Из истории формирования и развития Национального информационного агентства Узбекистана

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье освещается история создания, этапы Национальное развития и текущая деятельность Национального информационное информационного агентства Узбекистана (УзА). В ходе агентство Узбекистана, исследования было выявлено, что на начальном этапе УзА, УзТАГ, существовал ряд проблем в предоставлении информации РосТА, УзА. Также представлена информация о технологических ТАСС, обновлениях последних лет, запуске интернет-сайта и информационная расширении возможностей распространения информации политика, через него. В целом, в статье анализируется путь развития независимость, пресса, УзА и его роль в современном информационном искусственный интеллект, пространстве. Интернет-сайт, государственная информационная политика, журналистика, аналитические материалы, информационные технологии. O‘zbekiston Milliy axborot agentligi davlat rasmiy axborot manbai va O‘zbekistondagi yetakchi axborot agentligidir. Ushbu agentlikning shakllanish tarixi uzoq va murakkab bosqichlarni bosib o‘tgan bo‘lib, uning ildizlari XX asr boshlariga borib taqaladi. Ma’lumotlarga ko‘ra, agentlik solnomasi 1918-yilda Toshkent shahrida Rossiya Telegraf Agentligi (RosTA) ning bo‘limi ochilganidan boshlangan. Oradan biroz vaqt o‘tib, u TASS tizimida O‘zbekiston telegraf axborot agentligi — O‘ZTAG maqomida faoliyat yuritgan [1]. Ushbu davr mobaynida agentlik markaziy axborot siyosatining tarkibiy qismi sifatida ish olib borgan. O‘zbekiston Respublikasining mustaqilligining tiklanishi bilan mamlakatda milliy axborot siyosatini mustaqil yuritish zarurati yuzaga keldi. Shu asosda, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 1992-yil 5-fevraldagi PF–327-sonli farmoniga muvofiq, O‘zbekiston Axborot agentligi (O‘zTAG) O‘zbekiston Milliy axborot agentligi (UzA) sifatida qayta tashkil etildi [2]. Agentlik faoliyatining asosiy vazifalari va yo‘nalishlari sifatida mustaqil O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining hukumat ichki va tashqi siyosati, davlat hokimiyati va boshqaruv idoralarining faoliyati haqidagi axborot olish huquqlarini ta’minlash; hukumatning rasmiy bayonotlari va axborotlarini tarqatish 376 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 6 № 3 (2025) / ISSN 2181-1415 kabilar belgilandi. Shu tariqa, O‘zbekiston Milliy axborot agentligi respublika hayotiga oid dolzarb masalalar bo‘yicha axborot yetkaza boshladi. Boshqa tarafdan, agentlikda mamlakatda yuz berayotgan ijtimoiy-iqtisodiy sohalardagi islohotlar borasida yetarlicha axborotlar e’lon qilinmayotganligi tanqid qilingan. Dastlabki davrda ayrim sohalarni o‘zbek tilida yoritadigan muxbirlar mavjud bo‘lmaganligi sababli asosan rus tilidagi xabarlar e’lon qilingan. Viloyatlardagi muxbirlar tomonidan ham tayyorlangan yangiliklarda davlat va jamiyat hayotida sodir bo‘layotgan muhim o‘zgarishlar yetarli darajada yoritilmagan, asosiy e’tibor faqat rasmiy yig‘ilishlar va tadbirlar haqidagi xabarlarga qaratilgan [3]. Umuman olganda, muxbirlarning faoliyati o‘sha davr talablariga javob bermayotganligi qayd etilgan. Shu o‘rinda ularga rahbariyat tomonidan mustaqillikning ahamiyatini yoritish, odamlar bilan uchrashib ularning bu boradagi fikrlarini matbuotda olib chiqish bo‘yicha topshiriqlar ham berilganligini ham alohida qayd etish lozim [4]. Keyingi yillarda ham O‘zbekiston Milliy axborot agentligi asosan mamlakatda ro‘y berayotgan muhim siyosiy jarayonlarni faol yoritib bordi. Shu bilan birga, tahliliy materiallar xususan gazetalarga uzatilayotgan xabarlar ham kamayib ketgan, e’lon qilinayotgan deyarli xabarda esa islohotlar asosan bir tomonlama yoritilgan [5]. Raqamlarga e’tibor qaratilsa, 1999-yil davomida O‘zbekiston Milliy axborot agentligi jami 7488 ta axborot uzatilgan bo‘lib, shundan qariyb 60 foizi rus tilida, qolgani esa o‘zbek tilida bo‘lgan. Ammo ushbu axborotlar sonining mamlakat miqyosidagi agentlik uchun kamligi va tezkorlikning yetishmasligi yaqqol ko‘rinib qolgan[6]. Aytish joizki, O‘zbekistonda faoliyat ko‘rsatib kelgan barcha davriy nashrlar e’lon qilayotgan yangiliklarini asosan O‘zbekiston Milliy axborot agentligi orqali olgan. O‘zbekiston Milliy axborot agentligi moddiy texnik imkoniyatlarini talabga javob bermasligi bois, tezkor axborot yetkazishning zamonaviy usullarini qo‘llash maqsadida 2001-yilda O‘zbekiston Milliy axborot agentligining internetdagi rasmiy veb sayti tashkil etilgan. Shuningdek, o‘sha yilda agentlik texnik jihatdan qayta jihozlangan [7]. Ko‘p holatlarda O‘zbekiston matbuot va axborot agentligini O‘zbekiston Milliy axborot agentligi (O‘zA) bilan bir tashkilot sifatida adashtirish uchragan. Aslida esa, bu ikki tuzilma OAV sohasida bir-biridan mustaqil va turlicha vazifalarni bajarib kelgan tashkilotlar bo‘lgan . E’tirof etish joizki, O‘zbekiston Milliy axborot agentligi xodimlari cheklangan moddiy-texnik imkoniyat va ish sharoitlariga qaramay, axborot tarqatish borasida yuqori mas’uliyat va kasbiy fidoyilik namunasini ko‘rsatib keldi. Ular yangilik va axborot materiallarini tezkorlik, aniqlik hamda ishonchlilik