К содержанию
РецензированоUZ2026

MUSTAQILLIK VA MILLIY MAFKURA OLDIDAGI MAQSAD VA VAZIFALAR

Abdurasulov Muxtorbek Bo‘ri o‘g‘li (Termiz Davlat Pedagogika instituti, Pedagogika)

Образование наука и инновационные идеи в мире · 2026

Аннотация

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikni qo‘lga kiritgandan so‘ng milliy mafkuraning jamiyatdagi o‘rni va ahamiyati haqida fikr yuritiladi. Milliy mafkura orqali fuqarolarda vatanparvarlik, tarixiy xotira, ma'naviy barkamollik, ijtimoiy birdamlik va yuksak ma’suliyat tuyg‘ularini shakllantirish zarurligi asoslab beriladi. Shuningdek, mustaqillikni mustahkamlash, ijtimoiy-siyosiy barqarorlikni ta’minlash, yosh avlodni milliy g‘oya ruhida tarbiyalash kabi vazifalar milliy mafkuraning asosiy maqsadlaridan biri sifatida tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar: Milliy mafkura, mustaqillik, g‘oyaviy tarbiya, ma’naviyat, vatanparvarlik, tarixiy xotira, mafkuraviy immunitet, yoshlar tarbiyasi, ijtimoiy ong, mafkuraviy tahdidlar. Mustaqillik — millatning siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy o‘zligini mustahkamlashning eng muhim davri hisoblanadi. XX asr oxiri va XXI asr boshlarida, ayniqsa post-sovet makonida, mustaqil davlat sifatida o‘z yo‘lini topayotgan O‘zbekiston uchun milliy mafkura shakllantirish jarayoni katta ahamiyat kasb etdi. Mustaqillik va milliy mafkura o‘rtasida uzviy bog‘liqlik mavjud bo‘lib, ular o‘zaro mustahkamlanib, millat taraqqiyotining asosi sifatida xizmat qiladi. Shu bois, mustaqillikning g‘oyaviy-pedagogik asoslari, milliy mafkuraning shakllanishi va rivojlanishi mamlakatimizda ijtimoiy-siyosiy va madaniy jarayonlarni boshqarishda hal qiluvchi omil bo‘lmoqda. Mustaqillik tushunchasi nazariy jihatdan davlatning o‘z siyosatini va iqtisodiyotini mustaqil belgilash huquqi bilan bog‘liq bo‘lsa-da, uning asosiy maqsadi millatning o‘zligini saqlab qolishdir. Milliy mafkura esa bu o‘zlikni g‘oyaviy va https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 194 Часть–3_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 madaniy jihatdan ifoda etuvchi tizimdir. Milliy mafkura o‘zining ildizlarini uzoq tarixdan oladi, u xalqning ma’naviy merosi, qadriyatlari, urf-odatlari, til va adabiyotining majmuasidir. O‘zbekiston tarixida milliy mafkuraning shakllanishi ko‘plab davrlar va bosqichlarni o‘z ichiga oladi. Turkiy xalqlarning qadimiy davridan boshlab, Movarounnahr hududida yashagan turli etnik guruhlarning tarixiy tajribalari orqali bugungi milliy mafkura shakllandi. Bu jarayon so‘nggi asrlarda, xususan, XIX-XX asrlarda milliy uyg‘onish va istiqlol harakatlari bilan jadallashdi. Sovet davrida esa milliy mafkura ko‘pincha siyosiy repressiyalar va markazlashgan ideologik bosim ostida bo‘lib, xalqning o‘zligini ifodalash qiyinlashdi. Mustaqillikka erishgandan keyin milliy mafkurani qayta tiklash, uning asosiy tamoyillarini yangicha shakllantirish zarurati yuzaga keldi. Bu esa davlat siyosatining ajralmas qismiga aylandi [1.53]. Milliy mafkura — nafaqat tarixiy, balki zamonaviy g‘oya sifatida ham qaraladi. U millatning o‘zligini anglash, ichki birdamlik va ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashga xizmat qiladi. Shu bois, uni shakllantirishda tarixiy haqiqatlarni saqlab qolish, ilmiy asoslangan yondashuvlar va madaniy an’analarni uyg‘unlashtirish zarur. Bu jarayonda ta’lim, madaniyat va siyosat muhim vositalardir [4.93]. Mustaqillik va milliy mafkura oldidagi asosiy maqsadlar va vazifalar mamlakatning barcha sohalarida o‘z aksini topadi va kompleks yondashuvni talab qiladi. Milliy o‘zlikni mustahkamlashda eng muhim vazifa milliy til va madaniyatni himoya qilishdir. O‘zbekiston mustaqillikka erishganidan so‘ng, davlat tomonidan ona tilini rivojlantirishga katta e’tibor qaratildi. Milliy adabiyot, san’at va tarixni o‘rganish va targ‘ib qilish kengaytirildi. Bu borada, xususan, maktablarda milliy qadriyatlar asosida ta’lim berish tizimi joriy etildi [5.124]. Milliy qadriyatlarning tiklanishi millatning ma’naviy barkamolligini ta’minlashda asosiy shartdir. Milliy mafkurani mustahkamlash uchun uni ilmiy yondashuv bilan boyitish zarur. Bu borada akademik tadqiqotlar, milliy tarix, etnografiya va madaniyatshunoslik https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 195 Часть–3_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 asosida yangi konsepsiyalar ishlab chiqildi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yilgi “Milliy g‘oya va ma’naviyatni rivojlantirish konsepsiyasi” bu yo‘nalishdagi eng muhim hujjatlardan biridir. Bu konsepsiya orqali milliy mafkura zamonaviy talablarga moslashtirilib, ta’lim tizimiga va jamiyat hayotiga keng integratsiya qilindi. Mustaqil davlatning tashqi va ichki siyosati milliy mafkura asosida shakllanadi. O‘zbekiston o‘zining mustaqil siyosiy kursini belgilab, hududiy xavfsizlik, iqtisodiy taraqqiyot va xalq farovonligini ta’minlashga yo‘naltirilgan siyosat yuritmoqda. Bu davlatning suverenitetini mustahkamlash va xalqaro maydondagi o‘rnini oshirish uchun zarurdir [2.47]. Yoshlar milliy mafkurani kelajak avlodga yetkazish, mustaqil davlatning davomiyligini ta’minlash uchun eng asosiy kuch hisoblanadi. Ta’lim muassasalarida milliy tarix, ona tili, ma’naviyat asoslari o‘qitilishi, shuningdek, yoshlar orasida milliy g‘oya va mafkurani targ‘ib qiluvchi madaniy t

Доказательный фрагмент

«Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikni qo‘lga kiritgandan so‘ng milliy mafkuraning jamiyatdagi o‘rni va ahamiyati haqida fikr yuritiladi.»

Образец извлечения

Демо-превью

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikni qo‘lga kiritgandan so‘ng milliy mafkuraning jamiyatdagi o‘rni va ahamiyati haqida fikr yuritiladi. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
tarixiy xotira, yoshlar tarbiyasi, mafkuraviy tahdidlar., g‘oyaviy tarbiya, ma’naviyat, Milliy mafkura, vatanparvarlik, mafkuraviy immunitet, mustaqillik, ijtimoiy ong
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники