Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
ЭФФЕКТИВНЫЕ МЕТОДЫ ПРОВЕДЕНИЯ ДЕНЕЖНО-КРЕДИТНОЙ ПОЛИТИКИ
www.sci-p.uz III SON. · PhD Бабаджанова Малика (Тошкент давлат иқтисодиёт университети)
Передовая экономика и педагогические технологии · 43 · 655-679 · 2025
Аннотация
This article presents proposals on the urgent tasks of economic reforms to ensure macroeconomic stability, tools and methods of monetary policy, tactical and strategic tasks, ensuring a balanced financial sector and further strengthening the role of state monetary policy at the present stage. Keywords: currency, liquidity, banking system, liberalization, price stability, inflation, monetary policy, business plan, modernization. Кириш. Ўзбекистонда миллий пул бирлиги барқарорлигини таъминлаш ва уни самарали бошқариш, монетар сиёсат воситаларининг мақсадли даражаларига эришиш, банк тизимининг ликвидлигини ҳамда молиявий бозорлар фаолиятининг самарадорлигини ошириш марказий банк зиммасига юклатилган. Унинг ёрдамида хар қандай давлат мамлакатда иқтисодий барқарорликни таъминлаш вазифасини ҳаётга тадбиқ этади. Сўнгги йилларда миллий иқтисодиётимизни изчил ривожлантириш юзасидан кенг кўламли чора-тадбирлар кўрилмоқда. Чунончи, миллий валюта ва нархларнинг барқарорлигини таъминлаш, валютани тартибга солишнинг замонавий бозор механизмларини босқичма-босқич жорий этиш, банк фаолиятини тартибга солишнинг замонавий принциплари ва механизмларини жорий этиш назарда тутилмоқда. Адабиётлар шарҳи. Фридман (1999) иқтисодий адабиётда биринчи бўлиб, пул массасининг йиллик ўсишини қатъий кўрсаткич сифатида белгилаб қўйиш ва унга эришиш жараёнини Марказий банк томонидан назорат объектига айлантиришнинг зарур эканлигини илмий жиҳатдан асослаб берди. Кейнснинг (1999) узатиш механизмига мувофиқ, фоиз меъёрининг пасайиб бориши билан фирма ва компаниялар ўзларининг режали инвестициялари ҳажмини оширадилар; бунинг натижасида режали харажатларнинг умумий суммаси билан қўшилиб, товар захираларининг кўзда тутилмаган миқдорда сарфланиши юз беради; фирма ва компаниялар эса, бундай шароитда маҳсулот ишлаб чиқаришни кўпайтирадилар ва, натижада, миллий даромад кўпаяди. Ж.Кейнс томонидан таклиф қилинган монетар сиёсатнинг узатиш механизми уч босқичдан иборат: * биринчи босқич: пуллар таклифи – фоиз меъёри; * иккинчи босқич: пуллар таклифи – фоиз меъёри – инвестициялар; 394 www.sci-p.uz III SON. 2025 * учинчи босқич: пуллар таклифи – фоиз меъёри – инвестициялар – миллий даромад. Кейнснинг узатиш механизмига мувофиқ, фоиз меъёрининг пасайиб бориши билан фирма ва компаниялар ўзларининг режали инвестициялари ҳажминиоширадилар; бунинг натижасида режали харажатларнинг умумий билан қўшилиб, товар захираларининг кўзда тутилмаган миқдорда сарфланиши юз беради; ва компаниялар эса, бундай шароитда маҳсулот ишлаб чиқаришни кўпайтирадилар ва, натижада, миллий даромад кўпаяди. Тэйлорнинг (1993) монетар қоидаси Марказий банкнинг баҳоларнинг ўзгариши вареал ишлаб чиқаришнинг ўзининг мувозанатлашган даражасига нисбатан тебранишига нисбатан жавоб реакцияси сифатида фоиз ставкаларини ўзгартира олиш имкониятини аниқлаш имконини беради ва у барқарорлаштириш хусусиятига эга, яъни иқтисодиётдаги циклик тебранишларни энг паст даражага келтириш (минималлаштириш) имконига эга. Тадқиқот методологияси. Янги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисидаги қонунга мувофиқ, Марказий банк пул-кредит сиёсатининг стратегик мақсадлари - инфляцияга қарши курашиш, мамлакат банк тизими ва тўлов тизимларининг барқарорлигини таъминлаш бўлгани ҳолда, инфляциянинг мақсадли кўрсаткичи ва пул массасининг ўсиш суръати пул-кредит сиёсатининг тактик мақсадлари ҳисобланади. Илмий тадқиқотни бажаришда индукция ва дедукция, трендли таҳлил ва эксперт баҳолаш усулларидан фойдаланилди. Ўзбекистон Республикасида миллий валютанинг қадрсизланиш жараёнини давом этаётганлиги, инфляция даражасини нисбатан юқори эканлиги, иқтисодиётни пул маблағлари билан таъминланганлик даражасини юқори эканлиги пул-кредит концепцияларининг амалий аҳамиятига баҳо беришда ҳисобга олинадиган муҳим омиллар ҳисобланади. Таҳлил ва натижалар муҳокамаси. 2022-2026 йилларга мўлжалланган Тараққиёт стратегиясида шу даврда ЯИМни аҳоли жон бошига 1,6 баробарга ошириш, 2030 йилга бориб эса, аҳоли жон бошига тўғри келадиган даромадни 4 минг АҚШ долларига етказиш ҳамда даромади ўртачадан юқори бўлган давлатлар сафидан ўрин олишга замин яратиш белгиланган. Ушбу вазифаларни амалга ошириш кўп жиҳатдан иқтисодиётда амал қилувчи пул-кредит механизмларининг такомиллашув даражасига узвий боғлиқдир. Бу эса, иқтисодиётда вужудга келадиган айрим номутаносибликларни ўз вақтида ва муваффақиятли бартараф этишда, ҳамда монетар сиёсат инструментларининг (қайта молиялаштириш ставкаси ва мажбурий заҳиралар нормаси) таъсирчанлигини оширишда тўсиқ бўла оладиган мавжуд муаммоларнинг аниқланиши ва ҳал 395 www.sci-p.uz III SON. 2025 қилинишини тақозо этади. Ҳозирги жадал иқтисодий ислоҳотлар даврида миллий хўжаликнинг самарали фаолият юритиши учун пул-кредит сиёсати орқали макроиқтисодий баркарорликни таъминлаш муҳим аҳамиятга эга. “Умумдавлат иқтисодий сиёсатини таркибий ва ажралмас қисми сифатида монетар сиёсат мамлакатда нархлар барқарорлигини таъминлаш асосида иқтисодий ўсишга, макроиқтисодий ва молиявий барқарорликка эришиш ва уни
Доказательный фрагмент
«This article presents proposals on the urgent tasks of economic reforms to ensure macroeconomic stability, tools and methods of monetary policy, tactical and strategic tasks, ensuring a balanced financial sector and f…»
Образец извлечения
Демо-превьюThis article presents proposals on the urgent tasks of economic reforms to ensure macroeconomic stability, tools and methods of monetary policy, tactical and strategic tasks, ensuring a balanced financial sector and f… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- currency, liquidity, banking system, liberalization, price stability, либераллаштириш, валюта, modernization, ликвидность, монетар сиёсат, монетарная политика, либерализация, бизнес-план, нархлар барқарорлиги, инфляция, ликвидлик, inflation, бизнес-режа, банк тизими, стабильность цен, monetary policy, business plan, модернизация, банковская система
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025