BOLALARDA PANARITSIY KASALLIGI: ETIOLOGIYA, KLINIKASI, DIAGNOSTIKASI VA DAVOLASH USULLARI.

Аннотация

This article provides a comprehensive review of the etiology, clinical manifestations, diagnosis, and treatment methods of panaritium in children. Panaritium is a bacterial infection of the soft tissues of the hand, common among children and impairing hand function. The article analyzes epidemiological statistics, clinical observations, and modern treatment approaches. Additionally, disease prevention and its significance in pediatric practice are highlighted. Kalit so‘zlar: panaritsiy, bolalar, qo‘l infeksiyasi, bakterial yallig‘lanish, jarrohlik, antibiotik terapiyasi, pediatriya, diagnostika. Keywords: panaritium, children, hand infection, bacterial inflammation, surgery, antibiotic therapy, pediatrics, diagnosis. Kirish. Panaritsiy — qo‘l va barmoqlarning yumshoq to‘qimalarining bakterial infeksiyasi bo‘lib, pediatrik amaliyotda keng tarqalgan va muhim muammo hisoblanadi. Kasallik ko‘pincha Staphylococcus aureus va Streptococcus turlari sabab https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 264 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 bo‘lib, bolalarda immunitet tizimining rivojlanish bosqichi tufayli tez tarqaladi. Panaritsiy yallig‘lanish jarayonlarini keltirib chiqarib, og‘riq, shish, isitma va qo‘l funksiyasining buzilishiga olib keladi. Bolalarda ko‘p hollarda oddiy teri shikastlanishlari, tirnalish, tikan chaqishi yoki kichik jarohatlardan so‘ng paydo bo‘ladi. Kechiktirilgan tashxis va noto‘g‘ri davolash jiddiy asoratlarga — bo‘g‘im yallig‘lanishi, osteomielit va qon infeksiyasiga olib kelishi mumkin. Shu bois bolalarda panaritsiyni erta aniqlash va samarali davolash juda muhimdir. Asosiy qism. Etiologiya va patogenez Panaritsiy kasalligining asosiy sababchisi bakteriyalar bo‘lib, ular teri orqali kichik jarohatlar yoki tirnalishlar yordamida organizmga kiradi. Eng ko‘p uchraydigan patogenlar: Staphylococcus aureus (50-70% hollarda) Streptococcus pyogenes Ba’zan gram-manfiy bakteriyalar va anaerob mikroorganizmlar ham uchrashi mumkin. Infeksiya kirgan joyda yallig‘lanish jarayoni rivojlanadi, shish, og‘riq va mahalliy isitma kuzatiladi. Bolalarda immun tizimining to‘liq shakllanmaganligi tufayli kasallik tez sur’atda tarqalishi ehtimoli yuqori. Klinik ko‘rinishlari. Panaritsiyning klinik belgilari: Og‘riq: shikastlangan hududda og‘riq kuchli bo‘lib, barmoqlarning harakatini cheklaydi. Shishlik: yallig‘langan joyda mahalliy shish va qizarish paydo bo‘ladi. Isitma: tananing haroratining ko‘tarilishi, ayrim hollarda yuqori isitma kuzatiladi. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 265 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Mahalliy issiqlik va qattiqlik. Ba’zan pufakchalar yoki absess hosil bo‘ladi. Panaritsiy turlari: Turi Tavsifi Yuzaki panaritsiy Teri va teri osti to‘qimalarining yallig‘lanishi Tendon panaritsiy Tendon qoplamlarining yallig‘lanishi Bo‘g‘im panaritsiy Bo‘g‘imlar yallig‘lanishi, cheklov va og‘riq Teri osti panaritsiy Yumshoq to‘qimalar chuqur yallig‘lanishi Diagnostika. Panaritsiyni tashxislashda: Klinik ko‘rinish va anamnez o‘rganiladi. Laboratoriya tekshiruvlari: qon tahlili (leykotsitoz, sedimantatsiya), bakteriologik madaniyat. Zaruratga ko‘ra, rentgen yoki ultratovush yordamida yallig‘langan sohaning chuqurligi va asoratlar aniqlanadi. Davolash. Davolash ikki asosiy yo‘nalishda olib boriladi: Konservativ davolash: Erta bosqichlarda antibiotiklar va mahalliy antiseptiklar qo‘llaniladi. Og‘riqni kamaytirish va yallig‘lanishni bostirish uchun analgetiklar beriladi. Jarrohlik davolash: Agar absess hosil bo‘lsa yoki infeksiya chuqur to‘qimalarga tarqalgan bo‘lsa, jarrohlik aralashuvi talab qilinadi — pufakcha ochilib, yallig‘langan to‘qimalar tozalanadi. Epidemiologik ma’lumotlar va statistik ko‘rsatkichlar. O‘zbekiston Respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi 2023 yil ma’lumotlariga ko‘ra: https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 266 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Panaritsiy bilan bolalar kasallanishi yildan-yilga 8% ga oshmoqda. Kasallikning eng yuqori darajasi 4–7 yoshdagi bolalar orasida kuzatiladi. Erkak va ayol bolalar orasida taqsimoti taxminan teng. Jadval: Panaritsiy bilan kasallangan bolalarning yosh va jins bo‘yicha taqsimoti Yosh guruhi (yil) Erkaklar soni Ayollar soni Jami 0–3 15 13 28 4–7 30 28 58 8–12 22 24 46 Jami 67 65 132 Jadval . Panaritsiyning klinik shakllari bo‘yicha taqsimoti Panaritsiy turi Soni Foiz (%) Yuzaki 75 56.8 Tendon 35 26.5 Bo‘g‘im 15 11.4 Teri osti 7 5.3 Profilaktika Bolalarni gigiyenaga o‘rgatish, qo‘lni tez-tez yuvish. Teri shikastlanishlari paytida tozalash va antiseptik vositalardan foydalanish. Kichik jarohatlar va tirnalishlarni vaqtida davolash. Pediyatr va ota-onalar orasida kasallik haqida ma’lumotlarni oshirish. https://scientific-jl.org/obr Выпуск журнала №-72 267 Часть–2_ июня–2025 ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ 2181- 3187 Xulosa. Bolalarda panaritsiy qo‘lning yumshoq to‘qimalarining ken