ДАВЛАТ - ХУСУСИЙ ШЕРИКЛИК АСОСИДА ЛОЙИҲАЛАР ИШЛАБ ЧИҚИЛИШИ ВА УНИНГ САМАРАДОРЛИГИНИ ОШИРИШ

Аннотация

This article presents an analysis of public-private partnership projects implemented in Uzbekistan, which highlights public-private partnership relations implemented in our country in recent years in all sectors of public-private partnership projects. The advantages and disadvantages of implementing public-private partnership projects in our country have also been identified, and proposals and recommendations have been developed to improve the effectiveness of projects. Key words: Public-private partnership, private investor, financial projects, financial risks, project efficiency, budget efficiency, fight against corruption, financial control, public finances. Аннотация: В данной статье представлен анализ проектов государственно- частного партнерства, реализованных в Узбекистане, в котором освещаются отношения государственно-частного партнерства, реализованные в нашей стране за последние годы во всех секторах проектов государственно-частного партнерства. Также определены преимущества и недостатки реализации проектов государственно-частного партнерства в нашей стране, разработаны предложения и рекомендации, служащие повышению эффективности проектов. Ключевые слова: Государственно-частное партнерство, частный инвестор, финансовые проекты, финансовые риски, эффективность проекта, бюджетная https://scientific-jl.com/new 33 44 77 Volume–80_Issue-1_July-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS эффективность, борьба с коррупцией, финансовый контроль, государственные финансы. Кириш. Сўнгги йилларда мамлакатимизда иқтисодиёт тармоқлари ва ижтимоий соҳада тўпланиб қолган кўплаб муаммолар ечимини топиш, уларни бартараф этишда давлат-хусусий шериклик тизимини жорий этиш орқали ижобий натижаларга эришилмоқда. Бугунги кунда давлат-хусусий шериклик асосида фаолият олиб бораётган ижтимоий соҳа ташкилотлари, айниқса, чекка ҳудудларда барча қулайликларга эга болалар боғчалари, мактаблар ташкил қилиниб, самарали фаолият олиб бораётганида кўришимиз мумкин. Ҳудудларда давлат-хусусий шериклик шартлари асосида ташкил қилинган муассасалардаги харажатларнинг маълум бир қисми бюджетдан субсидиялар ажратиш орқали қопланиши, тадбиркорлик субъектлари томонидан ижтимоий аҳамиятга эга муассасалар ташкил қилиш эвазига ҳам фойда олиш имкониятини кенгайтириб, жойлардаги ижтимоий муаммолар ечилишида муҳим аҳамият касб этмоқда. Давлат-хусусий шериклиги кооператив келишувнинг бир кўриниши бўлиб, икки ёки ундан ортиқ давлат ва хусусий сектор вакилларининг инвестиция, инфратузилма, инновация лойиҳалари ҳамда ижтимоий-иқтисодий, илмий, шунингдек, давлат аҳамиятига молик дастурлардаги шериклик муносабатлари тушунилади. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлисга Мурожаатномасида иқтисодиёт тармоқлари, шунингдек, таълим муассасаларини ташкил этиш ва ривожлантиришда давлат-хусусий шериклик имкониятларидан кенг фойдаланиш кераклиги алоҳида таъкидлаб ўтилди [1]. Хусусан, агентлик давлат-хусусий шерикликни ривожлантириш бўйича тармоқ дастурларини ишлаб чиқишда иштирок этиши, давлат-хусусий шериклик лойиҳаларининг самарадорлиги ва афзалликларини баҳолаш услубини ишлаб чиқиши, бу соҳадаги лойиҳаларни амалга оширишда идоралараро мувофиқлаштиришни таъминлаши, лойиҳалар концепцияларини ишлаб чиқишда вазирлик ва идораларга кўмаклашиши белгилаб қўйилмоқда Ушбу давлат-хусусий шериклик тизимининг шаффоф ва очиқ бўлиши, нафақат иқтисодий самарадорликни оширади, балки коррупцион ҳолатларнинг олдини олиш, жамоатчилик ишончини мустаҳкамлаш ва рақобат муҳитини ривожлантиришга хизмат қилади. Шу боис, мазкур тадқиқот ишининг асосий мақсади - давлат-хусусий шериклик тизимидаги шаффофликни таъминлаш орқали лойиҳалар самарадорлигини ошириш йўлларини таҳлил қилиш, мавжуд муаммоларни аниқлаш ва уларни бартараф этишга қаратилган таклиф ва тавсиялар ишлаб https://scientific-jl.com/new 33 44 88 Volume–80_Issue-1_July-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS чиқишдан иборат. Мавзуга оид адабиётлар шарҳи. Давлат-хусусий шерикликнинг (ДХШ) иқтисодий, институционал ва бошқарув жиҳатлари борасида бир қатор хорижлик ва ўзбекистонлик олимлар томонидан илмий тадқиқотлар олиб борилган ва улар томонидан қатор илмий ишлар чоп этилган. И.Бойлер, С.Сшеллпр, Ирвин Эрхард, Давид Баткер, Рагнар Нурске, Пол Хартман, Жефф Огден, Росс Жексон, Жеффри Делмон сингари хорижлик олимлари давлат- хусусий шериклик механизми ва барқарор ривожланишининг назарий асослари бўйича илмий фаолият олиб борганлар [2]. Кўпгина манбаларда келтирилишича, давлат билан хусусий бизнес ўртасидаги шериклик турли йўналишдаги бизнес-модель ва муносабатлардир. Тадқиқотларда бу тушунчага турли таърифлар ҳам мавжуд. Лекин, умуман олганда, бу тушунча хусусий сектор ресурсларидан умумжамият эҳтиёжларини қондиришда фойдаланиш маъносини англатади. Яъни бундай ҳамкорлик доирасида хусусий ва давлат ресурслари ҳамда активлари бирлашади, ваколатлар тақсимланади, натижада бир томоннинг куч-салоҳияти иккинчи томон учун ҳам хизмат қилади. Одатда ҳар бир ҳамкор ўз инвестициясига мутаносиб равишда фойда кўради. Бу