KONVEYER TRANSPORTIDA INTELLEKTUAL GIRLYANDALI ROLIKLI TAYANCHLARNI QO‘LLASH IMKONIYATINI MODELLASHTIRISH

Аннотация

This article examines the issues of assessing the possibilities of using intelligent roller girdle supports in conveyor transport systems through modeling. Compared to traditional supports, intelligent roller girdle support systems are equipped with sensors that allow real-time monitoring of loading, vibration, and operating conditions. The article assesses the design advantages, operational reliability, and technological adaptability of these systems using mathematical modeling methods. The modeling results show that the integration of intelligent roller girdle support systems into conveyor transport allows for extending their service life, early detection of technical malfunctions, and increasing overall energy efficiency. Keywords: Intelligent roller bearings, girlyand support system, conveyor transport, mathematical modeling, technical diagnostics, operational reliability KIRISH. Konchilik sanoati korxonalarining texnik-iqtisodiy natijalari ko‘p jihatdan tasmali konveyerlar faoliyati va ularning iqtisodiy ko‘rsatkichlariga bog‘liqdir. O‘zbekistonning yirik konlarida, xususan, «O‘zbekko‘mir» aksiyadorlik jamiyatiga qarashli shaxtalarda, konveyer tizimlari to‘liq joriy etilgan. Shuningdek, «Angren» ko‘mir razrezida hamda Navoiy kon-metallurgiya kombinati aksiyadorlik jamiyatiga qarashli «Muruntov» va «Daugiztau» karyerlarida tasmali konveyerlar soni tobora ko‘payib bormoqda. Uzluksiz transport tizimi sifatida tasmali konveyerlarning tuzilishi oddiy, foydalanish jarayonida ishonchli, tog‘ jinslarini tashishda esa yuqori samaradorlikni ta’minlaydi. TADQIQOT METODOLOGIYASI. Tajribalarni o‘tkazish uchun ishlab chiqilgan girlyandli rolikli tayanchlarni osish tizimiga ega konveyerning chiziqli https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 203 Часть–6_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 seksiyasining maxsus sinov stendi tayyorlandi, 1-rasmga tashilayotgan yukdan tushadigan yuk rolikli tayanchlar va lenta, yon roliklarning qiyalik burchagiga qarab, po‘lat armatura yordamida modellashtirildi - uning og‘irligi konveyer lentasida joylashgan to‘kma yukning og‘irligiga ekvivalent qilib tanlandi. Haqiqiy ekspluatatsiya sharoitida to‘kma yuk yon g‘ildiraklarga ham ta’sir qiladi, ammo ko‘rib chiqilayotgan holatda faqat markaziy g‘ildirak yuklangan va stenddagi konveyer lentasi tortilmagan. 1-rasm. Prujinali osmali girlyanda tayanchlari yon g‘ildiraklarining qiyalik burchagini g‘ildirak tayanchlariga ta’sir etuvchi yuklamalarga bog‘liq ravishda o‘zgarishini modellashtiruvchi tajriba stendi. (1) Bundan tashqari, stendda, 2-rasmda, konveyerning yuk shoxobchasidagi nov chuqurligining lentadagi po‘lat chiviqlarning og‘irligiga qarab o‘zgarishi, shuningdek, (1) formula bo‘yicha aniqlanadigan yon roliklarning qiyalik burchaklari λ ning o‘zgarishi o‘lchandi. λ=arcsin (2) bu yerda A - yon tayanch rolik o‘qining uzunligi; L A, B - yon rolik uchlaridan yer sirtigacha bo‘lgan masofalar. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 204 Часть–6_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 2-rasm - Konveyer yuk tarmog‘ining osma, sharnirli 3 rolikli tayanchi lotok chuqurligini o‘lchash. 3-rasmda lentali konveyerning soatlik unumdorligi, Q t/soat ga bog‘liq holda konveyer yuk shoxobchasi 3 rolikli tayanchi lotok chuqurligi L ning o‘zgarishi bo‘yicha eksperimental tadqiqotlar natijalari keltirilgan. 3-rasm - Konveyer yuk shoxobchasi yon g‘ildiraklarining qiyalik burchagini uning unumdorligiga qarab modellashtirilgan va tajribada o‘lchangan o‘zgarishini taqqoslash Rolikli tayanch novining geometriyasi o‘zgarishiga prujinalarning bikrligi va ularning gorizontal tekislikdagi uchlari orasidagi masofa ta’sir qilishi aniqlandi. Buning natijasida yuk tarmog‘i novining geometriyasining ma’lum bir xatti- harakatlarini modellashtirish imkoniyati paydo bo‘ldi, har bir lentali konveyer uchun va ayniqsa yon roliklarining qiyalik burchagi 20 va 450 bo‘lgan konveyerlar uchun. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 205 Часть–6_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Shu maqsadda osma girlyandali rolikli tayanchlarning ikkita konstruksiyasi sinovdan o‘tkazildi: biri girlyandalar orasidagi osilish masofasi 1,25 m, ikkinchisi esa 2,5 metr masofada. Rolikli tayanch osmasining har bir konstruksiyasi o‘ziga xos konstruksiyaga ega bo‘lganligi sababli, stavning metall konstruksiyasi ham turlicha bo‘lgan. Osilish masofasi 1,25 m bo‘lgan rolikli tayanchlar uchun to‘g‘ri burchakli - ichi bo‘sh to‘sin, 4-rasm, a, qadami 2,5 m bo‘lgan rolikli tayanchlar uchun, - U-simon profil, 4-rasm, b. a b 4-rasm - Tasmali konveyerning yuk tarmog‘ida ular orasidagi masofaga qarab 3 ta rolikli girlyand tayanchlarning turli xil osma konstruksiyalari: a-rolikli tayanchlarni o‘rnatish qadami L=1,25 m; b-rolikli tayanchlarni o‘rnatish qadami L=2,5 m Osma 5 rolikli girlyanda tayanchlarni qo‘llashning asosiy afzalligi yuk shoxobchasining 3 rolikli tayanchi tarnovining geometriyasini le