ПОВЫШЕНИЕ ПРИВЛЕКАТЕЛЬНОСТИ ИНОСТРАННЫХ ИНВЕСТИЦИЙ В НАШУ СТРАНУ

Аннотация

In this article, it is stated that serious attention is paid to the further development of the textile industry, attracting foreign investments to the industry, introducing a quality management system, using innovative methods in management, and improving the effective methods of investment and export activities of industry enterprises. Keywords: economy, investment, textile, product, foreign investment, productivity, cotton fiber, kalava yarn, network. 350 350-355 www.sci-p.uz III SON. 2025 Кириш. Жаҳонда аҳоли сонининг доимий ошиб бориш тенденцияси кийим-кечак маҳсулотларига бўлган эҳтиёжнинг мунтазам юқори бўлишини келтириб чиқармоқда. Шу боисдан тўқимачилик тармоғининг саноат маҳсулотлари ишлаб чиқариш умумий ҳажмидаги улуши ривожланган мамлакатларда, хусусан Германия, Франция, АҚШда 6-9 % ни, Италияда 12 %ни ташкил этган. Жаҳонда охирги 10 йилда иқтисодиётнинг глобаллашуви натижасида тўқимачилик маҳсулотлари ишлаб чиқариш марказлари Европа ва АҚШдан Жанубий-Шарқий, Марказий Осиё, Жанубий Америка мамлакатларига кўчди (Азимова, 2022). Шу боисдан тўқимачилик саноати ишлаб чиқаришни замонавий бошқарув усулларини қўллаган ҳолда янада ривожлантириш муҳим вазифа ҳисобланади. Республикамизда мустақиллик йилларида тўқимачилик саноатини янада ривожлантиришга жиддий эътибор қаратилиб, тармоқга хорижий инвестицияларни жалб этиш, сифат менежменти тизимини жорий этиш, бошқаришда инновацион усулларни қўллаш борасида кенг кўламдаги амалий ишлар қилинмоқда. 2022-2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегиясида “...иқтисодиёт тармоқларини трансформация қилиш ва тадбиркорликни жадал ривожлантириш, инсон ҳуқуқлари ва манфаатларини сўзсиз таъминлаш ҳамда фаол фуқаролик жамиятини шакллантиришга қаратилган ислоҳотлар” (Фармон, 2022) устувор йўналиш сифатида белгиланди. Мазкур вазифаларнинг муваффақиятли бажарилиши республикамиз тўқимачилик санаоти корхоналарининг фаолияти самарадорлигини бошқариш механизмларини такомиллаштиришни тақозо этади. Иқтисодиётни модернизациялаш шароитида мамлакатимизда тўқимачилик ва тикув-трикотаж саноатини ривожлантириш, соҳа корхоналарининг инвестиция ва экспорт фаолиятини қўллаб-қувватлаш бўйича комплекс чора-тадбирлар амалга оширилиши натижасида республикада ишлаб чиқарилаётган пахта толаси тўлиқ ва ип калаванинг 45 фоизи қайта ишланмоқда. Шунингдек соҳанинг экспорт салоҳияти 3,2 миллиард доллардан ошди (Фармон, 2023). Адабиётлар шарҳи. Иқтисодиётда хорижий инвестицияларни таҳлил қилишда Ғарб ва МДҲ мамлакатлари иқтисодчиларининг фикрларига кўра, хорижий инвестицияларни миллий иқтисодий тизимда жорий этиш учун “Глобаллашув назариялари”ни маҳаллий шароитларга мослаштириш талаб этилади. Хусусан, хорижий инвестициялар тушунчаси бозор иқтисодиётига ўтиш даврида ривожланиб, мустақилликка эришган давлатларда иқтисодий трансформациянинг асосий қисми сифатида шаклланган. Кейнс (1978) инвестицияларни қуйидагича таърифлайди: “Белгиланган даврдаги ишлаб чиқариш фаолияти натижасида капитал қийматининг жорий ўсиши, белгиланган даврдаги даромаднинг истеъмол учун ишлатилмаган қисми”. Ҳозирга қадар амалга оширилган тадқиқотлар ва турли иқтисодий адабиётларда инвестициялар хусусида ҳар хил қарашлар акс этган. жумладан, Шапр, Александер, Бейли (2001), Гитман, Джонк, Зубченко каби иқтисодчи олимларнинг тадқиқотларида инвестицияларнинг мазмун-моҳияти борасидаги қарашларда шуни кўриш мумкин. Шапр, Александер, Бейлилар (2001) тадқиқотларида: “Инвестициялар - келажакда фойда олиш (ижобий самарага эришиш) мақасдида бугун маълум бир бойликдан воз кечиш сифатида кўрсатилган”. Гитман ва Джонклар (1997) қуйидаги фикрларни билдирган: “Инвестиция – бу маблағ киритиш мумкин бўлган ихтиёрий инструмент бўлиб ҳисобланади. бунда инвестор капиталнинг қийматини сақлаш ёки ўстиришни ва (ёки) даромаднинг ижобий томонга ўзгаришини таъминлашни кўзлайди”. 351 www.sci-p.uz III SON. 2025 Ррофессор Ғозибековнинг (2002) докторлик диссертациясида қуйидагилар баён этилган: “Инвестициялар умуман капиталнинг ҳозирги қийматини сақлаш ва (ёки) бу қийматини жамғармаларни кўпайтириш мақсадларида капиталга айлантириш пайтида бўлади. Шу сабабли, улар шу вақт оралиғида истеъмол қилинмайди ва муайян муддатга конкрет объект ва жараёнларга бириктирилади, уларда банд қилинади, бунда улар аниқ ва аниқ бўлмаган хатарларга дуч келади”. Иқтисод фанлари доктори Ҳайдаров (2003) қуйидагича таъриф берган: “Инвестиция – бу мулк шаклидан қатъий назар, тадбиркорлик асосида фаолият юритаётган жисмоний ва юридик шахслар ёки давлатнинг иқтисодий ва ижтимоий самара олиш мақсадида ўз бойликларини қонун доирасида бўлган ҳар қандай тадбиркорлик объектига сарфлашидир”. Додиевнинг (1998) номзодлик диссертациясида қуйидаги таърифни кўришимиз мумкин: “Инвестиция деганда тадбиркорлик фаолият объектларига келгусида фойда (даромад) олиш ёки ижтимоий самарага эришиш мақсадида инвестор қўядиган барча турдаги мулкий, молиявий ва интеллектуал бойликларнинг йиғиндиси тушунилади”. Иқтисодчи олимларимиз Вахабов, Хажибакиев ва Муминовларнинг (2010) фикрича: “Инвес