BOZOR IQTISODIYOTI SHAROITIDA OZIQ-OVQAT ISHLAB CHIQARUVCHI KORXONALARNING TAHLILI

Аннотация

This article discusses the special importance of food production enterprises as one of the strategic sectors of the national economy in a market economy. They play an important role not only in ensuring food security for the population, but also in increasing employment, strengthening export potential and strengthening economic stability. Keywords: Market economy, food industry, production, export, innovation, logistics, product quality, economic stability, employment. Аннотация: В статье рассматривается особое значение предприятий пищевой промышленности как одной из стратегических отраслей народного хозяйства в условиях рыночной экономики. Высказывались мнения о важной роли, которую они играют не только в обеспечении продовольственной безопасности населения, но и в повышении занятости, укреплении экспортного потенциала, укреплении экономической стабильности. https://scientific-jl.com/ 20-to’plam 2-son Iyun 2025 68 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari Ключевые слова: Рыночная экономика, пищевая промышленность, производство, экспорт, инновации, логистика, качество продукции, экономическая стабильность, занятость. Kirish va mavzuning dolzarbligi. Bozor iqtisodiyoti sharoitida oziq-ovqat ishlab chiqaruvchi korxonalar mamlakat iqtisodiyotining ajralmas qismi bo‘lib, ularning faoliyati nafaqat iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash, balki aholining oziq- ovqat xavfsizligini, bandlikni oshirish va eksport salohiyatini kuchaytirishda ham muhim rol o‘ynaydi.O‘zbekiston Respublikasida oziq-ovqat sanoati so‘nggi yillarda jadal rivojlanib, 3200 dan ortiq korxonalar orqali 200 dan ortiq mahsulot turlari ishlab chiqarilmoqda. Bu sanoat tarmog‘i asosan mahalliy xom ashyoni qayta ishlashga asoslangan bo‘lib, mamlakatni oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. Shu bilan birga, oziq-ovqat sanoatining rivojlanishida bir qator muammolar mavjud. Xususan, ishlab chiqarish jarayonlarining samaradorligi, mahsulot sifatining barqarorligi, raqobatbardoshlik darajasi va eksport salohiyati kabi masalalar dolzarb hisoblanadi. Bu muammolarni bartaraf etish uchun zamonaviy boshqaruv mexanizmlarini joriy etish, innovatsion texnologiyalarni qo‘llash va klaster tizimini rivojlantirish zarur.Maqolada O‘zbekiston Respublikasida oziq-ovqat sanoatining hozirgi holati, rivojlanish tendensiyalari, mavjud muammolar va ularni hal etish yo‘llari tahlil qilinadi. Shuningdek, raqamli iqtisodiyot sharoitida oziq-ovqat sanoati korxonalari faoliyatini tashkil etishda zamonaviy boshqaruv mexanizmlaridan foydalanish, klaster tizimini joriy etish va mahsulot raqobatbardoshligini oshirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqiladi. Ilmiy tadqiqot metodologiyasi. Ushbu tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasida oziq-ovqat ishlab chiqaruvchi korxonalarning bozor iqtisodiyoti sharoitidagi faoliyati o‘rganilgan. Tadqiqotda quyidagi metodologik yondashuvlar qo‘llanilgan: 1. Statistik tahlil : Oziq-ovqat sanoatining ishlab chiqarish hajmi, eksport-import ko‘rsatkichlari, bandlik darajasi kabi statistik ma’lumotlar tahlil qilindi. Bu ma’lumotlar O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi va https://scientific-jl.com/ 20-to’plam 2-son Iyun 2025 69 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari boshqa rasmiy manbalardan olingan.2. Ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish: Oziq- ovqat sanoatining rivojlanish tendensiyalari, mavjud muammolar va ularni hal etish yo‘llari bo‘yicha mavjud ilmiy adabiyotlar o‘rganildi. Bu adabiyotlar ichida xalqaro va mahalliy ilmiy jurnallar, maqolalar va kitoblar mavjud.3. Empirik tadqiqot: Oziq-ovqat ishlab chiqaruvchi korxonalarning faoliyati o‘rganildi. Bu o‘rganish jarayonida korxonalarning ishlab chiqarish jarayonlari, mahsulot turlari, ishlab chiqarish samaradorligi va boshqa ko‘rsatkichlar tahlil qilindi.4. So‘rovnoma va intervyu: Oziq-ovqat sanoatida faoliyat yuritayotgan mutaxassislar bilan so‘rovnoma va intervyular o‘tkazildi. Bu usul orqali sanoatdagi muammolar, innovatsion texnologiyalarni joriy etish, mahsulot sifatini oshirish va boshqa masalalar bo‘yicha fikrlar yig‘ildi.5. Kvantitativ va sifatli tahlil : Yig‘ilgan ma’lumotlar kvantitativ va sifatli tahlil usullari yordamida tahlil qilindi. Kvantitativ tahlil uchun statistik usullar, sifatli tahlil uchun esa kontent tahlili va tematik tahlil usullari qo‘llanildi.6. Model yaratish: Oziq-ovqat sanoatining rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillarni aniqlash uchun model yaratildi. Ushbu modelda iqtisodiy, ijtimoiy, texnologik va ekologik omillar hisobga olindi.7. Tavsiya va takliflar ishlab chiqish: Tadqiqot natijalari asosida oziq-ovqat sanoatini rivojlantirish bo‘yicha tavsiya va takliflar ishlab chiqildi. Bu takliflar innovatsion texnologiyalarni joriy etish, mahsulot sifatini oshirish, logistika tizimini takomillashtirish va boshqa sohalarni o‘z ichiga oladi. Natijalar va muhokama. Oziq-ovqat sanoatining hozirgi holati - O‘zbekiston Respublikasida oziq-ovqat sanoati milliy iqtisodiyotning muhim ta