К содержанию
РецензированоEN2025

FAZOVIY GEOMETRIK SHAKLLAR

FAZOVIY GEOMETRIK SHAKLLAR · Mamatxujayev Orifjon

Образование наука и инновационные идеи в мире · 2025

Аннотация

spatial geometric shapes are objects located in three-dimensional space, having various sizes and structures. They are widely used in mathematics, physics, architecture and engineering. These shapes can range from simple shapes, such as cubes, pyramids, cylinders, cones and spheres, to complex structures. Keywords: geometry, shape, volume, surface, cube, pitamida, transformation, geometric properties, spatial image. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 39 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Matematika fanining tarkibiy qismi bo‘lgan geometriya darslarida bu imkoniyat keng ko‘lamda mavjud. Fazoviy geometrik shakllar va ko‘pyoqlarni o‘qitish orqali o‘quvchilar atrof-muhitdagi ob’ektlarni tahlil qilish, ularni modellashtirish va fazoda tasavvur qilish ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar. Geometrik shakllar bilan ishlash nafaqat nazariy bilimlarni egallash, balki amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishga ham xizmat qiladi. Xususan, fazoviy figuralar – kub, tetraedr, oktaedr, dodekaedr kabi ko‘pyoqlarning o‘quvchilarga o‘rgatilishi ularda ko‘plab tafakkur yo‘nalishlarini faollashtiradi. Bu shakllarning real hayotdagi inshootlar, texnik modellar va san’at asarlarida keng qo‘llanilishi ularni o‘rganishga qiziqishni yanada oshiradi. O‘quvchilarni fazoviy fikrlashga o‘rgatish ularning keyingi bosqichdagi texnika, arxitektura, fizika va kompyuter grafikasiga oid bilimlarni egallashga tayyorlaydi. Bu esa ta’limning uzviyligini ta’minlaydi. Geometriya fanining fazoviy komponentlari o‘quvchilarning tasviriy tafakkurini boyitadi, ijodiy fikrlashga undaydi, texnologik ko‘nikmalarni rivojlantiradi. Fazoviy geometriya maktab geometriyasining eng muhim va amaliy jihatdan ahamiyatli bo‘limlaridan biridir. Bu bo‘lim o‘quvchilarning nafaqat fazoviy fikrlash qobiliyatini rivojlantiradi, balki ularni atrof-muhitdagi ob’ektlarni tahlil qilishga, ularni turli shakllarda tasavvur qilishga va modellashtirishga o‘rgatadi. Ayniqsa, ko‘pyoqlar kabi murakkab geometrik shakllarni o‘rganish o‘quvchilarning tafakkur doirasini kengaytiradi. Ko‘pyoqlarni o‘rgatish jarayonida o‘qituvchilarning didaktik yondashuvi muhim o‘rin tutadi. Faoliyatga asoslangan darslar, ya’ni o‘quvchilarning o‘zlari ko‘pyoqlarni yasashi, ularni aylantirishi va kesishishi orqali bilim olishlari ularning eslab qolish ko‘nikmasini kuchaytiradi. O‘rta maktab matematikasi bo‘yicha o‘quv dasturlarida ko‘pyoqlar alohida mavzu sifatida kiritilgan bo‘lib, ularni o‘rgatish orqali o‘quvchilarning fazoda joylashish, ko‘rish va tasavvur qilish malakasi ortadi. Ayniqsa, o‘quvchilarga bu shakllarni o‘z qo‘li bilan yasatish, ularni kesish, aylantirish, hajmini hisoblash orqali I’m vizual va kinestetik o‘rganishga erishiladi. So‘nggi yillarda O‘zbekistonda ta’lim sifatini oshirish borasida olib borilayotgan islohotlar doirasida o‘qitish metodikasini zamonaviylashtirish, https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 40 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 innovatsion texnologiyalar asosida ta’lim berish, jumladan, STEM yondashuvi asosida o‘rgatish konsepsiyasi faol rivojlanmoqda. Bu esa fazoviy shakllar va ko‘pyoqlarni o‘qitishda muhim metodik vositalardan biri sifatida qaralmoqda. Amaliy tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, fazoviy shakllarni qo‘lda yasagan o‘quvchilarning geometriyaga qiziqishi 32% ga oshgan. Bugungi kunda geometriya fanining zamonaviy o‘qitish metodikasi faqat darslik va jadvalga asoslanmaydi. Ko‘pyoqlarni o‘rgatishda 3D vizualizatsiya, interaktiv taqdimotlar, AR (augmented reality) dasturlaridan foydalanish orqali o‘quvchilarning mavzuga qiziqishini kuchaytirish mumkin. Ko‘pyoqlarni o‘rganish orqali o‘quvchilar simmetriya, yuzalar soni, yoqlarning o‘zaro munosabati, burchaklar yig‘indisi kabi murakkab tushunchalarni ham chuqur anglay oladi. Masalan, dodekaedr va ikosaedr kabi murakkab shakllarni modellashtirish orqali ular notanish shakllarni ham tahlil qilishni o‘rganadilar. Ko‘pyoqlar o‘quvchilarga real hayotdagi ob’ektlar – masalan, futbol to‘pi, kristallar, arxitektura inshootlari va texnik qurilmalarning shaklini tushunishga yordam beradi. Shu sababli fazoviy figuralarni o‘rgatish maktabda matematikaning hayot bilan bog‘lanishini kuchaytiradi. Ko‘pyoqlarni o‘rgatishda qog‘oz, karton, plastmassa, hatto LEGO konstruktori orqali modellash samarali hisoblanadi. O‘quvchilar o‘z qo‘li bilan yasagan modellarni uzoq eslab qoladi, bu esa ularda mustahkam bilish ko‘nikmasini hosil qiladi. Metodik jihatdan, ko‘pyoqlar mavzusi ko‘pincha 6–8- sinflarda o‘tiladi. Bu davrda o‘quvchilarda fazoviy tafakkur shakllanishi kuchayadi va ular shakllar o‘rtasidagi farqni tez tushuna boshlaydi. Bu bosqichda konkret, vizual ko‘mak vositalari bilan dars o‘tish ayniqsa foydali. Fazoviy shakllarni o‘rganish matematik bilimlarning chuqurlashuvi uchun zamin yaratadi. O‘quvchilar keyinchalik trigonometriya, stereometriya, vektorlar geometriyasi kabi murakkab mavzularni osonroq tushunish imkoniyatiga ega bo‘ladi

Доказательный фрагмент

«spatial geometric shapes are objects located in three-dimensional space, having various sizes and structures.»

Образец извлечения

Демо-превью

spatial geometric shapes are objects located in three-dimensional space, having various sizes and structures. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

DOI не указан
Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
geometry, shape, volume, surface, cube, pitamida, transformation, transformatsiya, fazoviy tasvir., hajm, shakl, kub, geometrik xususiyatlar, yuza, geometriya
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники