Латинские и греческие элементы в трансформации научно-технических составных терминов (на примере английского, узбекского и турецкого языков)

Аннотация

This article is devoted to author`s style in urdu translations of “Babur-name”. It was translated into urdu three times: the first one was translated from Turkic by Mirza Haydar Kuragoniy (1962, Pakistan. Karachi), the second was translated from Persian by Rashid Akhtar Nadviy (1991, Pakistan Lahor) and the third one was translated from Persian by Yunus Jafariy (2007, England). Keywords and expressions: “Babur-nama”, translation language, urdu translations, literary portret, author`s style, comparative analysis. Бобур қолдирган илмий-адабий мерос этилган1. Титулда китобнинг номи “Бобур- ичида, шубҳасиз, энг буюги “Бобурнома”- нома” деб, унинг тагида эса “Тузуки Бобу- дир. У ўзбек адабиётида дастлабки насрий- рий” деб келтирилган. Мундарижа “Бобур ва мемуар ва тарихий-илмий асар ҳисобланади. Бобурнома” сарлавҳали сўз боши бўлиб, Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг шоҳ аса- китоб жами 426 саҳифадан иборат. Убайдул- рини жаҳонга машҳур қилган, бошқа халқ- ла Қуддусий изоҳларини таҳрир қилган, ларни ҳам баҳраманд этган нарса унинг таржи- тўлдирган ва сўз боши ёзган 2 . Иккинчи маларидир. Бугунги кунда “Бобурнома” дунё- таржима Рашид Ахтар Надвий форс тилидан нинг 30 дан ортиқ тилига таржима қилинган бажарган қисқа3 таржима ҳисобланади. Асар ҳамда қайта-қайта нашр этилмоқда. Айрим тилларда “Бобурнома”нинг бир нечтадан алоҳида-алоҳида таржималари мав- 1 Ушбу таржиманинг янги нашри яқинда Покистоннинг Лаҳўр шаҳрида чоп этилган, деган маълумот бор, лекин жуд. Масалан, урду тилига уч марта ўгирил- тафсилотлари маълум эмас. Бу ҳақда қаранг: Сўзбоши / ган. “Бобурнома” ни урду тилига биринчи Бобурнома. – Карачи, 2007. – Б. 2. марта Мирзо Насируддин Ҳайдар Кўрагоний 2 Бобурнома. Мирза Ҳайдар Кўрагоний таржимаси. – таржима қилган. Таржима 1962 йилда Кара- Карачи, 1962. чи шаҳрида «Бук-Ленд» нашриётида чоп 3 Бобурнома. Рашид Ахтар Надвий таржимаси. – Лаҳўр, 1993. 55 SHARQ M ASH’ALI Б омбай шаҳрида Мирзо Муҳаммад Шеро- Темур. Мансур мирзо била Бойқаро мирзо зийнинг “Читра Прабҳа Пресс” нашриётида подшоҳлиқ қилғон эмас. Онаси Ферузабегим чоп этилган форсча нашридан таржима қи- эди, Темурбекнинг набираси. Султон Ҳусайн линган. Бу форсча қўлёзма ўз навбатида мирзо Мироншоҳ мирзонинг ҳам набираси бў- Удайпур ражасининг кутубхонасидан топил- лур эди. Султон Ҳусайн мирзо каримут-тара- ган. 246 саҳифадан иборат тўлиқ бўлмаган файн эди, асил подшоҳ эди. Бир туқғон икки мазкур форсча қўлёзманинг кўчирилган йили ўғул, икки қиз эдилар. Бойқаро мирзо ва Сул- ҳақида ҳеч қандай маълумот келтирилмайди. тон Ҳусайн мирзо, Окобегим ва яна Аҳмадхон “Бобурнома”нинг учинчи таржимасини форс олғон қиз Бадакабегим, Бойқаро мирзо Султон тилидан ҳиндистонлик профессор Юнус Ҳусайн мирзодин улуқ эди ва навкари эди, вале Жаъфарий амалга оширди ва ушбу таржима девон бошида ҳозир бўлмас эди, ғайри девонда Англияда чоп этилди1. Акбаршоҳнинг буй- бир тўшакта ўлтурурлар эди...2 руғига биноан Абдураҳим Хони Хонон Кўрагоний таржимаси: асарни форс тилига таржима қилган ва 1589 و س۔ اا ا ى م از ن йил ноябрида подшоҳга тақдим этган. Нашр сўнгида бир қатор иловалар, фойдаланган از ن ۔ سا۔ خ از манбалар, кўрсаткичлар келтирилган. ۔ن ا ر ا از از ا از ر Бобур асарлари, айниқса, “Бобурнома” нисбатан содда ва равон услубда битилган. ر ا ہزو ں سا۔ د از ہ ا روا از Бобурдан илгари ва Бобур замонида ҳам ا از از ن ب سا۔ тарихга оид асарлар тили ниҳоятда жимжи- ہو۔ نا ر ں ود ل دد ر وا ل از ۔ мадор эди. Бобур эса равон услуб тарафдори бўлган. Бундай услубнинг афзал эканлигини ا از ن از ا ( ا روا ا бутун ижодида исботлаган. ا ں ود ہو ر رد۔ آ ر رد سا ا۔ “Бобурнома” билан танишиб чиқиш жа- раёнида Бобурнинг яқин кишиларига берган 3 таърифу тавсифлари, табиат манзаралари, жой Кўрагоний Султон Ҳусайн мирзонинг номлари, ҳайвонот ва наботот олами ва жуда насабномасини келтирганда, Амир Темур- кўп нарсаларга ўта синчковлик билан қараши, нинг исмидан кейин Соҳибқирон сўзини персонажларнинг адабий портрети маҳорат қўшиб қўяди. Аслиятда Мансур мирзо била билан чизилганига гувоҳ бўлиш мумкин. Бойқаро мирзо подшоҳлиқ қилғон эмас, де- Ушбу мақолада адабий портрет мисолида му- йилган, аммо таржимон исмларни чалкашти- аллиф услуби масаласига эътибор қаратилиб, риб юборган – Мансур мирзонинг ўрнига учала таржимани қиёслаб ўрганилди. Умаршайх мирзо бўлиб кетган. Мироншоҳ Рашид Ахтар Надвий таржимаси қисқа мирзо исми Нишот мирзо деб хато битилган. бўлганлиги сабабли кўп ўринлар тушиб қол- Султон Ҳусайн мирзо каримут-тарафайн эди, ган. Шунинг учун айрим ўринларда биз асл подшоҳ эди, деган жумладаги каримут- иккита таржимани қиёслаб ўргандик. тарафайн ибораси учун урду тилида ...Валодат ва насаби: валодати секкиз юз Нажибут-тарафайн (нажиб – аслзода, таг- қирқ иккида, Ҳирида, Шоҳрух мирзо замонида тугли) бирикмаси қўлланган, лекин ундан эди. Султон Ҳусайн мирзо бинни Мансур олдин Мирзонинг она томони ҳам, ота бинни Бойқаро бинни Умаршайх бинни Амир 2 Парчалар қуйидаги нашрдан олинди: Бобурнома. – 1 Бобурнома. Форсчадан Ю. Жаъфарий тарж. Изоҳ ва Т.: Шарқ, 2002. – Б. 128. шарҳлар муаллифи Ҳасан Бег. –