Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
КОЛИЧЕСТВЕННЫЙ И КАЧЕСТВЕННЫЙ АНАЛИЗ УЧЕТНОЙ ИНФОРМАЦИИ ПРИ ОЦЕНКЕ ФИНАНСОВОГО СОСТОЯНИЯ ХОЗЯЙСТВУЮЩИХ СУБЪЕКТОВ
www.sci-p.uz III SON. · Рахматова Шахноза
Передовая экономика и педагогические технологии · 13 · 35-40 · 2025
Аннотация
This article examines the issue of determining assets by liquidity and dividing liabilities into components by maturity when assessing the financial condition of business entities, including their solvency, with particular attention paid to the importance of data structuring when using accounting information. It is based on the fact that the presence of a large amount of current liabilities, which are difficult to convert into cash, and a large amount of current liabilities, which must be paid quickly, can lead to incorrect conclusions even when the current solvency ratio is high. Keywords: solvency, liquidity, financial condition, accounting information, current assets, current liabilities. Кириш. Хўжалик юритувчи субъектлар молиявий ҳолати, жумладан, уларнинг тўловга қобилиятли эканлигини баҳолашда биринчи навбатда активларни ликвидлилиги бўйича аниқлаб олиш ҳамда мажбуриятларни тўлов муддати бўйича таркибларга ажратиш энг асосий ишлардан ҳисобланади. Чунки, фақатгина жорий активларни жорий мажбуриятларга бўлиш орқали субъектни тўловга қобилиятлилигига баҳо бериб бўлмайди. Активларни таркибида пулга айланиши бир мунча қийин бўлган, жорий мажбуриятларни таркибида эса, тезда тўланиши керак бўлган жорий қарздорликнинг кўп бўлиши жорий тўлов қобилияти коэффициенти юқори чиққанда ҳам нотўғри хулоса шакллантиришга олиб келиши мумкин. Шу боис, актив ва мажбуриятларни тўлов муддатлари бўйича ажратиб олиш ва корхона молиявий ҳолатига баҳо бериш мақсадга мувофиқ. Адабиётлар шарҳи. Тўлов қобилияти, ликвидлилик тушунчалари, бир қанча илмий ишларда ўрганиб чиқилган. Жумладан, Удока ва Анйинганинг (2012) фикрига кўра, банклар қачон ликвидликка эга бўлади, қачонки, алмаштириладиган актив зарурат туғилганда капитални йўқотмасдан дарҳол ўтказилса, активларнинг табиатидан қатъи назар, маблағлар зарур бўлганда, қониқарли нархларда нақд пулга бошқаларга осонлик билан ўтказилиши мумкин бўлса. Қарз берувчилар ликвидлилиги бўйича фикр Эммануэл (1997) томонижан ҳам келтирилган бўлиб, тижорат банки хўжалик юритувчи ташкилотларга фақат қисқа муддатли самарали кредитларни бериши керак. Товарларни ишлаб чиқариш, сақлаш, ташиш ва тарқатишнинг кетма-кет босқичлари орқали ишлаб чиқариш ва эволюцияни молиялаштириш учун мўлжалланган кредитлар ўз-ўзидан тугатиладиган кредитлар ҳисобланади. Бу назария, шунингдек, тижорат банклари қисқа муддатли самарали кредитлар берганда, марказий банк банкларга бундай қисқа муддатли кредитларни гаровга қўйиши кераклиги таъкидланади. Ушбу тамойил ҳар бир банк учун тегишли ликвидлик даражасини ва бутун иқтисодиёт учун мос келадиган пул массасини таъминлайди. Ушбу тадқиқотчилар хулосаларидан кўришимиз мумкинки, сўз тижорат банклари ликвидлилиги хусусида борган. Яъни, тижорат банклари жорий қарзларини қоплаш 254 www.sci-p.uz III SON. 2025 учун доимий маблағга эга бўлишлари, жорий қарздорликни талаб қилинган пайтда, муддати келганда муаммосиз тўлаш қобилиятига, имкониятига эга бўлишлари лозим. Шу билан бирга бир қатор муаллифлар тўлов қобилиятини корхонанинг даромадлигиги билан боғлашга ҳаракат қилишган. Жумладан, Канаан ва Сауд (2018) фикрича, даромадлилик компаниялар ҳаётийлиги ва узлуксизлигини таъминлаш учун эришмоқчи бўлган асосий мақсад бўлиб, компанияларнинг рентабеллигини ошириш уларнинг маблағ манбаларини оптимал бошқариш қобилиятига боғлиқ. Даҳиятда (2016) келтирилишича, компаниялар орзу қилган кўрсаткичларга эришиш учун улар мақбул ликвидлик даражасини сақлаб қолишлари ва ички ва ташқи молиялаштириш манбалари ўртасидаги мувозанатга эришишлари керак. Шу билан бирга ўз бизнесини муаммосиз ишлашини таъминлаш, узлуксизлик учун даромад келтирувчи лойиҳаларга пул маблағларини қайта инвестиция қилиш ва рақобатбардош позицияни таъминлаш учун ишлаши кераклиги, корхона доимий тўлов лаёқатини сақлаб қолиш учун улар пул маблағини йўқотмасликка, айнан даромадли соҳа ва йўналишларга пул тикиш лозимлигига урғу қаратадилар. Юсофф (2017) фикрича, ликвидлилик компаниялар фаолиятининг узлуксизлигини таъминловчи муҳим элементлардан бири ҳисобланади, чунки етарлича ликвидликка эга бўлмаган компаниялар ўз етказиб берувчилари олдидаги қисқа муддатли мажбуриятларини тўлай олмаслиги, хизматлар ва товарларни ўз вақтида тақдим эта олмаслиги, бу уларнинг обрўсига таъсир қилиши мумкин ва компания активларини оптимал бошқаришда самарали фаолият олиб бормаслиги банкротликка олиб келади. Мазкур муаллиф фикрига қарайдиган бўлсак, у ҳам айнан даромадлилик ва ликвидлиликни бир-бирига яқин тушунча сифатида қараб, ликвидлиликни йўқотмаслик, жорий қарздорликни тўлаш учун ҳаракат қилиш лозимлигини келтириб ўтган. Соэненнинг (1993) фикрини кўрадиган бўлсак, жорий активлар ва жорий мажбуриятларга урғу берилганини кўришимиз мумкин, яъни бу ерда айнан жорий активлар нақд пулга яқин ва тез пулга айланувчи элемент сифатида қаралган бўлиб, унинг мавжуд бўлиши жорий мажбуриятларни қоплашга етарли даражада бўлиши билан ифодаланади. Абрютина (2000) эса, замонавий иқтисодий шароитда корхонанинг мавжудлиги ва фаолияти учун унинг ликвидлигини узоқ м
Доказательный фрагмент
«This article examines the issue of determining assets by liquidity and dividing liabilities into components by maturity when assessing the financial condition of business entities, including their solvency, with parti…»
Образец извлечения
Демо-превьюThis article examines the issue of determining assets by liquidity and dividing liabilities into components by maturity when assessing the financial condition of business entities, including their solvency, with parti… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- solvency, liquidity, financial condition, accounting information, current assets, молиявий ҳолат, тўловга қобилиятлилик, бухгалтерская информация, current liabilities, ликвидлилик, liquidityaccounting information, бухгалтерия ахбороти, платежеспособность, текущие активы, текущие обязательства, ликвидность, жорий мажбурият, финансовое положение, жорий актив
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025