ZAMONAVIY AXLOQIY TARBIYANING YUTUQLARI VA KAMCHILIKLARI

Аннотация

This article provides an in-depth analysis of the formation, development and problems of the moral education system in modern society. The achievements in moral education, in particular technological progress, interactive methods, social activism and the introduction of global moral values, play an important role. At the same time, the shortcomings observed in modern moral education - the negative impact of social networks, the crisis of values and the danger of apathy - are also highlighted. The article emphasizes the need for a combination of national and global approaches for effective education. Keywords: moral education, modern society, technological tools, values, social media, traditional education, youth, conscious citizenship, culture, https://scientific-jl.com/ 19-to’plam 4-son May 2025 150 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari spirituality. Абстрактный: В статье дается глубокий анализ становления, развития и проблем, с которыми сталкивается система нравственного воспитания в современном обществе. Важную роль играют достижения в области нравственного воспитания, в частности, технологические достижения, интерактивные методы, общественная активность и внедрение глобальных моральных ценностей. В то же время подчеркиваются и недостатки, наблюдаемые в современном нравственном воспитании: негативное влияние социальных сетей, кризис ценностей, опасность апатии. В статье подчеркивается необходимость сочетания национальных и глобальных подходов к эффективному образованию. Ключевые слова: нравственное воспитание, современное общество, технологические инструменты, ценности, социальные сети, традиционное образование, молодежь, осознаннаягражданственность, культура, духов. Kirish: Axloqiy tarbiya jamiyatning madaniy, ma’naviy va ijtimoiy barqarorligini ta’minlovchi muhim omillardandir. Har bir davlat taraqqiyotida inson kapitalining axloqiy-ruhiy holati alohida ahamiyat kasb etadi. Hozirgi globallashuv davrida texnologiya, ochiq informatsion makon va yangi turmush tarzining kirib kelishi natijasida axloqiy tarbiyada o‘ziga xos yutuqlar va murakkabliklar vujudga kelmoqda. Tarbiya tizimi doimo yangilanib borishi kerak bo‘lgan ijtimoiy institut sifatida zamonaviy sharoitda yangi yondashuvlar va mexanizmlarni talab qilmoqda. Zamonaviy axloqiy tarbiyaning yutuqlari 1. Axborot texnologiyalarining integratsiyasi Onlayn darslar, vebinarlar, mobil ilovalar orqali axloqiy-psixologik bilimlar https://scientific-jl.com/ 19-to’plam 4-son May 2025 151 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari yetkazilishi kengaygan. Masalan, “Coursera” va “Khan Academy”da axloqiy tanlovlar, insoniy qadriyatlar haqida darslar mavjud. O‘zbekistonda “Milliy kontent” loyihalari doirasida bolalar uchun tarbiyaviy multfilmlar (masalan, “Do‘stlik”, “Halollik sirlari”) ishlab chiqilmoqda. 2. Ta’lim va tarbiyaning uyg‘unligi Yangi o‘quv dasturlarida (masalan, O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi tomonidan tasdiqlangan 2023-yilgi model dasturda) “axloqiy-ruhiy rivojlanish” bloklari kiritilgan. O‘quvchilarda fuqarolik, mas’uliyat, empatiya, adolat kabi qadriyatlar darslar jarayonida shakllantirilmoqda. 3. Yoshlar ijtimoiy faolligining oshishi Yoshlar ittifoqi, “Mehr-oqibat”, “Yashil maktab” kabi loyihalarda qatnashish orqali yoshlar ekologik, axloqiy va madaniy ongga ega bo‘lib bormoqda. Statistika: 2023-yilda O‘zbekistonda volontyorlik asosida 1,2 million yosh faol ishtirok etgan (Manba: Yoshlar ishlari agentligi). 4. Ota-ona va maktab hamkorligi “Oila maktab bilan hamkorlikda” dasturi orqali ota-onalar uchun maxsus tarbiyaviy seminar va treninglar yo‘lga qo‘yilgan. Oilada axloqiy namuna ko‘rsatish orqali bolalar tarbiyasiga ijobiy ta’sir ko‘rsatilmoqda. Zamonaviy axloqiy tarbiyaning kamchiliklari https://scientific-jl.com/ 19-to’plam 4-son May 2025 152 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari 1. Ijtimoiy tarmoqlar va ommaviy madaniyat bosimi TikTok, Instagram, YouTube kabi platformalarda yoshlar orasida mashhur bo‘lgan ayrim kontentlar axloqiy qadriyatlarga zid bo‘lgan hodisalarni targ‘ib qilmoqda. Bu yoshlar orasida istehzoli nutq, hurmatsizlik, iste’molchilik kabi illatlarning kuchayishiga olib kelmoqda. 2. Milliy qadriyatlarning eskilik sifatida qaralishi Ba’zi yoshlar o‘z madaniyati va an’anaviy tarbiyasini zamonaviylikka zid deb baholamoqda. Natijada ota-onaga hurmat, mehr-oqibat, sabr-toqat kabi qadriyatlar sustlashmoqda. 3. Axloqiy mezonlar va qonun o‘rtasidagi tafovut Huquqiy javobgarlik mavjud bo‘lsa-da, har doim axloqiy me’yorlar bilan uyg‘un bo‘lmasligi muammolar keltirib chiqarmoqda. Masalan, noqonuniy bo‘lmagan, ammo jamiyatda axloqan yomon qaraluvchi holatlar yoshlarda chalkashlik uyg‘otmoqda. 4. Axloqiy tarbiyaning yagona strategiyasining yo‘qligi Turli maktablarda tarbiya uslublari farqli, ba’zan qarama-qarshi bo‘lmoqda. Bu esa axloqiy qadriyatlar birligini buzadi. Aholining farqli ijtimoiy guruhlari uchun moslashtiri