Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
O‘QUV VAZIYATLARI ASOSIDA “XIX ASR OXIRI XX ASR BOSHLARIDA TURKISTONDA MAORIF” MAVZUSINING O‘TILISHI
Vohidov Sardorbek Bahodir o‘g‘li
Академические исследования в современной науке · 2026
Аннотация
В данной статье проанализирована система образования, сформировавшаяся в Туркестане в конце XIX – начале XX века, с точки зрения технологии обучения на основе учебных ситуаций. В исследовании раскрыты теоретические и практические основы преподавания таких социально-просветительских процессов, как деятельность традиционных школ и медресе, движение джадидов, внедрение новых методов обучения, а также появление русско-туземных школ, с применением интерактивных методов, обеспечивающих активное участие студентов. Технология обучения на основе учебных ситуаций позволяет формировать у студентов компетенции критического и исторического мышления, анализа причинно-следственных связей, самостоятельного изучения и оценки исторических источников. Содержание статьи демонстрирует дидактическую значимость учебных ситуаций в процессе преподавания истории, особенно при глубоком осмыслении таких актуальных тем, как «Образование в Туркестане». Ключевые слова: образование в Туркестане, джадидские школы, 25 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference русско-туземные школы, учебные ситуации, историко-педагогический процесс, интерактивные методы, компетентностный подход, критическое мышление, педагогические технологии. Annotation: This article analyzes the education system that emerged in Turkestan during the late 19th and early 20th centuries from the perspective of instructional technology based on learning situations. The study explores the theoretical and practical foundations of teaching key socio-educational developments of the period—such as traditional schools and madrasahs, the Jadid movement, the introduction of new-method schools, and the emergence of Russian-native schools—using interactive methods that ensure active student engagement. The learning situation-based approach facilitates the development of student competencies such as critical and historical thinking, the analysis of cause-and-effect relationships, and the independent study and evaluation of historical sources. The content of the article reveals the didactic significance of learning situations in teaching history, particularly in enabling a deeper understanding of pressing historical topics such as “Education in Turkestan.” Keywords: Education in Turkestan, Jadid schools, Russian-native schools, learning situations, historical-pedagogical process, interactive methods, competency-based approach, critical thinking, pedagogical technologies. Bugungi kunda ta’lim jarayonida tarixiy bilimlarni samarali o‘rgatish, ayniqsa, talabalarda tarixiy tafakkur va tahliliy yondashuvni shakllantirish zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llashni taqozo etadi. Shu nuqtayi nazardan, o‘quv vaziyatlari asosida dars tashkil etish - talabalarning bilishga qiziqishini kuchaytirish, tarixiy hodisalarni chuqur anglash va ularni real hayotiy holatlar bilan bog‘lash imkonini beradi. Yurtboshimiz takidlaganlaridek "Milliy tarixni milliy ruh bilan yaratish kerak. Aks holda uning tarbiyaviy ta’siri bo‘lmaydi."1ushbu fikrlardan ko’rishimiz mumkinki O’zbekiston tarixi darslarini o’qitilishida milliy tarixiy tamoyilga asoslanishimiz zarur hisoblanadi. XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Turkistonda yuz bergan ma’rifiy harakatlar, xususan jadidchilik oqimi, yangi usul maktablarining ochilishi, rus-tuzem maktablari faoliyati, diniy va dunyoviy ta’lim tizimlarining o‘zaro munosabati mazkur davrning tarixiy-pedagogik mohiyatini belgilab bergan muhim omillardir. Mazkur davrni o‘rganish nafaqat tarixiy bilimlarni egallash, balki talabalarda tanqidiy fikrlash, ijtimoiy jarayonlarga faol munosabat bildirish ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi. Aynan shu tarixiy davrni talabalarga o‘quv 1 Sh.Mirziyoyev. Ma’naviy-ma’rifiy ishlar tizimini tubdan takomillashtirish, bu borada davlat va jamoat tashkilotlarining hamkorligini kuchaytirish masalalari bo‘yicha videoselektor yig‘ilishi 19.01.2021-yil 26 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference vaziyatlar asosida o‘rgatish texnologiyasining samaradorligi, uning mazmuni, bosqichlari va pedagogik afzalliklari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilish zarur sanaladi. Bundan tashqari tarix fanini o‘qitishda o’quv vaziyatlar orqali talabalarning mustaqil fikrlash va tarixiy faktlarni baholashga oid kompetensiyalarini shakllantirish masalalariga alohida e’tibor qaratilishi kerak. Mavzuning dolzarbligi: Tarixiy jarayonlarni chuqur o‘rganish bugungi kun talabi hisoblanadi. Ayniqsa, XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Turkistonda yuz bergan ijtimoiy- ma’naviy o‘zgarishlar, maorif sohasidagi yangilanishlar, jadidchilik harakati va yangi turdagi maktablarning paydo bo‘lishi milliy uyg‘onish g‘oyalarining shakllanishiga kuchli turtki bo‘lgan. Bu tarixiy bosqich nafaqat o‘z davrida balki bugungi ta’lim-tarbiyaviy jarayonlar uchun ham katta amaliy ahamiyatga ega. Mazkur davrni chuqur o‘rganish orqali talabalar tarixiy tafakkur, ijtimoiy mas’uliyat, madaniy merosga hurmat kabi qadriyatlarni anglaydi.
Доказательный фрагмент
«В данной статье проанализирована система образования, сформировавшаяся в Туркестане в конце XIX – начале XX века, с точки зрения технологии обучения на основе учебных ситуаций.»
Образец извлечения
Демо-превьюВ данной статье проанализирована система образования, сформировавшаяся в Туркестане в конце XIX – начале XX века, с точки зрения технологии обучения на основе учебных ситуаций. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Education in Turkestan, Jadid schools, Russian-native schools, Turkistonda maorif, kompetensiyaviy yondashuv, o‘quv vaziyatlari, pedagogik texnologiyalar., interaktiv metodlar, tarixiy-pedagogik jarayon, rus-tuzem maktablari, jadid maktablari, tanqidiy fikrlash
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Диссертации и авторефератыYusupov Kuanıshbay Baltabayevich2026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025