100T PRESSNI TAKOMILLASHGAN ELEKTR YURITMASINI LOYIHALASH

Аннотация

Bu maqolada, metallarga bosim bilan ishlov berish: bolgʻalash, sovuq va issiq shtampovka, presslash, prokatlash, choʻzish, bukish va bohqalarda metallni chiqidiga chiqishi kamayadi, detallarni mexanik hususiyatlari yahshilanadi, ish umumdorligi ortadi. Barcha bolgʻalash - presslash mashinalari bir nechta guruhga boʻlinadi: bolgʻalash, presslash, krivoship mashinalar, shtamplar. Presslar metallni zarba bilan deformatsiya qilishga moʻljallangan mashinalar. Bolgʻalarda choʻktirish, yoyish, teshish, kesish kabi texnologik aperatsiyalar bajariladi Kalit so`zlar: pres, bosim, teshish, kesish, deformatsiya, elektr yuritma Presslar keskin oʻzgaruvchi zarba yuklamalar bilan ishlaydi; bunda momentni maksimal qiymati salt ishlash rejimi bilan almashib turadi. Detalga ishlov berish hususiyati, materiali, kattaligi, shakli va temperatuasiga qarab deformatsiya tezligini oʻzgartirish talab etiladi. Pressni sozlash ishlarida uni salt ishlatish kerak boʻladi, bunda tezlik past boʻlishi kerak. Bularning barisiga pressing bosh elektr yuritmasini tezlgini oʻzgartrish yoʻli bilan erishish mumkun. Hozirgi paytda presslarning elektr yuritmasini tezligini mavjud barcha tezlikni rostlash usullari qoʻllab oʻzgartirish mumkun, bunda rostlash diapazoni 4:1 boʻladi. Bunda tezlikni rostlash tezliklar korobkasi pressning yuklanish diagrammasi va burchak tezligi ω bilan moment M ning oʻzgarish grafiklari ta’svirlangan. Bu diagramma va ω = f(t), M = f(t) egri chiziqlar yordamida dvigatelni quvvati ta’minlanadi. Krivoship valini burilish burchagi φ ni bir tsikl dvri 2π ga nisbati kichik boʻlganligi uchu M ni oʻzgarishini va yuklanish grafigini toʻgʻri chiziqli deb c olish mumkin. Dvigatel momenti va tokini oʻzgarishini yuritma ishiga ta’sirini kamaytirish maqsadida maxovik qoʻllaniladi. Maxovik yuklama va tezlikni tebranishini kamaytiradi. Dvigatelni quvvati va ishga tushurish moment qarshilik https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 320 Часть–7_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 momenti 𝑀 dan yuqori boʻlishi kerak boʻladi. Koʻp hollarda pressing elektr 𝐶.𝑀𝐴𝑋 yuritmasida qisqa tutashuv rotorli asinxron dvigatellar qoʻllaniladi. Bolgʻalash – presslash mashinalarining elektr avtomatikasi rele – kontaktorli sxemalar asosida rivojlanib bordi. Oxirgi payitda persslarni boshqarish sxmalarida elektromagnit muftalar, magnit kuchaytirgchlar, induktiv va yarim oʻtkazgichli datchiklar, yopiq avtomatik boshqrish tizimlar qatnashmoqda. Bularda kontaktsiz diskret qurilmalar, mantiqiy elementlar keng qoʻllanilmoqda, chunki ularning hizmat qilish vaqti rele – kontaktorli elementlarga nisbatan ancha yuqori. Bunda M1 dvigatelli bosh yuritma BU1 boshqarish bloki yordamida xarakatlantiriladi, M2 dvigatel va BU2 boshqarish bloki detalni uzatish mexanizmini, M3 dvigatel va BU3 boshqarish bloki press stolini boʻylama xarakatini, M4 dvigatel va BU4 boshqarish bloki press stolini enlama xarakatini ta’minlab turadi. BU5 boshqarish bloki elektromagnit muftani boshqaradi. BB2 TM UM BB1 1-stol, 2- zagatovka, 3- bolg’a, Dastur 4- sharnir, 5- uzatish mexanizmi, 6- elektromagnit mufti, 7- maxovik. 1 – rasm. Press dvigatelini boshqarish struktura sxemasi. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 321 Часть–7_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Pressning printsipial boshqarish sxemasida qisqa tutashuv rotorli asinxron dvigatel D qoʻllanilgan. Dvigatel BB rubilnik orqali 380V kuchlanishli tarmoqqa ulanadi, dvigatelni boshqarish sxemasiga Tp1 transformatordan pasaytirilgan kuchlanish beriladi, signalizatsiya sxemasi 12V kuchlanish bilan ishlaydi. Elektr yuritma turini tanlsh ancha murakkab vazifa hisoblanadi, chunki turli xil elektr yuritma tizimlari texnologik jarayon talablariga teng koʻrsatkichlar bilan javob berishi mumkin. Shuning uchun bunday hollarda ularni iqtisodiy jihatdan ustunligini hisoblash talab etiladi. Elektr yuritmaga bir xil texnologik jarayon talablari qoʻyilganda koʻrilayotgan variantlarni iqtisodiy jihatdan maqbulligi aniqlanadi. Elektr yuritmani iqtisodiy koʻrsatkichlaridan biri, bu uning ish unumdorligi hisoblanadi. Yana bir muhim iqtisodiy koʻrsatkich bu elektr yuritma tizimining foydali ish koeffitsentidur, chunki bu koʻrsatkich elektr energiya isrofini belgilaydi. 100 tonnalik press elektr yuritmasi — bu katta kuch talab qilinadigan sanoat press uskunalarining harakatga kelishini ta'minlovchi elektr yuritma tizimi. Bunday yuritmalar metallni shtamplash, buklash, kesish yoki zarb qilish kabi og‘ir sanoat jarayonlarida qo‘llaniladi. Presga qoʻyiladigan uni ishga tushiradigan asinxron dvigitelni elektr samaradorligini oshirish uchun chastotnik orqali energiya sarfini kamaytirdim.Mator tanlab oldim uning mehanik harakteristikasini tuzdim.Bu boʻyicha hisob kitoblarni olib bordim.Oʻrnatilgan chastotnik boʻyicha hisob kitoblarni qildim va bu hisob kitoblarim orqali tirli chastotalardagi xarakteristikalarini chizdim.Himoya aparatlari sim kabelar tanlandi. Foydalanilgan adabiyo