O`zbekistonda o`sadigan bir yillik shuvoq o`simligidan (Artemisia annua L) artemizininni ajratib olishning takomillashtirilgan usuli

Аннотация

Artemisia annua L. o`simligining turli geografik mintaqalardagi vakillarining kimyoviy tarkibi, xususan, Artemizinin miqdori o`rganilgan. Lekin, O`zbekistonda o`sadigan vakillarining kimyoviy tarkibi o`rganilmagan. Mazkur tadqiqotda O`zbekistonda, xususan, Farg`ona vodiysida o`sadigan Artemisia annua L.o`simligidan Artemizininni ajratib olish va miqdorini aniqlash maqsad qilingan.Artemisia annua L.o`simligidan Artemizininni ajratib olishda organik erituvchilarda ekstraksiya qilish, ajratib olingan moddaning fizik-kimyoviy ko`rsatkichlari, kimyoviy tarkibi hamda tuzilishini aniqlashda yupqa qatlamli va ustunli xromatografiya, IQ, mass-spektrometriya usullari qo`llanilgan. Farg`ona vodiysida o`sadigan Artemisia annua L.o`simligidan organik erituvchilarni almashtirish orqali 1,2-1,5 % gacha Artemizininni ajratib olishga erishildi. Petroley efirda ektraksiya jarayoni turli vaqtlarda olib borildi. Ekstraksiya vaqti 2 sutkadan ortganda unum sezilarli o`zgarmasligi aniqlandi. Olingan moddaning IQ- va mass-spektrlari tahlil qilinganda tuzlishi artemizininning tuzilishiga mos kelishi kuzatildi.Shunday qilib, birinchi marta O`zbekistonda, Farg‘ona vodiysida o`sadigan Artemisia annua L.o`simligidan Artemizinin biologik faol moddasini toza holda ajratib olindi. Ektraksiya va tozalash metodikasi takomillashtirildi hamda umumiy unumning 1,5 % gacha oshirilishiga erishildi.