FORSUNKANI TASHXISLASH

Аннотация

В данной статье рассматриваются обязанности участников дорожного движения в Республике Узбекистан, их права и обязанности, а также роль в обеспечении безопасности на дорогах. Анализируются правовые требования к водителям, пешеходам и пассажирам, а также меры ответственности и профилактики нарушений. Ключевые слова: дорожное движение, участники, водитель, пешеход, пассажир, безопасность, законодательство Annotation:This article examines the responsibilities of road traffic participants in the Republic of Uzbekistan, their rights and obligations, and their role in ensuring road safety. Legal requirements imposed on drivers, pedestrians, and passengers are analyzed, including accountability and preventive measures for violations. Keywords: road traffic, participants, driver, pedestrian, passenger, safety, legislation Zamonaviy jamiyat taraqqiyoti yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash, fuqarolarning hayoti va sog‘lig‘ini muhofaza qilish bilan chambarchas bog‘liqdir. Yo‘l-transport hodisalari ko‘plab insoniy va iqtisodiy yo‘qotishlarga sabab bo‘lishi https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 343 Часть–7_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 mumkinligi sababli, ushbu sohadagi ishtirokchilarning vazifalarini aniq belgilash va tartibga solish har qachongidan ham dolzarbdir. O‘zbekiston Respublikasida yo‘l harakati ishtirokchilarining huquq va majburiyatlari 1997-yil 10-dekabrda qabul qilingan "Yo‘l harakati to‘g‘risida"gi Qonun, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001-yil 15-noyabrdagi 526-son qarori bilan tasdiqlangan "Yo‘l harakati qoidalari" hamda Ichki ishlar vazirligining normativ hujjatlari asosida tartibga solinadi. Ushbu huquqiy asoslar har bir ishtirokchining – haydovchi, piyoda va yo‘lovchining – yo‘l harakatida tutgan o‘rni va javobgarligini belgilab beradi. Qonunchilikka muvofiq, yo‘l harakati ishtirokchilari nafaqat o‘z huquqlaridan foydalanishi, balki o‘z majburiyatlarini ham qat’iy bajarmog‘i lozim. Xususan, har bir fuqaro yo‘l harakati qoidalariga rioya qilish, o‘zining va atrofdagilarning xavfsizligini ta’minlash, shuningdek, davlat tomonidan belgilangan tartiblarni hurmat qilish majburiyatiga ega. Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida yo‘l harakati ishtirokchilarining vazifalari, ularning amaldagi qonunchilikdagi o‘rni va bu borada mavjud muammolar tahlil qilinadi. Shu bilan birga, harakat ishtirokchilarining ijtimoiy javobgarligi va bu sohada samaradorlikni oshirishga doir takliflar keltiriladi. 1. Haydovchining yo‘l harakatidagi vazifalari Haydovchi yo‘l harakatining eng faol va javobgar ishtirokchilaridan biri hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasining "Yo‘l harakati to‘g‘risida"gi Qonuniga binoan, haydovchi — transport vositasini boshqaruvchi, uni harakatga keltiruvchi shaxs bo‘lib, yo‘l harakatining asosiy tartib-intizomini saqlovchi hisoblanadi. Haydovchining asosiy vazifalariga quyidagilar kiradi: Transport vositasini texnik soz holatda boshqarish; Yo‘l harakati qoidalariga to‘liq rioya qilish; Piyodalar, yo‘lovchilar va boshqa haydovchilarning xavfsizligini ta’minlash; Davlat tomonidan belgilangan yo‘l belgilariga va chiroqlarga amal qilish; https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 344 Часть–7_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Spirtli ichimliklar yoki giyohvandlik moddalari ta’sirida transport boshqarmaslik. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Ma'muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksiga muvofiq, haydovchining har qanday qo‘pol harakati yoki qoidabuzarligi ma’muriy yoki jinoiy javobgarlikka sabab bo‘lishi mumkin. 2. Piyodaning yo‘l harakatidagi vazifalari Piyoda yo‘l harakatining passiv ishtirokchisi bo‘lishiga qaramay, u ham qonunchilik asosida belgilangan qoidalar doirasida harakatlanishi shart. Piyodalar uchun yo‘l harakati qoidalarining alohida bo‘limi ajratilgan bo‘lib, unda quyidagi asosiy majburiyatlar ko‘rsatilgan: Faqat piyodalar yo‘lagidan yoki belgilangan o‘tish joylaridan foydalanish; Svetofor yoki yo‘l nazoratchilari ishoralariga rioya qilish; Harakatlanayotgan transport vositalari oldidan to‘satdan chiqmaslik; Bolalar, keksa yoshdagilar va nogironlarga yo‘l harakatida yordam ko‘rsatish. Aksariyat yo‘l-transport hodisalari piyodalarning o‘zboshimchalik bilan yo‘lga chiqishi yoki e’tiborsizligi sababli yuzaga kelayotgani statistik ma’lumotlar orqali tasdiqlangan. 3. Yo‘lovchining yo‘l harakatidagi vazifalari Yo‘lovchi — transport vositasida harakatlanayotgan, lekin uni boshqarmaydigan shaxs hisoblanadi. Qonunchilikka ko‘ra, yo‘lovchi ham yo‘l harakati ishtirokchisi sifatida o‘ziga xos vazifalarga ega: Transport vositasiga xavfsiz tarzda chiqish va tushish; Haydovchini chalg‘itmaslik, uning e’tiborini bo‘lmaslik; Favqulodda vaziyatlarda haydovchining ko‘rsatmalariga amal qilish; Avtobus, yo‘lovchi tashuvchi transportlarda belgilangan tartibga rioya qilish (masalan, o‘rindiqlarda o‘tirish, xavfsizlik kamarlaridan foydalanish); Yo‘lovchi transportda o‘z harakatlari orqali boshqa yo‘