O‘ZBEKISTONDA EKSTREMIZM VA TERRORIZMGA QARSHI KURASHISH CHORALARI

Аннотация

В статье говорится о необходимости борьбы с экстремизмом и терроризмом, о принимаемых в этом направлении профилактических мерах, а также о работе по устранению условий, способствующих проявлению экстремизма и терроризма. Ключевые слова: экстремизм, терроризм, профилактика, социализация, противодействие, государственная политика. Har qanday demokratik huquqiy davlatda xavfsizlik, tinchlik va ijtimoiy-siyosiy vaziyat barqarorligini ta’minlash barcha islohatlar asosi hisoblanadi. Shu sababli, mintaqadagi terrorizm va ekstremizm xavf-xatarlarining milliy xavfsizlikka tahdidlarini inobatga olgan holda, mamalakatimizda ushbu tahdidlarga qarshi kurshishning mustahkam huquqiy va institutsional asoslari yaratildi. Ushbu islohatlar davomi sifatida, mamlakatimizda xavfsizlikni ta’minlash va unga bo‘lgan tahdidlarni pereventiv choralar orqali bartaraf etish, – Yangi O‘zbekiston taraqqiyoti islohotlarining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilandi. So‘nggi yetti yilda mamlakatimizda terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashishda profilaktik tadbirlar samaradorligini oshirishga asosiy e’tibor qaratildi. Bunda, yoshlarda mustahkam immunitetni shakllantirish, muqaddam ushbu turdagi jinoyatlarni sodir etgan fuqarolar va ularning oila a’zolarining ijtimoiy reabilitatsiya qilish, ularning turmush tarzidagi muammolarni aniqlash va bartaraf etish, aholini yot g‘oyalardan saqlashga qaratilgan profilaktik chora-tadbirlarni kuchaytirish kabi choralar ko‘rildi. Ayniqsa yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, ular o‘rtasida ekstremistik va terroristik g‘oyalar tarqalishini oldini olish uchun yoshlarni madaniyat, san’at va sportga keng jalb etish, ularda zamonaviy axborot texnologiyalaridan to‘g‘ri foydalanish ko‘nikmasini shakllantirish, kitobxonlik madaniyatini yuksaltirish, xotin- qizlar bandligini ta’minlashni o‘z ichiga olgan besh muhim tashabbus amalga oshirildi. https://scientific-jl.com/new 11 11 33 Volume–80_Issue-1_July-2025 JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS Shuningdek, oxirgi yetti yilda maktabgacha ta’lim bo‘yicha qamrov darajasini 27 foizdan 72 foizga, oliy ta’limda esa 9 foizdan 42 foizga, oliygohlar sonini 77 tadan 212 taga yetkazishga erishildi. Bu o‘z navbatida inson kapitali rivojlanishiga hissa qo‘shib, fuqarolarni yot g‘oyalar ta’siriga tushishini oldini oladi [1]. Bugungi kunda O‘zbekistonda terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashishning mustahkam huquqiy asoslari yaratilgan bo‘lib, mavjud normalar terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashish yo‘nalishidagi tahdidlardan kelib chiqib, doimiy ravishda takomillashtirib borilmoqda. Jumladan, 2017-yil 7-fevral kuni qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-4947-sonli Farmoni bilan tasdiqlangan “2017 – 2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi” muhim ahamiyat kasb etib, unda terrorizm va ekstremizmga qarshi kurashish bo‘yicha tashkiliy-amaliy choralarni kuchaytirish, ayniqsa, yoshlarni diniy ekstremizm, aqidaparastlik kabi buzg‘unchi harakatlar ta’siridan asrash choralari belgilandi. Shunga ko‘ra, mahallalar va ta’lim muassasalarida “Islom ma’rifati aqidaparastlikni qoralaydi” va “Diniy ekstremizm va terrorizm – yoshlar kelajagiga tahdid” mavzularida uchrashuv hamda davra suhbatlari tashkil etildi [2]. Yangi davr talablaridan kelib chiqqan holda 2018-yilning 30-iyul kuni O‘zbekiston Respublikasining “Ekstremizmga qarshi kurash to‘g‘risida”gi Qonuni qabul qilindi. Mazkur qonunda ekstremizmga qarshi kurashish sohasida davlat siyosati, ekstremizmni oldini olishga doir chora-tadbirlar, aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirish masalalari, ekstremizmga qarshi kurashishni amalga oshiruvchi davlat organlari tarkibi va ularning ushbu sohadagi vazifalari aniq ko‘rsatib o‘tildi. 2018-yilning 19-sentabr kuni terrorchilik va ekstremistik tashkilotlar safiga adashib kirib qolgan fuqarolarni jinoiy javobgarlikdan ozod etish maqsadida, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Terroristik, ekstremistik yoki boshqa taqiqlangan tashkilot va guruhlar tarkibiga adashib kirib qolgan O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarini jinoiy javobgarlikdan ozod etish tartibini takomillashtirish to‘g‘risida”gi PF-5542-sonli Farmoni qabul qilinib, qo‘li qonga botmagan, o‘z qilmishidan pushaymon bo‘lgan, Respublika hududidan tashqarida bo‘lgan, o‘z qilmishining huquqqa xilofligini anglab yetgan va tuzalish yo‘liga o‘tgan fuqarolarni jinoiy javobgarlikdan ozod etish hamda oilasi bag‘riga qaytishining huquqiy asoslari yaratildi [3]. O‘zbekiston tarixida birinchi marta, 2021-yil 1-iyul kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-6255-sonli Farmoni bilan “2021-2026-yillarga mo‘ljallangan ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashish bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Milliy strategiyasi va uni amalga oshirish bo‘yicha “Yo‘l xaritasi” tasdiqlandi. Unda vatanparvarlik, an’anaviy qadriyatlar va bag‘rikenglik https://scientific-jl.com/new 11 11 44 Volume–80_Issue-1_July-2025 JOURNAL OF NEW CENTUR