O‘ZBEKISTON SHAROITIDA OPTIK TOLALI ALOQANI JORIY ETISHDAGI TO‘SIQLAR VA YECHIMLAR

Аннотация

Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida optik tolali aloqa (OTA) texnologiyalarining joriy holati, ularni keng miqyosda tatbiq etishdagi asosiy texnik, iqtisodiy va tashkiliy to‘siqlar tahlil qilingan. Bugungi kunda yuqori tezlikdagi internet va keng polosali tarmoqlarga bo‘lgan ehtiyoj ortib borar ekan, optik tolali aloqaning afzalliklari, jumladan yuqori uzatish tezligi, elektromagnit shovqinlarga chidamlilik, uzoq masofalarga signal yo‘qotilmasdan uzatilishi kabi xususiyatlari dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Maqolada O‘zbekiston sharoitida mavjud bo‘lgan infratuzilma, aholining zichligi, tog‘li va chekka hududlardagi muammolar, shuningdek, optik tarmoqlarni qurishda yuzaga kelayotgan iqtisodiy va kadrlar bilan bog‘liq muammolar yoritilgan. Shuningdek, xorijiy tajriba asosida optik aloqa texnologiyalarini joriy etish bo‘yicha samarali yechimlar — davlat-xususiy sheriklik modeli, umumiy infratuzilma tizimi, lokal ishlab chiqarish imkoniyatlari va malakali kadrlar tayyorlash bo‘yicha takliflar ilgari surilgan. Maqola yakunida O‘zbekistonda optik tolali aloqa tizimini har tomonlama joriy etish nafaqat aloqa sifati, balki mamlakatning raqamli iqtisodiyotga o‘tishida strategik qadam bo‘lishi ta’kidlangan. Kalit so‘zlar optik tolali aloqa, FTTH, telekommunikatsiya infratuzilmasi, tarmoq modernizatsiyasi, signal uzatish, keng polosali internet. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 60 Часть–3_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 ANNOTATION This article analyzes the current state of fiber optic communication (FOC) technologies in the Republic of Uzbekistan, as well as the key technical, economic, and organizational barriers to their large-scale implementation. In today's world, the demand for high-speed internet and broadband networks is rapidly growing. In this context, fiber optic communication technologies have become increasingly relevant due to their significant advantages—such as high data transmission rates, resistance to electromagnetic interference, and minimal signal loss over long distances. The paper discusses the challenges of developing FOC infrastructure in Uzbekistan, including outdated communication systems, low population density in rural and mountainous areas, and a shortage of qualified personnel. Drawing on international experience, the author proposes practical solutions for overcoming these challenges: public-private partnerships, shared infrastructure models, localized production, and specialized technical training. The article concludes that the comprehensive implementation of FOC technologies in Uzbekistan is not only crucial for improving communication quality but also a strategic step toward the country's digital transformation and economic development. Key words fiber optic communication, broadband internet, digital infrastructure, FTTH, Uzbekistan, network modernization KIRISH So‘nggi o‘n yilliklarda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) global miqyosda ijtimoiy va iqtisodiy rivojlanishning eng muhim omillaridan biriga aylandi. Internet tarmog‘ining kengayishi, raqamli xizmatlarning rivojlanishi, elektron hukumat, raqamli ta’lim va masofaviy sog‘liqni saqlash tizimlarining joriy etilishi barcha sohalarda sifat jihatidan yangi yondashuvlarni talab qilmoqda. Bunday sharoitda yuqori tezlikdagi, ishonchli va barqaror telekommunikatsiya https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 61 Часть–3_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 infratuzilmasining mavjudligi har bir mamlakat raqobatbardoshligining muhim mezoniga aylanmoqda. Optik tolali aloqa texnologiyasi bugungi kunda eng zamonaviy va istiqbolli uzatish vositalaridan biri hisoblanadi. Mazkur texnologiya yorug‘lik impulslarini tashuvchi sifatida optik tolalardan foydalanadi, bu esa an’anaviy mis kabellarga nisbatan yuqori o‘tkazuvchanlik, past kechikish, elektromagnit aralashuvlarga chidamlilik va uzoq masofalarga yo‘qotishsiz signal uzatish kabi muhim afzalliklarni ta’minlaydi. Ayniqsa, FTTH (Fiber To The Home) – ya’ni, to‘g‘ridan-to‘g‘ri foydalanuvchining uyigacha optik tolani yetkazish texnologiyasi yuqori sifatli raqamli xizmatlar uchun asos bo‘lmoqda. O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda AKT sohasini rivojlantirish bo‘yicha keng ko‘lamli islohotlar olib borilmoqda. Xususan, “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida mamlakat bo‘ylab keng polosali internet xizmatlarini joriy etish va mavjud tarmoqlarni modernizatsiya qilish bo‘yicha bir qator davlat dasturlari ishlab chiqilgan va amaliyotga tadbiq qilinmoqda. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 62 Часть–3_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Shu bilan birga, O‘zbekiston geografiyasi, iqtisodiy imkoniyatlari, mavjud telekommunikatsiya infratuzilmasining holati va kadrlar salohiyati optik tolali aloqa tizimlarini joriy etishda bir qator jiddiy muammolarni yuzaga keltirmoqda. Ushbu maqolada O‘zbekistonda optik tolali aloqaning ahamiyati, hozi