REVMATIZM VA HOMILADORLIK: XAVF OMILLARI VA MONITORING

Аннотация

Rheumatic diseases, including systemic lupus erythematosus (SLE), rheumatoid arthritis (RA), antiphospholipid syndrome (APS), and scleroderma, can significantly impact maternal and fetal health during pregnancy. Hormonal and immunological changes during pregnancy may alter the clinical course of these autoimmune conditions, leading to disease flares, preeclampsia, miscarriage, preterm birth, and intrauterine growth restriction. This article comprehensively covers the risk factors of pregnancy in the context of rheumatic diseases, management strategies, and monitoring methods. Pre-pregnancy disease remission, the use of safe medications, and a multidisciplinary approach with regular medical follow-up are of critical importance. Based on modern clinical research and statistical data, the article provides recommendations for the successful management of pregnancy in women with rheumatic diseases. Keywords: rheumatism, pregnancy, autoimmune diseases, risk factors, monitoring, multidisciplinary approach, systemic lupus erythematosus, rheumatoid arthritis. Annotatsiya. Revmatik kasalliklar, jumladan, tizimli qizil yugurik (SLE), revmatoid artrit (RA), antifosfolipid sindromi (APS) va sklerodermiya kabi autoimmun holatlar homiladorlik davrida ona va homila salomatligiga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Homiladorlikning gormonal va immunologik o‘zgarishlari ushbu kasalliklarning klinik kechishini o‘zgartirib, kasallik faollashishi, preeklampsiya, homila tushishi, muddatidan oldin tug‘ruq va intrauterin rivojlanishning sekinlashishi kabi xavf omillarini keltirib chiqaradi. Ushbu maqolada revmatik kasalliklar fonida homiladorlikning xavf omillari, ularni boshqarish strategiyalari va monitoring usullari keng yoritiladi. Homiladorlikdan oldin kasallikni remissiyaga keltirish, xavfsiz dori- darmonlardan foydalanish va multidisiplinar yondashuv orqali muntazam tibbiy kuzatuv muhim ahamiyatga ega. Maqola, shuningdek, zamonaviy klinik tadqiqotlar va statistik ma’lumotlarga asoslanib, revmatik kasalliklarga chalingan ayollar uchun homiladorlikni muvaffaqiyatli boshqarish bo‘yicha tavsiyalar beradi. Kalit so‘zlar: revmatizm, homiladorlik, autoimmun kasalliklar, xavf omillari, monitoring, multidisiplinar yondashuv. Kalit so‘zlar: revmatizm, homiladorlik, autoimmun kasalliklar, xavf omillari, monitoring, multidisiplinar yondashuv, tizimli qizil yugurik, revmatoid artrit https://scientific-jl.com/new 11 00 77 Volume–80_Issue-1_July-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS Kirish. Revmatizm so‘zi mushak-skelet tizimi, bo‘g‘imlar, biriktiruvchi to‘qimalar va immun tizimi bilan bog‘liq bo‘lgan surunkali yallig‘lanish kasalliklarini o‘z ichiga oladi. Bunga revmatoid artrit, tizimli qizil yugurik, antifosfolipid sindromi, sklerodermiya va boshqa kasalliklar kiradi. Homiladorlik davrida ushbu kasalliklar ona va homilaning salomatligiga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan o‘ziga xos xavf-xatarlarni keltirib chiqaradi. Homiladorlikning gormonal va immunologik o‘zgarishlari revmatik kasalliklarning kechishiga ta’sir qilib, kasallikning faollashishi, asoratlar yuzaga kelishi yoki remissiyaga o‘tishiga olib kelishi mumkin. Shu sababli, revmatik kasalliklari bo‘lgan ayollarning homiladorligi puxta rejalashtirish, doimiy tibbiy kuzatuv va jamoaviy yondashuvni talab qiladi. Ushbu bo‘limda revmatizm va homiladorlikning o‘zaro ta’siri, xavf omillari, davolash strategiyalari va monitoring usullari keng yoritiladi. Revmatizm — asosan biriktiruvchi to‘qimalarni shikastlaydigan, ko‘p hollarda yurak, bo‘g‘imlar, teri va markaziy asab tizimini o‘z ichiga oluvchi autoimmun kasallikdir. Homiladorlik esa, ayol organizmida fiziologik va gormonal o‘zgarishlar bilan kechadigan murakkab davr bo‘lib, ko‘plab kasalliklar, jumladan, revmatik kasalliklarning klinik ko‘rinishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Ayollar revmatik kasalliklarga nisbatan erkaklarga qaraganda ko‘proq moyil bo‘ladi. Ayniqsa, sistemali qizil volchanka (SLE), revmatoid artrit (RA), sistemali sklerodermiya, Sjögren sindromi kabi surunkali autoimmun kasalliklar ko‘pincha reproduktiv yoshdagi ayollarda uchraydi. Bu holat esa, bevosita tug‘ilish darajasi, homiladorlikning davom etishi, homila salomatligi va ona xavfsizligiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. Homiladorlik davrida immunitet o‘zgaradi — bu tabiiy jarayon bo‘lib, onaning organizmi homilani rad etmasligi uchun immunitetning ayrim qismlarida susayish yuz beradi. Shu sababli, autoimmun kasalliklar har xil tarzda o‘zgaradi: ba'zilarida remissiya (kasallik belgilari kamayadi), boshqalarida esa aktivlik kuchayadi. Misol uchun, RA ko‘pincha homiladorlik davrida yengillashsa, SLEda kasallik kuchayishi kuzatiladi. Revmatik kasalliklarga chalingan ayol homiladorlikni rejalashtirishdan avval kasallikni to‘liq baholashi, xavf omillarini aniqlashi va profilaktik choralarni ko‘rishi zarur. Bu esa ko‘p tarmoqli yondashuvni, jumladan, revmatolog, akusher-ginekolog, neonatolog, va boshqa mutaxassislar hamkorligini talab etadi. Shunday qilib, revmatizm va homilad