jamiyat rivojlanishidagi o‘rni va ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Fuqarolarning huquqiy ongini shakllantirish va huquqiy madaniyatini oshirishning asosiy omillari tahlil qilinadi. Huquqiy ong fuqarolarning huquqiy bilimlarga,ega,bo‘lishi, huquqiy me’yorlarni anglab, ularga amal qilish zaruriyatini,tushunishi,bilan,bog‘liq. Huquqiy madaniyat esa huquqiy bilimlar, e’tiqod va faoliyat orqali namoyon bo‘lib, shaxs, jamiyat va davlat munosabatlarini tartibga solishda muhim rol o‘ynaydi. Kalit so’zlar: Huquqiy ong, huquqiy madaniyat, huquqiy bilim, huquqiy tarbiya, fuqarolik jamiyati, huquqiy targ‘ibot, huquqiy ongsizlik, jamiyat barqarorligi, huquqiy,me’yorlar,,ta’lim. Vatanimizning rivojlanishi va islohotlarning muvaffaqiyati ko'p jihatdan xalqning xuquqiy ongi hamda madaniyati darajasiga bog'liq. Yuksak huquqiy madaniyat demokratik jamiyat poydevori hamda huquqiy tizim yetukligining ifodasidir. U jamiyatdagi hayotiy jarayonlarga faol ta'sir ko'rsatuvchi, fuqarolarning barcha ijtimoiy guruhlarning jipslashuviga ko'maklashuvchi, jamiyatning yaxlitligi hamda batartibligini,ta'minlovchi,omildir. Huquqiy ong - bu qonunga, davlat organlari faoliyatiga, shuningdek, shaxslarning https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 47 Часть–4_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 huquqiy tartibga solish sohasida sodir etilgan harakatlariga munosabatni ifodalovchi g'oyalar, g'oyalar, his-tuyg'ular, his-tuyg'ular yig'indisidir. Huquqiy ongning,ijtimoiy ong shakli sifatidagi o'ziga xosligi uning odamlarning ijtimoiy va individual,hayotining intellektual ifodasi ekanligida namoyon bo'ladi. Huquqiy ong huquq,tizimining quyidagi elementlari bilan chambarchas bog'liq: huquqiy normalar,huquqiy,tamoyillar, huquqiy munosabatlar, huquq ijodkorligi jarayonlari va.boshqalar. Huquqiy madaniyat - huquqiy ongni amalga oshirish. Boshqacha qilib.aytganda,huquqiy madaniyat - bu huquq ijodkorligi faoliyati natijalarida (qonunlarning sifati va asosliligi), huquqni qo'llash jarayonida (huquqni muhofaza qilish,va,huquqni muhofaza qilish organlari xodimlarining xulq-atvor madaniyati) ifodalangan ob'ektivlashtirilgan huquqiy ongdir. ), yuridik institutlarning (sud, prokuratura va boshqalar) faoliyatida, shuningdek, oddiy fuqarolarning xatti-harakatlarida. Huquqiy madaniyatning turlari uning tashuvchisiga qarab ajratiladi: 1)Jamiyatning,huquqiy,madaniyati; 2)Guruhning,huquqiy,madaniyati; 3)Shaxsning,huquqiy,madaniyati. Jamiyatning huquqiy madaniyati - bu butun jamiyatning huquqiy faolligi va ong darajasini bildiruvchi umumiy madaniyatning ma'lum bir qismi. Keng ma'noda jamiyatning huquqiy madaniyatini ma'lum bir davr uchun to'plangan barcha huquqiy bilim va tajribalar yig'indisi sifatida belgilash mumkin. Ong-bu ijtimoiy rivojlangan shaxs tomonidan voqelikni aqliy aks ettirishning eng yuqori shakli. Ong-bu inson miyasining shunday funktsiyasi, uning mohiyati: 1)dunyoni adekvat, umumlashtirilgan, yo'naltirilgan va faol aks ettirish; 2)yangi olingan taassurotlarni oldingi tajriba bilan bog'lashda; 3)inson tomonidan o'zini atrof-muhitdan ajratishda; 4)qarama-qarshilikda o'zi ob'ekt sub'ekti sifatida dunyo bilan; 5)voqelikni,hissiy,baholashda; 6)oqilona motivatsiyalangan harakatlarning dastlabki aqliy qurilishida; 7)insonning dunyoda va o'z qalbida sodir bo'layotgan voqealardan xabardor https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 48 Часть–4_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 bo'lish,qobiliyatida. Mashhur faylasuf va psixolog A. G. Spirkina: "ong-bu odamlarga xos bo'lgan va nutq bilan bog'liq bo'lgan, haqiqatni umumlashtirilgan, baholovchi va maqsadli aks ettirish va konstruktiv-ijodiy o'zgartirishdan, 15 ta harakatning dastlabki aqliy qurilishida va ularning natijalarini kutishda, nutq bilan bog'liq bo'lgan eng yuqori miya funktsiyasi. xulq-atvorni oqilona tartibga solish va o'zini o'zi boshqarish shaxs ".Falsafa aniq ong bilan bahslashishi mumkin: 1)haqiqatan,ham,mavjud; 2) u maxsus, ideal tabiatga ega; 3)ideal ong materiyadan (inson miyasidan) kelib chiqadi; 4) ong qasddan, ya'ni mavzuga qaratilgan;5) ong g'oyaviydir, ya'ni. yaratishga qodir fikrlar.Ongni shakllantirish uchun zarur shartlar: 1) materiyaga (miyaga) xos bo'lgan aks ettirish xususiyatining evolyutsiyasi; 2) hayvonlarning ibtidoiy aqlining rivojlanishi; 3) homi-nidsning maxsus filialining qurol faoliyatidan dunyoning mavzu- amaliyrivojlanishiga o'tishi; 4) insonning o'zi tomonidan vositalarni yaratish;5) og'zaki muloqotga bo'lgan ehtiyojni rivojlantirish va yoshlarga tajriba o'tkazish; 6) madaniyatni shakllantirish insonning maxsus dunyosi sifatida. Zamonaviy faylasuflar: oddiy, ilmiy, falsafiy, huquqiy, diniy, siyosiy, estetik dunyo haqida xabardorlik. Ongning tuzilishiga quyidagilar kiradi: hislar, hislar, g'oyalar, tushunchalar, fikrlash, xotira, diqqat harakati, hissiyotlar (quvonch, zavq), Iroda va boshqalar. Inson ongi ajralmas, murakk