К содержанию
РецензированоRU2025

ПРОБЛЕМЫ УВЕЛИЧЕНИЯ ПОРТФЕЛЯ АКТИВОВ КОММЕРЧЕСКИХ БАНКОВ В УЗБЕКИСТАНЕ И ПУТИ ИХ УСТРАНЕНИЯ

www.sci-p.uz III SON. · Хожиев Жахонгир

Передовая экономика и педагогические технологии · 2025

Аннотация

This article discusses the challenges of increasing the assets of commercial banks in Uzbekistan and ways to accelerate their activities in the national economy. During the ongoing reform of the financial sector, several measures have been implemented to create the necessary legal framework for maintaining a strong banking industry and fostering competition. The article also presents the existing challenges in increasing the volume of bank assets and the author's proposed solutions. Keywords: commercial bank, digital transformation, innovative banking, banking products, management structure, strategy, assets, liabilities, margin, loans, deposits, interest, non-interest income and expenses. Кириш. Тижорат банкларида фақат даромадли актив амалиётлар ҳажмини ошириш стратегиясига асосланиш уларнинг самарадорлигини оширишни тўлиқ кафолатлай олмайди. Чунки кредит бозоридаги етарли талабнинг мавжудлиги, ҳукуматнинг кредит экспансиясини рағбатлантириш сиёсати актив амалиётлар фаоллигига ижобий таъсир қилиши мумкин. Бу каби чоралар, одатда, давлат томонидан иқтисодиёт соҳаларини ривожлантириш борасидаги стратегик дастурлар талабларида намоён бўлади. Бизнинг фикримизча, актив амалиётлар самарадорлигига эришиш эркин иқтисодиёт шароитидаги молия-кредит тизимининг соғломлиги, кредит муносабатлари ва инструментларини оқилона ташкил этилишига боғлиқ. Аксинча, инқирозли вазиятларда банк активларини бошқариш принципларидаги номутаносибликлар оғир муаммоларни келтириб чиқаради. Банкларда активлар сифатининг мунтазам равишда бузилиши банк фаолиятининг хавфли ва носоғлом тоифага киритилишига олиб келади. Республикамиз банк қонунчилигида активлар сифатининг бу каби бузилишига қуйидаги жиҳатлар олиб келиши мумкинлиги қайд этилган: - қарз олувчининг кредитларни тўлашга доир етарли имкониятларисиз, таҳлил ва текширувларсиз кредитлар берилиши; - қониқарсиз кредит тарихига эга бўлган ёхуд ўша ёки бошқа банкда кредитга оид мажбуриятларни мунтазам равишда бажармай келган қарздорларга кредитларнинг берилиши; - ҳисоботда кўрсатилганидек, гаров қийматини тасдиқловчи етарли ахборот ва таҳлил мавжуд бўлмаган баҳолаш ҳисоботлари асосида кредитлар берилиши; - молиявий аҳволи беқарор бўлган қарздорлар кредитларининг янгиланиши ёки муддатининг узайтирилиши; - муддати ўтган фоизларни олмай туриб, кредитларнинг доимий равишда янгиланиши ёки муддатининг узайтирилиши; - кредитларни тўлашга доир сиёсатнинг йўқлиги ёки унинг ўтказилмаслиги; - мазкур банк молиявий аҳволи учун сезиларли таваккалчиликни юзага келтирувчи ёки етарли даражада тажрибага эга бўлмай инвестициялар ёки қимматли қоғозларга доир бошқа операцияларнинг амалга оширилиши; - Марказий банкка ҳаққоний бўлмаган ҳисоботларни тақдим этиш, активлар таваккалчилигини етарли даражада диверсификация қилмаслик; - банкка хос ҳолатларга нисбатан капитал даражасининг номувофиқлиги (банк активларининг тури ва сифати, фаолият турлари ва б.); 801 www.sci-p.uz III SON. 2025 - банкнинг аралаш активлари ва пассивларига нисбатан ликвидликнинг етарли эмаслиги; - кредитлар бўйича эҳтимолий йўқотишлар учун етарли чегирмаларнинг мавжуд эмаслиги ва ҳ.к. (Низом, 1998). Шунингдек, республикамизнинг айрим тижорат банклари амалиётида активлар самарадорлигини пасайишига олиб келувчи бир қатор муаммоли жиҳатлар ҳамон сақланиб қолаётганлигини кўрсатмоқда. Мамлакат банк тизимини ислоҳ қилиш стратегиясида “...кредит портфели ва таваккалчиликларни бошқариш сифатини яхшилаш, кредитлаш ҳажмларининг мўътадил ўсишига амал қилиш, мувозанатлашган макроиқтисодий сиёсат юритиш, корпоратив бошқарувни такомиллаштириш ва халқаро амалий тажрибага эга бўлган менежерларни жалб қилиш, молиявий таваккалчиликларни баҳолаш учун технологик ечимларни татбиқ этиш орқали банк тизимининг молиявий барқарорлигини таъминлаш” устувор йўналишлардан бири сифатида белгилаб берилган (Қонун, 2022). Тижорат банклари активлари самарадорлигини ошириш омилларига илмий- услубий ягона ёндашув мавжуд эмас. Айниқса, тижорат банклари активлари сифатини интенсив оширишнинг амалий ва услубий муаммолари, соғлом банк активлари портфели шаклланишининг муҳим мезонлари ва тамойиллари тадқиқи, тижорат банклари тизимида инновацион дастурий таъминот ва махсус платформалар хизматларидан самарали фойдаланиш механизмлари ҳамда тижорат банклари активларини ҳимоялашда рискларни бошқаришнинг амалий ва услубий муаммолари чуқур ўрганилмаган. Адабиётлар шарҳи. Сўнгги йилларда молиявий хизматларни етказиб бериш ва истеъмол қилиш борасида шунингдек, технологик ривожланиш натижасида бизнес, банк ва молия тизими муҳитида катта ўзгаришлар рўй бермоқда. Банк хизматлар бозорида ҳам интернет ва мобиль технологияларни қўллаш ҳамда улардан фойдаланиш банкларнинг хизмат кўрсатиш тарихида мисли кўрилмаган ўзгаришларга олиб келмоқда. Кўп сонли электрон каналлар орқали электрон банк хизматларини ривожлантириш мижозларга қўшимча қулайликлар тақдим этиш имконини берди. Бугунги кунда ривожланган давлатлар банк тизимида кўплаб молиявий хизматларнинг ортиб бориши масофадан банк хизмати кўрсатиш а

Доказательный фрагмент

«This article discusses the challenges of increasing the assets of commercial banks in Uzbekistan and ways to accelerate their activities in the national economy.»

Образец извлечения

Демо-превью

This article discusses the challenges of increasing the assets of commercial banks in Uzbekistan and ways to accelerate their activities in the national economy. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Просмотров
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
commercial bank, digital transformation, innovative banking, banking products, deposits, банк пассивлари, рақамли трансформация, пассивы банка, фоизсиз даромад ва харажатлар, банковская стратегия, банк стратегияси, активлар, margin, strategy, беспроцентные доходы и расходы, цифровая трансформация, interest, бошқарув тузилмаси, фоизли, assets, инновационный банк, non-interest income and expenses, инновацион банк, кредит, liabilities, тижорат банки, структура управления, банк активлари, банковские продукты, management structure, проценты, депозит, коммерческий банк, активы, маржа, loans, банк маҳсулотлари
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники