Пак Чи Вон – основоположник жанра сатирических рассказов в корейской литературе

Аннотация

The article analyzes the creativity of the Pak Chi Von, creator of a genre as a short satirical story. Writer’s innovative elements of the reflection of the modern era are substantiated. Keywords and expressions: satirical story, conviction, idea, social injustice, realism. XVII–XVIII асрларда корейс адабиётининг ёрқин публицистик хусусият касб этган, ривожланиш жараёни мамлакатнинг ижтимо- ёзувчининг ўзи эса ўзи танлаган ижтимоий ий-сиёсий ва маданий ҳаётидаги янги тенден- адиб йўлига ҳамиша содиқ қолган. Ўз асар- циялар билан тавсифланган. Мазкур тенден- лари учун қаҳрамонлар танлашга нисбатан циялар Имжин уруши тугаши натижасида муаллиф ёндашувининг изчиллигини айнан давлатчиликнинг қайта тикланиши, турли иқ- шу билан изоҳлаш мумкин: уларнинг барча- тисодий ислоҳотлар амалга оширилиши, шу- си, одатда, жамиятнинг қуйи табақалари ва- нингдек маърифатчилик ғоялари ва амалий киллари – йўқсиллар ва ҳатто гадолар, шу- фанларни кенг ёйиш учун имконият яратган нингдек, бошқа табақаларнинг камбағаллаш- “Аниқ фанлар учун” ижтимоий ҳаракатининг ган вакиллари. Улар конфуцийчилик таъли- фаоллашуви билан белгиланган. Ушбу тенден- мотининг инсон идеали ҳақидаги мезонлари- циялар адабиётда ҳам ўз аксини топган – у дан узоқ. Аммо, шунга қарамай, муаллиф фик- реал воқеликни бадиий воситалар ёрдамида рига кўра, бу одамлар улар ҳақида ҳеч бўлма- гавдалантиришга янада яқинлашган. ганда, бадиий асарда гапириш учун лойиқ. Ёзувчилар ҳаётни ҳаққоний акс эттириш- “Шимолий таълимот” гуруҳининг вакили га интилиб, халқ анъаналарига, ахлоқ ва бўлган Пак Чи Воннинг қобилияти унга ко- маънавиятга қизиқишни кучайтирган, уларда рейс халқининг миллий бойлигига айланган миллий қадриятларни кўрган, улардан фой- асарларни яратиш имконини берди2. Тўғри, даланиб инсоннинг шахсий ҳаётини, унинг ёзувчининг барча асарлари хитой тилида ёзил- ўзи билан ўзи курашини янада теран акс ган ва шу сабабли улар билан танишиш имко- эттириш йўлини танлаган – илгари адабиёт- ниятига маълум вақт фақат китобхонларнинг да бу нарса кузатилмаган эди1. тор доираси эга бўлган. Бундан ташқари, ўша Пак Чи Вон адабий услубининг ўзига хос давр ҳукумати Пак Чи Вон асарларини жамият хусусияти шундаки, унинг барча асарлари учун хавфли асарлар сифатида чоп этишни тақиқлаган. Аммо вақт ўтиши билан бу тақиқ 1 Корейская литература (с древнейших времен до 50-х годов XX в.). – Т.: Истиклал, 2015. – С. 68. 2 Ўша манба. – Б. 75. 16 S H A R Q M A S H ’ A L I бекор қилинган, ёзувчининг асарлари корейс кўради. У таълим тизимини тубдан ислоҳ халқининг кенг оммасига етиб борди. қилиш зарур, деб ҳисоблайди. Пак Чи Вон ижоди адиб ўз асарларида Пак Чи Вон қаҳрамонларида инсонга хос воқеликни акс эттириш, персонажларни тас- бўлган табиий хусусиятлар кўзга ташланади: вирлашга нисбатан янгича ёндашувларни улар мансаб кетидан қувмайди, ўз ютуқлари- қўллагани билан эътиборни тортади. Ёзувчи- дан керилмайди, овқат ва кийим танламайди, нинг ёрқин истеъдоди унинг “Панчёнчак энг ифлос ишдан ҳам ҳазар қилмайди. павильонидан норасмий таржимаи ҳоллар” Масалан, “Кван Мун” ҳикоясидаги гадониу- деб номланган биринчи асаридаёқ намоён нинг бундай “ҳаёти” қаноатлантиради, у бўлган. Шуни қайд этиб ўтиш лозимки, мансаб ва бойлик ҳақида ўйламайди. унинг бадиий мероси унча катта эмас. Унга Бу ерда ҳаёт мазмунининг мазкур талқини юқорида зикр этилган биринчи асар, машҳур билан цивилизация ютуқлари ва нуқсонларини “Хитой кундалиги”, турли қайдлар, шеърлар рад этадиган даос турмуш тарзи ўртасида ва ҳоказолар киради. алоқа кўзга ташланади. Ёзувчи ўз қаҳрамон- Аммо шу оз сонли асарларда ҳам жамият ларини дунё ташвишларидан узоқлашган қа- олий табақасининг асл моҳиятини фош қилган димги донишмандларга ўхшатади. Улар ўз янги реалистик йўналиш ёзувчисининг истеъ- мулоҳазаларида даосизмнинг биринчи файла- доди бўртиб намоён бўлган. Ёзувчининг юқо- суфи Лаоцзива милоддан аввалги IV асрда рида зикр этилган биринчи асари олимлар таба- яшаган файласуф Чжуанцзи асарларига таяна- қаси ҳақидаги аллегориялар тўпламидир. ди. Шундай қилиб, ёзувчининг норасмий тар- Уларнинг аёвсиз фош қилувчи хусусияти юксак жимаи ҳолида воқеликни ҳаққоний акс этти- мартабали амалдорлар қаҳрини қўзғатган. ришга интилиш билан бир қаторда, даосизмга Ёзувчи учун бўшлиқ ҳосил қилинган, мурожаат этиш ҳоллари кузатилади. Бизнинг- аммо олий табақа вакилларининг таъқиби ча, бу ёзувчининг ўзи яшаган давр воқелигини ҳам Пак Чи Вонни ўз жамияти воқелигини ҳаққоний акс эттиришга интилиш жараёнида ҳаққоний акс эттириш йўлидан қайтармаган. сатирик асосни кучайтириш уринишлари би- Ёзувчининг норасмий таржимаи ҳоллар тўп- лан белгиланган бўлса керак. лами замирида оддий инсон ҳаётини жамият Норасмий таржимаи ҳоллар орасида “Са- олдида ўз мажбуриятларини ҳис этмасдан ҳоватли ҳожатхона тозаловчи ҳақида ҳикоя” боқи беғам ҳаёт кечираётган олий табақа алоҳида диққатга сазовор. Унинг асосини вакилларига қарама-қарши қўйиш ётади. ёзувчи ҳаётдан олган. Айнан оддий меҳнат- “Дворян” ҳикоясида ёзувчи ўз даври жамия- каш одамда Пак Чи Вон она замин ҳақида тининг олий табақа