Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ПРИЧИННО-СЛЕДСТВЕННАЯ СВЯЗЬ МЕЖДУ ЭКСПОРТОМ, ИМПОРТОМ И ЭКОНОМИЧЕСКИМ РОСТОМ: ИССЛЕДОВАНИЕ НА ОСНОВЕ ВРЕМЕННЫХ РЯДОВ ДЛЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
www.sci-p.uz III SON. · Zeinabsadat Golestan · Ihtisham Ul Haq (Tashkent State University of Economics)
Передовая экономика и педагогические технологии · 2025
Аннотация
This study investigates the causal nexus of imports, exports, and economic growth in Uzbekistan using time series evidence and advanced econometric techniques. The empirical analysis begins with unit root testing by employing the Augmented Dickey-Fuller (ADF) test, followed by the Johansen cointegration test to establish long-run equilibrium relationships between the variables. A Vector Error Correction Model (VECM) is employed to test short- and long-run causality. The results reveal unidirectional causality from imports to exports, changes in import activity significantly influence export performance. The study further finds bidirectional (bicausal) relations between imports and economic growth and between exports and economic growth. The implications of these findings are that both trade components do play a significant role in the economic development of Uzbekistan. The results emphasize the importance of balanced trade policy that benefits both growth in imports and promotion of exports in order to achieve long-term economic growth. Keywords: imports, exports, economic growth, Augmented Dickey-Fuller (ADF) test, a Vector Error Correction model (VECM). O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI UCHUN VAQT QATORLARI ASOSIDA EKSPORT, IMPORT VA IQTISODIY O‘SISH O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIKNI MIDQORIY TADQIQ QILISH Zeinabsadat Golestan Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Ihtisham Ul Haq Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Annotatsiya. Ushbu tadqiqot O‘zbekiston Respublikasida import, eksport va iqtisodiy o‘sish o‘rtasidagi sabab-oqibat bog‘liqligini vaqt qatori ma’lumotlari va zamonaviy ekonometrik uslublar asosida o‘rganadi. Empirik tahlil Augmented Dickey-Fuller (ADF) testi orqali o‘zgaruvchilarning birlik ildizga ega ekanligi yoki yo‘qligini aniqlashdan boshlandi, so‘ngra o‘zgaruvchilar o‘rtasidagi uzoq muddatli muvozanat aloqalarini aniqlash uchun Johansen kointegratsiya testi qo‘llanildi. Qisqa va uzoq muddatli sababiy bog‘liqliklarni aniqlash uchun Vektor Xatolik Tuzatish Modeli (VECM) ishlatildi. Natijalar importdan eksportga qarab bir yo‘nalishli sababiy bog‘liqlik mavjudligini ko‘rsatadi, ya’ni import faoliyatidagi o‘zgarishlar eksport natijalariga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqot shuningdek, import va iqtisodiy o‘sish hamda eksport va iqtisodiy o‘sish o‘rtasida ikki yo‘nalishli (o‘zaro) bog‘liqlik mavjudligini aniqlaydi. Ushbu natijalarning ahamiyati shundaki, savdoning har ikkala tarkibiy qismi-import 535 535-542 www.sci-p.uz III SON. 2025 va eksport-O‘zbekistonning iqtisodiy rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. Natijalar uzoq muddatli iqtisodiy o‘sishga erishish uchun import o‘sishini ham, eksportni rag‘batlantirishni ham qamrab oluvchi muvozanatli savdo siyosatining muhimligini ta’kidlaydi. Kalit so‘zlar: import, eksport, iqtisodiy o‘sish, kengaytirilgan Dikki-Fuller testi (ADF), xatolikni tuzatish vektor modeli (VECM). ПРИЧИННО-СЛЕДСТВЕННАЯ СВЯЗЬ МЕЖДУ ЭКСПОРТОМ, ИМПОРТОМ И ЭКОНОМИЧЕСКИМ РОСТОМ: ИССЛЕДОВАНИЕ НА ОСНОВЕ ВРЕМЕННЫХ РЯДОВ ДЛЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН Зейнабсадат Голестан Ташкентский государственный экономический университет Ихтишам Уль Хак Ташкентский государственный экономический университет Аннотация. Данное исследование рассматривает причинно-следственную взаимосвязь между импортом, экспортом и экономическим ростом в Узбекистане с использованием данных временных рядов и современных эконометрических методов. Эмпирический анализ начинается с проверки на единичный корень с помощью расширенного теста Дики-Фуллера (ADF), за которым следует тест на коинтеграцию Йохансена для выявления долгосрочных равновесных отношений между переменными. Для анализа краткосрочной и долгосрочной причинной связи используется модель коррекции ошибок векторного типа (VECM). Результаты показывают однонаправленную причинную связь от импорта к экспорту, то есть изменения в импортной активности существенно влияют на показатели экспорта. Также установлены двунаправленные (обоюдные) связи между импортом и экономическим ростом, а также между экспортом и экономическим ростом. Полученные выводы свидетельствуют о том, что обе составляющие внешней торговли играют значительную роль в экономическом развитии Узбекистана. Результаты подчеркивают важность сбалансированной торговой политики, направленной как на рост импорта, так и на стимулирование экспорта, с целью обеспечения устойчивого экономического роста в долгосрочной перспективе. Ключевые слова: импорт, экспорт, экономический рост, тест дополненного Дики- Фуллера (ADF), модель векторной коррекции ошибок (VECM).
Доказательный фрагмент
«This study investigates the causal nexus of imports, exports, and economic growth in Uzbekistan using time series evidence and advanced econometric techniques.»
Образец извлечения
Демо-превьюThis study investigates the causal nexus of imports, exports, and economic growth in Uzbekistan using time series evidence and advanced econometric techniques. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Просмотров
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- imports, exports, economic growth, Augmented Dickey-Fuller (ADF) test, xatolikni tuzatish vektor modeli (VECM), kengaytirilgan Dikki-Fuller testi (ADF), экономический рост, eksport, импорт, тест дополненного Дики-Фуллера (ADF), модель векторной коррекции ошибок (VECM), a Vector Error Correction model (VECM), экспорт, iqtisodiy o‘sish, import
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025