IJTIMOIY TARMOQLAR TURLARI VA ULARNING ZAMONAVIY TA’LIM TIZIMIDAGI AHAMIYATI

Аннотация

Ushbu maqolada bugungi kunda mamlakatimizda ta’lim islohotlarining rivojlanib borishi, ijtimoiy tarmoqlar turlari va ularning zamonaviy ta’lim tizimidagi ahamiyati muallif tomonidan keng yoritib berilgan. Qolaversa, ta’lim tizimida ijtimoiy tarmoq turlari va ularning zamonaviy vositalarini tadbiq etish bo’yicha taklif va tavsiyalar berib o’tilgan. Kalit so’zlar: Ta’lim, ijtimoiy tarmoqlar, zamonaviy ta’lim, axborot texnologiyalari. 21-asrda kompyuter texnologiyalarining rivojlanishi tufayli axborot jamiyati haqiqatga aylandi: jamiyat har xil turdagi ma'lumotlarga ega bo'ldi va ularga real vaqt rejimida kirish imkoniyatiga ega bo'ldi. Axborotdan foydalanish qoidalarini bilish, kerakli manbalarni izlash va tanlashda ma'lum madaniyatga ega bo'lish, axborotdan foydalana olish yoki sifat jihatidan yangi axborotni yaratish muhimdir. Ta'limni axborotlashtirish jamiyat hayotining boshqa sohalarini axborotlashtirishdan oldinda bo'lishi kerak, chunki bu sohada butun jamiyatni axborotlashtirish uchun ijtimoiy, psixologik, umumiy madaniy va kasbiy shart-sharoitlar yaratilgan. Bilimli, eruditsiyasi, keng mafkuraviy dunyoqarashi, eng avvalo, axborot madaniyatiga ega shaxs zamonaviy jamiyatda samarali axborot faoliyatini amalga oshirishga qodir. Zamonaviy jamiyatda insonning axborot madaniyatining eng samarali shakllanishi ta'lim tizimi orqali amalga oshiriladi. Biz o'quvchilarning umumiy madaniyatini shakllantirishni o'rta kasb-hunar ta'limining ustuvor vazifalaridan biri deb bilamiz, https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 21 Часть–8_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 chunki shaxsning talabalik yillarida shakllangan madaniyat darajasi uning kasbiy faoliyatidagi farovonligini belgilaydi. «Ijtimoiy tarmoq» atamasini 1954 yilda sotsiolog Jeyms Barns muomalaga kiritgan bo’lib, o’sha paytlarda uning internetga aloqasi bo’lmagan va unga shunday ta’rif berilgan: «Ijtimoiy tarmoq – ijtimoiy obyektlar hisoblanadigan (odamlar va tashkilotlar) tugunlar guruhi va ular orasidagi aloqalar (ijtimoiy munosabatlar)dan tarkib topgan ijtimoiy tuzilmadir». Oddiyroq qilib aytganda, ijtimoiy tarmoq – ma’lumotlar, bir taraflama yoki ikki taraflama aloqalarga ega bo’lgan odamlar guruhidir. Olib borilgan axborot-tahliliy natijalar va statistik ma’lumotlarga ko’ra, Facebook hozirgi vaqtda dunyoda eng mashhur ijtimoiy tarmoq sifatida yetakchi o’rinda bormoqda. Bugungi kunga kelib, Facebook tarmog’ida ro’yxatdan o’tganlar soni bir necha milliard kishidan ortganligi ma’lum qilingan. Undan keyingi o’rinlarni esa Twitter, Instagram, LinkedIn, Google+, Pinterest, Snapchat, YouTube, Reddit, WhatsApp, Flickr, Weibo egallab kelmoqda. Hozirgi kunda ijtimoiy tarmoqlarning ahamiyati haqida ortiqcha ta’rif berishga hojat yo’q. Negaki o’zaro muloqotda, biznesda, yangi mijozlar topishda, mahsulot sotuvini oshirishda, biror soha bo’yicha mutaxassis tanlovida ijtimoiy tarmoqlardan to’g’ri foydalanish strategiyasini yo’lga qo’yib olish kerak bo’ladi. Tahlil qilishni qulaylashtirish maqsadida mavjud ijtimoyi tarmoq platformalarini asosiy funksiyalariga ko’ra guruhlarga bo’lib chiqdik. Muloqot qilishga mo’ljallangan ijtimoiy tarmoqlar (Relationship networks) Bu hozirda eng talabgor va eng ko’p foydalanuvchilarga ega bo’lgan ijtimoiy tarmoqlardir. Bularga Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki, Linkedin misol keltirish mumkin. Bu ijtimoiy tarmoqlar dastlab paydo bo’lgan bo’lmasa ham, hozirda barcha sohalarda yetakchi hisoblanadi. Bu ijtimoiy tarmoqlar birinchilarda bo’lib o’z foydalanuvchilariga o’zining personal mini saytlarini taklif qilgan, bu keyinchalik profil deb nomlangan. Bu muloqot saytlari bir platforma doirasida maksimum imkoniyatlarni taqdim etishga harakat qiladilar. Shartli ravishda bu muloqot saytlarini qo’yidagi kategoriyalarga bo’lishimiz mumkin. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-71 22 Часть–8_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 -Shaxsiy aloqalar (kontakt)lar tarmoqlari -Professional tarmoqlar - Deytinglar (tanishuv saytlari) Media kontent almashuviga mo’ljallangan ijtimoiy tarmoqlar (Media sharing networks) Ijtimoiy tarmoqning bu turi foydalanuvchilarga video va foto materiallarni o’zaro almashishga imkon beradi. Bularga Flickr, Instagram, YouTube, Vimeo, Vine, Snapchat. Muhokamalar va izohlarga mo’ljallangan ijtimoiy tarmoqlar (Online reviews) Yelp va Urbanspoon xorijiy tarmoqlari geolokatsiya va mahalliy biznes haqida sharh va tavsiyalar qoldirish qobiliyatiga asoslangan. Airbnb va Uber sayohatchilar turar joylari va shaxsiy tashuvchilar haqidagi sharhlarga e'tibor qaratadi. Bunday ijtimoiy media foydalanuvchilarga xarid qilish to'g'risida qaror qabul qilish uchun barcha kerakli ma'lumotlarni to'plashga yordam beradigan ulkan bilim bazasidir. Siz tinglovchilaringizning ishonchini qozonish, ijobiy fikr-mulohazalarni qabul qilish va salbiy sabablarni bartaraf etish uchun qo'lingizdan kelganini qilishingiz kerak. Jamoaviy muhokamalarga mo’ljallangan ijtimoiy tarmoqla