Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
CHET TILI TA’LIMIDA KOMMUNIKATIV YONDASHUVNING SAMARADORLIGI
Gapparov Abdujalil Jabbarovich
Роль науки в развитии нового Узбекистана и факторы развития · 8 · 201-204 · 2025
Аннотация
Kommunikativ til o‘qitish (CLT) chet tillarini o‘qitishda muloqotga asoslangan samarali metodlardan biri bo‘lib, o‘quvchilarning haqiqiy hayotiy vaziyatlarda tilni qo‘llash qobiliyatini rivojlantirishga qaratilgan. Ushbu maqolada CLT metodining asosiy tamoyillari, afzalliklari va qiyinchiliklari tahlil qilinib, uning lingvistik kompetensiyani oshirish, tanqidiy fikrlashni rivojlantirish va ta’lim jarayonini jonlantirishdagi o‘rni yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, CLT yondashuvi talabalarni interaktiv o‘rganish muhitiga jalb etish orqali samarali natijalarga erishish imkonini beradi. Kalit so‘zlar: Kommunikativ til o‘qitish, chet tili ta’limi, interaktiv metodlar, muloqot kompetensiyasi, real vaziyatlarda til o‘rganish, lingvistik rivojlanish, tanqidiy fikrlash, ta’lim texnologiyalari Kommunikativ til o‘qitish (CLT) chet tillarini o‘qitishda samarali metodlardan biri sifatida e’tirof etilib, asosiy urg‘uni muloqotga yo‘naltirilgan ta’limga qaratadi. Ushbu metod odatiy grammatik yondashuvlardan farqli ravishda, o‘quvchilarning nutqiy kompetensiyasini oshirishga, amaliy foydalanishga va haqiqiy hayotiy vaziyatlarda tilni qo‘llashga asoslangan. CLT metodining asosiy afzalliklaridan biri uning o‘quv muhitini tilga boyitish qobiliyatidir. Ushbu yondashuv orqali talabalar til ko‘nikmalarini tabiiy ravishda rivojlantirib, bir vaqtning o‘zida nutqiy madaniyat va kommunikativ strategiyalarni o‘zlashtiradilar. Tilni bevosita real hayotiy vaziyatlar orqali o‘rganish, o‘quvchilarni o‘z fikrlarini erkin ifoda eta olishlari uchun rag‘batlantiradi [1]. https://scientific-jl.com/ 17-to’plam 1-son Mart 2025 395 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari CLT metodining samaradorligi lingvistik va psixolingvistik tadqiqotlar bilan tasdiqlangan bo‘lib, mazmunli til tajribasi orqali bilimlarni yanada chuqurroq o‘zlashtirishga yordam beradi. Talabalar dars jarayonida tilni amalda qo‘llash imkoniyatiga ega bo‘lib, so‘z boyligi, grammatik tuzilmalar va nutqiy uslublarni tabiiy kontekstda o‘rganadilar. Muloqotga asoslangan yondashuv nutqiy faollikni oshirishga yordam beradi va talabalarni chet tilida ishonch bilan gapirishga undaydi. Bundan tashqari, CLT tanqidiy fikrlash va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi. Talabalar o‘zaro suhbatlar, bahs-munozaralar va jamoaviy topshiriqlar orqali nafaqat lingvistik bilimlarni, balki mustaqil fikrlash va mantiqiy tahlil qilish qobiliyatlarini ham oshiradilar. Bunday integrativ yondashuv til o‘rganish jarayonini yanada samarali va qiziqarli qiladi [2]. Shunga qaramay, CLTni amaliyotga tatbiq etishda qator muammolar mavjud. Eng katta muammolardan biri o‘qituvchilarning yuqori darajadagi til kompetensiyasi va metodik ko‘nikmalarga ega bo‘lish zaruriyatidir. O‘qituvchilar nafaqat tilni, balki zamonaviy kommunikativ metodlarni ham chuqur bilishlari kerak. Bu esa ta’lim jarayonining oldindan puxta rejalashtirilishini va didaktik materiallarning ehtiyotkorlik bilan tanlanishini talab qiladi. Shuningdek, ba’zi talabalar uchun CLT metodi doirasida chet tilida fikrlash va muloqot qilish qiyinchilik tug‘dirishi mumkin. Ayniqsa, boshlang‘ich darajadagi o‘quvchilar uchun bu jarayon murakkab bo‘lib, tushunmovchilik va motivatsiyaning pasayishiga olib kelishi mumkin. Ushbu muammoni hal qilish uchun o‘qituvchilar vizual vositalar, soddalashtirilgan matnlar va bosqichma- bosqich yo‘naltirish kabi qo‘llab-quvvatlash usullaridan foydalanishlari zarur [3]. Baholash tizimi ham CLTda alohida o‘rin tutadi. An’anaviy baholash usullari, ya’ni faqat grammatik bilimlarga asoslangan testlar, talabalar rivojlanishini to‘liq aks ettirmasligi mumkin. Shu sababli, CLT darslarida baholashning amaliy usullari, jumladan, taqdimotlar, loyiha ishlari, yozma insho va refleksiyalar qo‘llanilishi lozim. Bunday yondashuv o‘quvchilarning muloqot https://scientific-jl.com/ 17-to’plam 1-son Mart 2025 396 Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari qobiliyatini ob’ektiv baholash va ularning rivojlanish darajasini aniqlash imkonini beradi. Zamonaviy texnologiyalar CLT metodining samaradorligini yanada oshiradi. Onlayn resurslar, video darslar, interaktiv o‘yinlar va virtual platformalar o‘quvchilarga haqiqiy til muhitida mashq qilish imkoniyatini taqdim etadi. Mobil ilovalar va onlayn hamkorlik vositalari esa o‘quvchilarning sinfdan tashqari mashg‘ulotlarini qo‘llab-quvvatlab, ularning tilni yanada chuqurroq o‘zlashtirishlariga yordam beradi [4]. CLT zamonaviy ta’lim tamoyillariga ham mos keladi. XXI asr globalizatsiya jarayonlari bilan ajralib turar ekan, xorijiy tillarni mukammal bilish va samarali muloqot qilish ko‘nikmalari tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. CLT esa o‘quvchilarni dunyo miqyosida samarali muloqot qilishga tayyorlashga qaratilgan bo‘lib, til ta’limini yanada mazmunli va natijaviy qiladi [5]. Xulosa qilib aytganda, kommunikativ til o‘qitish (CLT) chet tili ta’limida samarali yondashuvlardan biri bo‘lib, talabalarni re
Доказательный фрагмент
«Kommunikativ til o‘qitish (CLT) chet tillarini o‘qitishda muloqotga asoslangan samarali metodlardan biri bo‘lib, o‘quvchilarning haqiqiy hayotiy vaziyatlarda tilni qo‘llash qobiliyatini rivojlantirishga qaratilgan.»
Образец извлечения
Демо-превьюKommunikativ til o‘qitish (CLT) chet tillarini o‘qitishda muloqotga asoslangan samarali metodlardan biri bo‘lib, o‘quvchilarning haqiqiy hayotiy vaziyatlarda tilni qo‘llash qobiliyatini rivojlantirishga qaratilgan. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- chet tili ta’limi, interaktiv metodlar, Kalit so‘zlar: Kommunikativ til o‘qitish, muloqot kompetensiyasi, lingvistik rivojlanish, real vaziyatlarda til o‘rganish, tanqidiy fikrlash, ta’lim texnologiyalari
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025